Sınıfın yapay zekâ kuralını öğrencilerle birlikte yazın
- Okuma süresi: 3 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Ödev türlerini “serbest, sınırlı, yasak” diye ayırıp tek cümlelik bir bildirim kuralı eklediğinizde, sınıfın yapay zekâ kuralının iskeleti hazır olur. Sonra bunu öğrencilerinizle birlikte yazılı bir kurala dönüştüreceksiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sınıfın yapay zekâ kuralı: öğretmen değil, sınıf yazarsa tutar
Ortak bir çerçeve yoksa öğrenci bir derste yapay zekâyı serbestçe kullanıp ötekinde ceza alabilir. OpenAI’ın 10 Kasım 2026’da yayımladığı eğitim raporunda yer alan ThinkYoung araştırmasına göre ankete katılan öğrencilerin yüzde 79’u ödevlerinde yapay zekâ kullanıyor; bunun nasıl yapılacağının kendisine gösterildiğini söyleyenler ise yüzde 47’de kalıyor. UNESCO’nun eğitim ve araştırmada üretken yapay zekâ rehberi de insanı merkeze alan bir yaklaşım öneriyor ve eğitim kurumlarının bu araçları doğrulamaya büyük ölçüde hazır olmadığına dikkat çekiyor. Kullandığınız aracın yaş koşulunu ise her zaman aracın kendi resmî sayfasından kontrol edin.
Bu yüzden sınıf düzeyinde kendi kuralınızı yazmak mantıklı. Öğrenciler kurala katılırsa uymaları kolaylaşır; sebebini de bilirler. Üstelik kural yalnızca sizin dersinize özel olduğu için, o dersin amaçlarına göre ince ayar yapabilirsiniz: Matematikte hesap makinesinin ne zaman serbest olduğu nasıl belliyse, Türkçede de neyin yardım, neyin kopya sayılacağı netleşir. Örnek bir senaryo: 7. sınıf Türkçe öğretmeni Selin Hanım, dönem başında öğrencilerine “Yapay zekâyla yazı ödevi yapmak serbest mi?” diye sorar. Yarısı “evet”, yarısı “hayır” der. Selin Hanım tartışmayı kurala çevirir: Okuma günlüğü yasak, fikir taslağı çıkarmak serbest, yazım denetimi sınırlı.
Adım adım: kuralı birlikte yazın
- Ödev türlerini listeleyin. Okuma günlüğü, kompozisyon, araştırma ödevi, sunum, problem çözümü, sınav hazırlığı gibi sınıfta gerçekten verdiğiniz türleri tahtaya yazın.
- Her tür için amacı sorun. “Bu ödevle ne öğrenmeliyiz?” Amaç öğrencinin kendi düşünmesiyse yapay zekâ yasak ya da sınırlı olmalıdır.
- Üç sütun açın. Her tür için “serbest”, “sınırlı”, “yasak” seçeneğinden birini öğrencilerle oylayın. Sınırlı olanlara tek cümlelik koşul ekleyin (örneğin yalnızca yazım denetimi).
- Bildirim cümlesini belirleyin. Örnek: “Bu ödevde şu aracı şu iş için kullandım ve çıktıyı kendim kontrol ettim.” Öğrenciler her teslimde bu cümleyi yazar.
- Taslağı yapay zekâyla çıkarın. Aşağıdaki komutla sınıfın kararlarını düzgün bir metne çevirin; ardından metni sınıfla birlikte okuyup düzeltin.
- Sınıfta tartışın. “Hangi madde haksız geldi? Hangisi denetlenemez?” Gerekirse maddeyi değiştirin; değişikliği öğrencilerle birlikte yapmak kuralın sahiplenilmesini sağlar.
- Gözden geçirme tarihi koyun. Kuralın altına bir tarih yazın (örneğin dönem ortası). Araçlar değiştikçe kural da güncellenir.
Hazır komut
Sınıf kuralı taslağı
Ben [sınıf düzeyi] öğrencilerine [ders adı] dersi veren bir öğretmenim. Sınıfla birlikte aşağıdaki kararları verdik: [ödev türü – serbest/sınırlı/yasak – koşul şeklinde listeyi buraya yazın]. Bu kararlardan, öğrencilerin anlayacağı sade bir dille, bir sayfayı geçmeyen bir “Sınıfın yapay zekâ kuralı” yaz. İçinde şunlar olsun: ödev türüne göre tablo, öğrencilerin her teslimde ekleyeceği tek cümlelik bildirim, kural ihlalinde ne olacağı ve gözden geçirme tarihi. Kararlarımızı değiştirme, yeni yasak ya da serbestlik ekleme. Emin olmadığın bir yer varsa metne yazma, bana soru olarak ayrıca listele.
İpucu
Yasakları az tutun ve gerekçesini yazın. “Çünkü bu ödevde sizin düşünmenizi görmek istiyorum” cümlesi, listelerden daha çok işe yarar.
Görev
Bu hafta sınıfınızda 20 dakikalık bir kural atölyesi planlayın.
- Verdiğiniz beş ödev türünü seçin.
- Her tür için serbest, sınırlı ya da yasak önerinizi kendi başınıza yazın; öğrencilerle konuşurken bunu bir başlangıç olarak kullanın.
- Hazır komutla taslağı üretip bir meslektaşınıza ya da öğrenci temsilcinize okutun.
- Gözden geçirme tarihini takviminize yazın.
Kendinizi deneyin
Sınıf kuralını öğrencilerle birlikte yazmanın en önemli yararı hangisidir?
OpenAI’ın 10 Kasım 2026 raporundaki araştırmaya göre öğrencilerin ödevde yapay zekâ kullanımıyla ilgili en dikkat çekici bulgu hangisi?
Aşağıdakilerden hangisi iyi bir bildirim cümlesidir?
Kaynaklar
- Closing the AI guidance gap in education (OpenAI, İngilizce)
- Guidance for generative AI in education and research (UNESCO, İngilizce)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/sinif-yapay-zeka-kurali/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
