Fırtına ve lodos uyarısını yapay zekâya değil MGM’ye sorun
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Ayşe Hanım akşam haberlerinde İstanbul için fırtına ve lodos uyarısı duyunca telefonundaki sohbet botuna “Yarın lodos ne kadar sert olacak, çocukları okula göndereyim mi?” diye yazdı. Gelen cevap kendinden emindi ama hangi saate, hangi kaynağa dayandığı belli değildi. Ertesi sabah Meteoroloji Genel Müdürlüğünün uyarısı cevaptakinden farklı çıktı.
Fırtına, sağanak ya da kar gibi durumlarda karar verdiren bilgi resmî uyarıdır. Bu derste yapay zekâyı uyarının yerine değil, yanına koymayı öğreneceksiniz. Önce bu kurumun, yani MGM’nin uyarısını okuyacak, sonra yapay zekâdan bu metni sadeleştirmesini ve ev için kısa bir hazırlık listesi çıkarmasını isteyeceksiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- MGM’nin uyarı sayfasında ilinizin durumunu ve renk düzeyini bulmak
- Sohbet botunun hava sorularında neden yanılabileceğini iki gerekçeyle açıklamak
- Resmî uyarı metnini yapay zekâya verip sade bir özet ve yapılacaklar listesi almak
- Yapay zekânın cevabını resmî kaynakla karşılaştırıp farkı işaretlemek
Hava uyarısında neden önce resmî kaynak?
Sohbet botları bir dil modeline (language model) dayanır. Model, eğitildiği tarihe kadarki metinlerden öğrenir; yarının havasını “bilmez”. Bazı araçlar soruyu cevaplamak için internette arama yapar. OpenAI’ın yardım sayfası da arama sonuçlarının ve kaynak gösterimlerinin eksik, eski ya da yanlış olabileceğini yazıyor; doğruluk önemliyse yetkili kaynağa bakmayı öneriyor.
Hava uyarısı tam da doğruluğun önemli olduğu durumdur. Türkiye’de meteorolojik uyarıları MGM yayımlar. Afet ve acil durum hazırlığı için başvurulacak kurum ise Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığıdır (AFAD).
MGM’nin fırtına ve lodos uyarısını okumak
MGM’nin “MeteoUyarı” sayfasında Türkiye haritası ve il listesi bugün ve yarın için ayrı ayrı gösterilir. Renkler şöyle tanımlanır:
- Yeşil: Tehlike yok
- Sarı: Az tehlikeli
- Turuncu: Tehlikeli
- Kırmızı: Çok tehlikeli
Sayfadaki nota göre yeşil illerde uyarı olmadığı için bu iller tabloda yer almaz. İlinizi listede görüyorsanız üzerine gidip uyarının türünü, saatini ve metnini okuyun. Yapay zekâya vereceğiniz şey bu metin olmalı.
Yapay zekâ nerede işe yarar?
Resmî uyarı metni bazen kısa ve teknik olur. Yapay zekâ bu metni evdeki herkesin anlayacağı dile çevirebilir, sizin durumunuza göre bir hazırlık listesi önerebilir: balkondaki saksılar, araç park yeri, okul servisi saatleri gibi. Karar yine sizindir; okul tatili, yol kapanması ya da tahliye gibi konularda yalnız resmî duyurular esas alınır.
Zayıf komut
Yarın İstanbul’da lodos ne kadar sert olacak?
Güçlü komut
Aşağıdaki metin MGM’nin bugün yayımladığı meteorolojik uyarıdır. Bu metnin dışında bilgi ekleme. 1) Uyarıyı iki cümleyle sade dille özetle. 2) Evde iki çocuğu olan bir aile için en çok 6 maddelik hazırlık listesi çıkar. 3) Metinde saat ya da bölge belirsizse bunu ayrıca yaz. Uyarı metni: [MGM sayfasından kopyaladığınız metin]
Örnek çıktı
Özet: Yarın öğleden sonra kıyı ilçelerde kuvvetli rüzgâr bekleniyor; uyarı sarı düzeyde. Hazırlık: balkondaki hafif eşyaları içeri alın, aracı ağaç ve tabela altına park etmeyin, çocukların okul dönüş saatini kontrol edin… Belirsiz nokta: metinde rüzgârın biteceği saat yazmıyor. (Bu örnek kurgusaldır.)
Adım adım uygulama
- MGM’nin MeteoUyarı sayfasını açın, “Bugün” ve “Yarın” sekmelerinde ilinizi arayın. Tamam sayılması için: ilinizin rengini ve uyarının saatini bir kâğıda yazmış olmalısınız.
- Uyarı metnini kopyalayın ve yukarıdaki güçlü komutla yapay zekâya verin. Tamam sayılması için: elinizde iki cümlelik özet ve en çok 6 maddelik liste olmalı.
- Özeti uyarı metniyle satır satır karşılaştırın. Metinde olmayan bir saat, il ya da rüzgâr hızı varsa üstünü çizin. Tamam sayılması için: en az bir kez “bu bilgi metinde var mı?” diye kontrol etmiş olmalısınız.
- Okul, ulaşım ya da tahliye kararı için valilik ve AFAD duyurularına bakın. Tamam sayılması için: kararınızın hangi resmî duyuruya dayandığını söyleyebilmelisiniz.
Sık yapılan hatalar
- Yapay zekâya kaynak vermeden “yarın hava nasıl?” diye sormak ve cevabı kesin bilgi sanmak.
- Ekran görüntüsünde ya da sosyal medyada dolaşan, tarihi belli olmayan uyarıyı güncel sanmak.
- Yapay zekânın listeye eklediği önerileri resmî talimat gibi uygulamak; listedeki her madde sizin ev koşulunuza uymayabilir.
İpucu
Uyarı metnini yapay zekâya verirken “bu metnin dışında bilgi ekleme” cümlesini kullanın. Böylece model kendi tahminini katmak yerine sadece elindeki metni sadeleştirir.
Kendinizi deneyin
MGM uyarı sayfasında turuncu renk ne anlama gelir?
Sohbet botuna yarının havasını sormak neden tek başına yeterli değildir?
Yapay zekâdan uyarı özeti isterken en iyi yöntem hangisidir?
Kaynaklar
- MGM: MeteoUyarı, Türkiye için uyarı durumu (Türkçe)
- AFAD: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (Türkçe)
- OpenAI Help Center: Searching the web with ChatGPT (İngilizce)
Son kontrol: 12 Kasım 2026. Bu bilgi 12.11.2026 tarihli kaynaklara dayanır; durum değişebilir.
Kaynak: yzdersleri.com/ders/firtina-lodos-uyarisi-mgm-ve-yapay-zeka/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
