Etkinlik hedefini ve mekân kısıtlarını yazmak

Mahalle kütüphanesinde Cuma akşamı balkonda sebze yetiştirme üzerine bir söyleşi düzenleyeceksiniz. Hedef bulanıksa ve mekânın kısıtları yalnız kafanızdaysa program ve duyuru baştan sallanır; bu derste hedefi ölçülebilir yazmayı ve mekânın bilinenlerini bilinmeyenlerinden ayırmayı öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Hedefi katılımcının yapacağı iş olarak nasıl yazacağınızı
• Hedefin tutup tutmadığını etkinlik sonunda nasıl sayacağınızı
• Mekânın sandalye, masa ve giriş bilgilerini üç sütunda nasıl ayıracağınızı
• Kapasiteyi sandalye sayısından değil, yerleşimden nasıl hesaplayacağınızı

Hedef, katılımcının yapacağı iştir

“Katılımcılar sebze yetiştirme konusunda bilinçlenir” cümlesi bir niyettir; etkinlik bittiğinde tutup tutmadığını kimse sayamaz. “Bilmek”, “anlamak” ve “farkında olmak” gibi fiillerden uzak durun. Yerine gözle görülen bir iş yazın: seçmek, yazmak, göstermek, eşleştirmek.

Kütüphane örneğimizde ölçülebilir hedef şöyle olabilir: söyleşi sonunda her katılımcı balkonuna uygun bir sebze seçmiş ve ilk ekim tarihini bir kâğıda yazmış olur. Kapıdan çıkarken elinde kâğıdı olanları sayarsınız; sayı sizin sonucunuzdur. Hedefin içinde “kim”, “ne yapacak” ve “neyle görülecek” üçü de olmalı.

Başarı eşiğini de etkinlikten önce belirleyin. Kaç kişide tuttuğunda hedefi tutmuş sayacağınıza sonuçları görmeden karar verirseniz, çıkan sayıyı kendinize göre yorumlamazsınız.

Aynı etkinliği iki hedefe yaymayın. “Tanışsınlar ve ekim takvimi yapsınlar” iki ayrı iştir; programın hangisine süre ayıracağı belli olmaz. Birincil hedefi seçin, ikincisini en fazla yan kazanım olarak not edin.

Mekânı üç sütunda yazın

Mekân hakkında kafanızdaki her bilgi aynı değerde değildir. Birini gözünüzle gördünüz, diğerini birinden duydunuz, üçüncüsünü hiç bilmiyorsunuz. Üç sütun açın: bilinen, ölçülecek, sorulacak.

ADA Ulusal Ağı’nın geçici etkinlikler rehberi, mekânı yerinde dolaşmayı ve hiç şikâyet gelmediği için mekânı erişilebilir saymamayı öğütler. Rehber ayrıca kesintisiz, engelsiz bir erişim yolunun, mümkünse herkesin kullandığı girişin ve tuvalet gibi olanakların bu yol üzerinde olmasının kontrol edilmesini ister. W3C’nin etkinlik rehberi de giriş, toplantı odası, sahne ve tuvaletin erişilebilirliğine bakmayı ve konuşmacıların odaları önceden görmesine izin vermeyi sayar.

Bu sütunları kütüphanemizde doldurun. Bilinen: 36 sandalye, 3 masa, ana girişte iki basamak, yan kapıda rampa (gönüllü gördü), projeksiyon var. Ölçülecek: rampanın eğimi ve genişliği, yan kapının açıklığı, masaların altına tekerlekli sandalyenin girip girmediği. Sorulacak: mikrofon var mı, erişilebilir tuvalet var mı, salon saat kaça kadar açık?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın engelliler için bilgilendirme rehberi, kamuya açık yapıların erişilebilirlik standartlarına tabi olduğunu söyler; ama rehber rampa ya da kapı ölçülerini vermez. Bu yüzden ölçü gerektiren maddeyi mekân sorumlusuna sorun ya da kendiniz ölçün.

Mekâna giderken yanınıza şerit metre ve bir not kâğıdı alın. Ölçtüğünüz her değerin yanına tarihi yazın; mekân sorumlusundan sözlü aldığınız cevabı da kimden aldığınızı belirterek not edin. Böylece duyuruda “rampa geniş” demek yerine, ölçülmüş bir değerle ve tarihle konuşabilirsiniz.

Kapasite sandalye sayısı değildir

ADA rehberi, tekerlekli sandalye yerlerinin diğer koltuklar arasına dağıtılmasını ve gerekirse sıra sonundaki ya da koridor kenarındaki sandalyelerin kaldırılarak boşluk açılmasını anlatır. Yani 36 sandalye, 36 kişi demek değildir.

Örnekte iki tekerlekli sandalye yeri ayıralım. Yer başına iki sandalyeyi kaldırdığımızı varsayalım; bu sayıyı mekânda ölçerek siz belirleyeceksiniz. Konuşmacı ve iki gönüllü için üç sandalye de ekibe ayrılırsa kontenjan 36 − 4 − 3 = 29 olur. Kayıt formuna 36 yazarsanız ilk gün dolu bir salonla karşılaşırsınız.

Yapay zekâya ne verin, ne isteyin?

Bu komut sebzeyi, süreyi ve mekânı bilmez; ortaya genel bir paragraf çıkar. Aşağıdaki komut ise bilgiyi siz verirsiniz, yapay zekâ yalnızca düzenler.

Çıktıyı okuyun. “Ölçülecek” sütununa kapasiteyi koyması doğru bir davranıştır; rakamı kendisi uydurmadıysa komut işini yapmıştır.

Adım adım uygulama

1. Etkinliğin tek bir birincil hedefini seçin.
2. Hedefi “kim, ne yapacak, neyle görülecek” biçiminde yazın.
3. Mekânı gezin ya da sorumlusuyla konuşun; gördüklerinizi not edin.
4. Bilgileri Bilinen, Ölçülecek, Sorulacak sütunlarına dağıtın.
5. Güçlü komutu kendi bilgilerinizle doldurup yapay zekâya verin.
6. Çıktıda sizin vermediğiniz bir bilgi var mı diye satır satır okuyun.
7. Kapasiteyi yerleşimi ölçtükten sonra sayıya çevirin.

Kontrol listesi

• Hedefte bir katılımcı eylemi var mı?
• Etkinlik sonunda sayabileceğim bir ölçü var mı?
• Her mekân bilgisi doğru sütunda mı?
• Kapasite, ölçülen yerleşimden mi çıktı?
• Yapay zekâ benim vermediğim bir bilgi eklemiş mi?

Sık yapılan hatalar

• “Bilinçlensinler” gibi sayılamayan hedef yazmak
• İki hedefi tek cümleye sıkıştırmak
• Gördüğünüzü ölçtüğünüzle aynı saymak; rampa var demek rampa kullanılabilir demek değildir
• Kapasiteyi sandalye sayısıyla kayıt formuna yazmak

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• ADA Ulusal Ağı: Geçici Etkinlikleri Engelli Kişilere Erişilebilir Kılma Planlama Rehberi (İngilizce)
• W3C WAI: Etkinlikleri Erişilebilir Kılmak (İngilizce)
• Avrupa Engelli Forumu: Erişilebilir çevrim içi ve yüz yüze toplantılar araç seti (İngilizce)
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Engelliler İçin Bilgilendirme Rehberi (Türkçe)

Son kontrol: 10 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/etkinlik-hedefini-ve-mekan-kisitlarini-yazmak/ · Yapay Zeka Dersleri