Yapay zekâ işleri yok eder mi? Araştırmalar ne söylüyor

Murat bir ilçe belediyesinde veri girişi yapıyor. Bir akşam haberlerde “Yapay zekâ milyonlarca işi yok edecek” başlığını, ertesi sabah “Yapay zekâ milyonlarca yeni iş yaratacak” başlığını gördü. İkisi de araştırmaya dayandığını söylüyordu. Murat kendine sordu: yapay zekâ işleri yok eder mi, yoksa yeni iş mi yaratır?

Bu derste hazır bir cevap vermeyeceğiz. Raporların neyi ölçtüğünü öğrenecek, rakamları bağlamıyla okuyacaksınız.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• “Maruz kalma” (exposure) ile “iş kaybı” arasındaki farkı açıklamayı.
• ILO, IMF, OECD, Dünya Ekonomik Forumu ve Anthropic’in verilerinin neyi ölçtüğünü ayırmayı.
• Bir haber başlığındaki rakamı kaynağında kontrol etmeyi.

Yapay zekâ işleri yok eder mi? Maruz kalma, kayıp değildir

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) 2025’te, dünyada her dört çalışandan birinin üretken yapay zekâya bir ölçüde maruz kalan bir meslekte çalıştığını hesapladı. Oran düşük gelirli ülkelerde yüzde 11, yüksek gelirli ülkelerde yüzde 34. ILO’ya göre en olası etki işlerin ortadan kalkması değil dönüşmesi; çünkü çoğu meslekte insan girdisi gerektiren görevler var. Büro hizmetleri en yüksek maruz kalma grubunda yer alıyor. Bu ölçüm görevlerin yapay zekâyla yapılabilirliğine bakıyor; kaç kişinin işini kaybedeceğini söylemiyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF) 2024’te dünya genelinde istihdamın yaklaşık yüzde 40’ının, gelişmiş ekonomilerde ise yaklaşık yüzde 60’ının yapay zekâya maruz kaldığını yazdı. Gelişmiş ekonomilerde maruz kalan işlerin kabaca yarısında yapay zekâ verimliliği artırabilir; diğer yarısında önemli görevleri üstlenip işgücü talebini, ücretleri ve işe alımı azaltabilir. Bazı işler ise tümüyle ortadan kalkabilir.

OECD, 2023 İstihdam Görünümü’nde şirketlerde yapay zekâ kullanımının o dönemde hâlâ düşük olduğunu, tüm otomasyon teknolojileri birlikte düşünüldüğünde işlerin yüzde 27’sinin yüksek riskli mesleklerde olduğunu yazdı. Rapor eğitim ve beceri desteğini öneriyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 raporuna göre 2030’a kadar yaklaşık 170 milyon yeni iş doğacak, yaklaşık 92 milyon iş ortadan kalkacak; net artış yaklaşık 78 milyon. Bunlar işverenlerin beklentisine dayanan tahminlerdir, kesinlik taşımaz.

Kullanım verisi ne gösteriyor?

Anthropic Economic Index, insanların Claude’u hangi işler için kullandığını inceleyen bir araştırma. Eylül 2025 raporuna göre Claude.ai üzerindeki konuşmalarda “yönlendirici” (directive) kullanım, yani bir görevi bütünüyle yapay zekâya devretme, yüzde 27’den yüzde 39’a çıktı. Otomasyon kullanımı ilk kez destekleme (augmentation) kullanımını geçti. Şirketlerin API üzerinden kullanımında ise otomasyon örüntüsü yüzde 77. Ancak bu veri yalnızca Claude’un kullanımını yansıtıyor; kimsenin işini kaybettiğini ya da kazandığını göstermiyor.

Videoyla izleyin

İzlerken şuna dikkat edin: Araştırmacıların maruz kalma ile iş kaybını nasıl ayırdığına dikkat edin.

Video: International Labour Organization (İngilizce). Türkçe altyazı için YouTube’da altyazı ayarını açabilirsiniz.

Adım adım uygulama

1. Son haftalarda gördüğünüz yapay zekâ ve işgücü başlıklı bir haber seçin.
2. Haberdeki rakamların kaynağını bulun ve raporun kendi sayfasını açın.
3. Her rakamı örnek istekteki sorulara göre bir tabloya yazın.
4. Meslekteki görevlerinizi sıralayın; hangileri metin, veri ya da yazışma işi? Bu, kendi maruz kalmanızın kaba bir haritasıdır.
5. Tablonun altına kendi sonucunuzu yazın: Hangi rakam benim için ne söylüyor, ne söylemiyor?

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• ILO, Generative AI and Jobs: A Refined Global Index of Occupational Exposure (İngilizce)
• IMF, AI Will Transform the Global Economy (İngilizce)
• OECD, OECD Employment Outlook 2023: Artificial Intelligence and the Labour Market (İngilizce)
• Dünya Ekonomik Forumu, The Future of Jobs Report 2025 (7 Ocak 2025) (İngilizce)
• Anthropic, Economic Index report (Eylül 2025) (İngilizce)
• Anthropic, Economic Index (İngilizce)
• International Labour Organization: Generative AI and Jobs: A global analysis of potential effects on job quantity and quality. (video, İngilizce)

Son kontrol: 11 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/yapay-zeka-isleri-yok-eder-mi-arastirmalar-ne-soyluyor/ · Yapay Zeka Dersleri