Duyurunun sahibini ve güncelliğini denetlemek

Mahalle grubuna düşen afişte tarih, saat ve kurum adı yazar; afişin kimden geldiği ve bugün geçerli olup olmadığı yazmaz. Bu derste duyurunun sahibini ve güncelliğini yapay zekâyla ayrı alanlara dökmeyi, sonra kendi kontrolünüzle sınamayı öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Duyuruyu paylaşan hesap ile etkinliği düzenleyen kurumu neden ayrı yazacağınızı
• Gün adıyla yılı karşılaştırarak eski duyuruyu nasıl yakalayacağınızı
• Kurumun kendi sayfasına hangi yolla ulaşacağınızı
• Şüpheli bir sayfayı nereye bildireceğinizi

Paylaşan ile düzenleyen ayrı kişilerdir

Bir mahalle mesaj grubunda Örnek İlçe Kültür Merkezi’nin Sokak Fotoğrafçılığı Atölyesi afişi dolaşıyor. Afişte “20 Aralık Cumartesi, saat 10.00” yazıyor ve yıl yok. Afişi gruba Örnek Mahalle Haberleri adlı bir hesap koymuş. Bu kurum, hesap ve etkinlik kurgusaldır.

Burada iki ad iki ayrı bilgidir. Hesap duyuruyu iletir, atölyeyi kültür merkezi düzenler. İkisini tek alanda yazarsanız bir yanlışın kimden çıktığını sonradan bulamazsınız. İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi’nin 210 sayılı bülteni, gelişmelerin yalnızca yetkili kurumların resmî kanallarından takip edilmesini istiyor. Bir afiş için o kanal, kurumun kendi sayfasıdır; mesaj grubundaki paylaşım değil.

Aynı afişi üç farklı hesap paylaşmış olabilir. Üçü de aynı ilk paylaşımı kopyalıyorsa bu üç ayrı kanıt değil, tek kaynağın üç kez tekrarıdır. Bu yüzden komutta yalnızca paylaşan hesabı değil, afişin ilk kaynağının (primary source) belli olup olmadığını da sorun.

Güncellik: gün adı yılı ele verir

Afişte yıl yoksa elinizde bir ipucu kalır: gün adı. 20 Aralık 2025’te Cumartesi’ydi, 2026’da ise Pazar’dır. Afiş Cumartesi diyorsa büyük olasılıkla geçen yıldan kalmıştır. Bu bir kanıt değil, ipucudur. Kesin karar için kurumun kendi duyurusu gerekir.

Yapay zekâ bugünün tarihini kendiliğinden bilmeyebilir. Bu yüzden komuta bugünün tarihini yazın: 10 Kasım 2026 Salı. Bu konunun ayrıntısı sitedeki “Yapay zekâ neden bugünün tarihini bilmez?” dersinde anlatılıyor.

Eski paylaşımların güncelmiş gibi dolaşması yeni bir şey değil. Dezenformasyonla Mücadele Merkezi’nin 203 sayılı bülteni, eski olduğu bildirilen görsel ve videoların güncel gibi paylaşıldığı bir iddiayı ele alıyor.

Kurumun kendi sayfasını siz bulun

Afişteki bağlantıya ya da numaraya güvenmeyin. Sahte sayfalar kurumun adını ve logosunu taklit edebilir. e-Devlet Kapısı’nın güvenlik sayfası, mesajdaki bağlantıya tıklamak yerine adresi kendiniz yazmanızı öneriyor.

Kurumun sayfasında aynı etkinliği aynı tarih ve yılla bulamazsanız duyuruyu paylaşmayın. Zararlı bir bağlantı görürseniz Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi’nin (USOM) sayfasına bakın. Sayfaya göre siber ihbar süreçleri usom.gov.tr üzerinden sunulmaya devam ediyor; hizmetler mevzuata uygun olarak siberguvenlik.gov.tr adresinden yayımlanacak.

Yapay zekâya ne yaptırırsınız?

Yapay zekâdan duyurunun doğru olup olmadığını sormayın; çünkü bunu bilemez. Ondan metni alanlara ayırmasını ve neyin eksik olduğunu göstermesini isteyin. Doğruluğu sonra siz kontrol edersiniz.

Bu komut yapay zekâyı bilemeyeceği bir işe iter. Cevap kulağa kendinden emin gelir ama hiçbir kaynağa dayanmaz.

Çıktıdaki gün hesabını telefonunuzun takviminden kendiniz doğrulayın. Yapay zekâ kurumun sayfasını sizin yerinize açmış sayılmaz. “Kurumun sitesinde de aynı bilgi var” gibi bir cümle yazarsa, sayfayı kendiniz açıp bakmadan inanmayın.

Adım adım uygulama

1. Afişin ve paylaşımın metnini komuta yapıştırın; kişiye ait telefon numarası ya da ad varsa silin.
2. Güçlü komutu kendi afişinize göre doldurup gönderin.
3. Paylaşan hesabın ve düzenleyen kurumun ayrı yazıldığını kontrol edin.
4. Gün adını telefonunuzun takvimiyle karşılaştırın.
5. Kurumun sayfasını adresi kendiniz yazarak açın.
6. Aynı etkinliği aynı tarih ve yılla bulmaya çalışın.
7. Bulamazsanız duyuruyu paylaşmayın; kurumu bildiğiniz kanaldan arayın.

Kontrol listesi

• Paylaşan hesap ile düzenleyen kurum ayrı yazıldı mı?
• Yıl duyuruda var mı, yoksa “yıl yok” diye işaretlendi mi?
• Gün adı ile tarih takvimde uyuşuyor mu?
• Kurumun sayfasını adresi kendiniz yazarak açtınız mı?
• Aynı etkinlik orada aynı tarihle duruyor mu?

Sık yapılan hatalar

• Afişi paylaşan hesabı düzenleyen kurum sanmak.
• Yılı olmayan afişi güncel kabul etmek.
• Duyuruyu afişin altındaki bağlantıdan ya da numaradan teyit etmeye çalışmak.
• Yapay zekânın “kontrol ettim” cümlesini kanıt saymak.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi: Dezenformasyon Bülteni, Sayı 210 (Türkçe)
• İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi: Dezenformasyon Bülteni, Sayı 203 (Türkçe)
• e-Devlet Kapısı: Güvenliğiniz İçin (Türkçe)
• USOM: Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (Türkçe)

Son kontrol: 10 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/duyurunun-sahibini-ve-guncelligini-denetlemek/ · Yapay Zeka Dersleri