Paylaşım izni ve tarama kaynağı kaydı

Bu ders genel bilgi verir; hukuki tavsiye ya da uzman görüşünün yerine geçmez.

Bir fotoğrafı arşivde tutmak, aile grubuna göndermek ve herkese açık paylaşmak üç ayrı karardır. Hangisine kimin izin verdiğini ve elinizdeki kopyanın hangi taramadan geldiğini yazmazsanız, birkaç yıl sonra ikisini de hatırlayamazsınız.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• İzni üç kapsamda (arşiv, aile grubu, açık paylaşım) ayrı ayrı kaydetmeyi
• Yanıt gelmeyen kapsamı asla “izinli” yazmamayı
• Taranan asıl dosya ile düzenlenmiş kopyayı ayrı adlandırmayı
• Yapay zekâya kayıt satırı yazdırırken kişisel veriyi korumayı

İzin tek bir evet değildir

Örneğin Ankara’da yaşayan bir okur, dedesinin düğün fotoğrafını taratmış. Teyzesi “albümde dursun, aile grubuna da atabilirsin” demiş. Ama fotoğrafı sosyal medyada paylaşmak ayrı bir konu; teyze buna henüz yanıt vermemiş. Okurun kaydında yalnızca “izin var” yazarsa, bir yıl sonra bu cümle açık paylaşıma da izin gibi okunur.

Bu yüzden izin kaydında üç şey bulunur: kim verdi, hangi kapsamı kapsıyor, ne zaman ve nasıl verdi (sözlü mü, yazılı mı). Library of Congress’in aile içi sözlü tarih rehberi, görüşme yaptığınız kişiden kaydedilmesine razı olduğunu ve kaydın arşivde ya da araştırmada kullanılabileceğini gösteren bir izin formu almayı önerir. Aynı mantığı fotoğrafa uyarlayabilirsiniz: kapsamı yazılı tutun.

Fotoğrafta birden çok kişi varsa, herkesten izin almanız gerekebilir. Ulaşamadığınız ya da hayatta olmayan kişiler olabilir. Böyle durumlarda açık paylaşımı bekletmek en güvenli yoldur. Çocuk fotoğraflarında yalnızca bugünkü izne değil, çocuğun ileride bu fotoğrafın paylaşılmasını isteyip istemeyeceğine de bakın.

Biri “hayır” derse ne olur? Fotoğraf arşivden çıkmak zorunda değildir; yalnızca o kapsam için “paylaşılmaz” işareti alır. Kayda gerekçe yazmanız gerekmez, “istemedi” demek yeter. Kişiyi ikna etmeye çalışmak, kaydın güvenilirliğini ve aile içi ilişkiyi zayıflatır.

Yapay zekâ kullanımını da bildirin

KVKK’nın üretken yapay zekâ rehberi, açık rızanın geçerli olması için yapay zekâ kullanıldığının açıkça belirtilmesini gerekli görür; ancak bunun çoğu durumda tek başına yeterli olmadığını söyler. Bilgilendirme açık ve sade dille yapılmalı, verilerin çıktılar yoluyla üçüncü kişilerce görülme ihtimali gibi konuları da kapsamalıdır. Rehber ayrıca, kullanım için verilen açık rızanın sistemin geliştirilmesini kapsamadığını vurgular. Rehber kişisel veri işleyen kurumlara seslenir; aile arşivinizde bu ilkeleri iyi uygulama örneği olarak kullanın. Pratikte: bir kişinin fotoğrafını ya da ses kaydını yapay zekâ aracına yükleyecekseniz, bunu ona açıkça söyleyin ve iznini bu kapsamla birlikte yazın.

Komutu nasıl yazarsınız?

Bu komut araca karar yetkisi verir; “aile grubu evet” notundan “paylaşılabilir” sonucunu çıkarabilir. Sınırı siz koyun.

Dijital kopyanın kaynağı

İzin kadar önemli bir diğer kayıt, kopyanın nereden geldiğidir. Taradığınız asıl dosya ile üzerinde kırpma, renk ya da parlaklık düzeltmesi yaptığınız dosya aynı şey değildir. İkisini karıştırırsanız, sonradan “bu görüntü gerçekte böyle miydi” sorusuna cevap veremezsiniz.

Library of Congress’in kişisel dijital fotoğraf rehberi, aynı fotoğrafın birden çok sürümü varsa en yüksek kaliteli olanı saklamayı, her fotoğrafa açıklayıcı bir ad vermeyi ve en az iki kopya tutmayı önerir. Yılda bir dosyaların hâlâ açılıp açılmadığına bakmayı da söyler. Kendi kaydınız için basit bir kural yeter: asıl taramayı “001-asil”, kırpılmış sürümü “001-kirpma” diye adlandırın ve asıl dosyanın üzerine hiçbir zaman kaydetmeyin.

Kopya kaydına en azından şunları yazın: tarama tarihi, kullandığınız cihaz ya da uygulama, dosya biçimi ve yapılan değişiklik. Hangisini bilmiyorsanız boş bırakın; tahmin yazmak kaydı zayıflatır. Yapay zekâ bu alanları düzenler ama doldurmaz.

Adım adım uygulama

1. Fotoğraftaki herkesi kişi koduyla listeleyin; her kod için iznin kapsamını ayrı ayrı sorun.
2. Aldığınız cevabı olduğu gibi yazın; cevap yoksa “yanıt yok” yazın.
3. Yapay zekâ kullanacaksanız bunu ilgili kişiye söyleyin ve izin satırına ekleyin.
4. Fotoğrafı taratın; asıl dosyayı “asil” adıyla ayrı bir klasörde saklayın.
5. Düzenleme yaparsanız yeni bir ad verin ve ne değiştiğini bir cümleyle yazın.
6. Güçlü komutla iki kaydı (izin ve kopya) araca düzenletin, sonra kendi notlarınızla karşılaştırın.

Kontrol listesi

• Üç kapsamın her biri için ayrı bir durum var mı?
• Yanıtsız kapsam “izinli” diye geçmiş mi?
• Asıl tarama ile düzenlenmiş kopya farklı adlarda mı?
• Asıl dosyanın üzerine kaydedilmediğinden emin miyim?

Sık yapılan hatalar

• Aile grubu iznini açık paylaşım izni saymak.
• Yanıt gelmeyen soruyu “sessizlik rıza” diye yorumlamak.
• Düzenlenmiş dosyayı asıl tarama olarak saklamak.
• İzin satırında kişinin gerçek adını ve telefonunu araca yazmak.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• KVKK: Üretken yapay zekâ ve kişisel verilerin korunması rehberi (PDF) (Türkçe)
• Library of Congress, American Folklife Center: Aile içi sözlü tarih görüşmesi rehberi (İngilizce)
• Library of Congress: Kişisel dijital fotoğrafların saklanması (İngilizce)

Son kontrol: 10 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/aile-arsivi-paylasim-izni-ve-tarama-kaynagi/ · Yapay Zeka Dersleri