Program süresini ve son dakika değişikliğini yönetmek

Salon 19.00’dan 20.15’e kadar sizin: toplam 75 dakika. Bölümlerin sürelerini topladığınızda 67 dakika çıkıyorsa kalan 8 dakikanın ne olduğunu bilmiyorsanız program akşam yürümeyecektir; bu derste geçişleri toplam süreye sığdırmayı ve konuşmacı iptalinde programı yeniden kurmayı öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Bölüm sürelerini ve geçiş sürelerini toplam süreye nasıl sığdıracağınızı
• Arayı hangi iki bölüm arasına koyduğunuzu nasıl göstereceğinizi
• Konuşmacı iptalinde süreyi neyle dolduracağınızı
• Yapay zekânın verdiği süre hesabını neden saatle kontrol edeceğinizi

Geçişler toplam süreye girer

Mahalle kütüphanesindeki söyleşinin planı şöyle olsun: açılış 10 dakika, söyleşi 30, çay arası 10, uygulama 12, kapanış 5. Toplam 67 dakika yapar. Bu plana göre kapanışın 20.07’de bitmesi beklenir.

Gerçekte her bölümden sonra bir el değiştirme var: mikrofon, perde, sandalye düzeni, çay masasına yürüyüş. Her geçişe iki dakika ayırırsanız dört geçiş 8 dakika eder. Plan 67 + 8 = 75 dakikaya çıkar ve bitiş 20.15 olur. Geçişi hesaba katmayan plan, her bölümü zamanında bitirseniz bile sekiz dakika geç biter; salon 20.15’te kapanacaksa son bölüm yarım kalır.

Nova Scotia eyaletinin erişilebilir etkinlikler rehberi, molalarda ve oturumlar arasında engelli katılımcıların ikram ve tuvalete ulaşabilmesi ya da başka alana geçebilmesi için yeterli süre bırakılmasını ister. W3C’nin etkinlik rehberi de oturumlar arasında geçiş için fazladan zaman tanınmasını ve molaların planlanmasını anlatır. Rehberler birden çok oda varsa bunu söylüyor; tek salonda da aynı mantık işler, çünkü hareket eden insan ve eşya yine vardır.

Programı şu hâliyle yazın: 19.00–19.10 açılış, 19.12–19.42 söyleşi, 19.44–19.54 çay arası, 19.56–20.08 uygulama, 20.10–20.15 kapanış. Her bölümün başlangıcı bir önceki bitişten iki dakika sonradır ve bu boşluk planda görünür.

Arayı nereye koyduğunuzu da gösterin. Burada söyleşi ile uygulama arasında; yani dinlemeden yapmaya geçerken. Yarım saat dinleyen salon, uygulamaya başlamadan önce ayağa kalkıp çay almak ister. Mola gerekçesini plana tek cümleyle yazın.

Başlama ve bitiş saatine uymak da erişimin parçasıdır. Nova Scotia rehberi, engelli katılımcıların ulaşım düzenlemeleri nedeniyle erken gelebileceğini, etkinlik uzarsa kalamayabileceklerini söyler; molaların ve program değişikliklerinin oturum başkanı tarafından açıkça belirtilmesini ister.

Konuşmacı iptali: hedef korunur

Etkinlik günü saat 17.00’de konuşmacı Metin Bey’in hastalandığını öğrendiniz. Söyleşi bölümü 30 dakikaydı. Bu 30 dakikayı boş bırakamazsınız; ama aynı sunumu başkasına yaptıramazsınız da.

Önce hedefe dönün. Hedef, katılımcının sebzesini seçip ilk ekim tarihini yazmasıydı. Konuşmacı bunun için bilgi veriyordu; aynı bilgiyi katılımcılar birbirinden de alabilir. Yedek bölüm: 5 dakika yönlendirme, 15 dakika ikişerli “balkonum ve seçeceğim sebze” konuşması, 10 dakika ortak liste. 5 + 15 + 10 = 30; toplam değişmez, ara ve uygulama olduğu gibi kalır.

Birini “şimdi sen anlat” diye sahneye çıkarmayın. Katılımcıya önceden sunum sözü vermeyin; yedek bölümde paylaşım gönüllülüğe dayansın. Yedek bölümü kısa tutup uygulamaya zaman eklemek de bir seçenektir; ama o zaman kayan saatleri yeniden yazın ve duyurun.

Değişikliği önceden duyurun. W3C rehberi, program değişikliklerini katılımcılara önceden bildirmeyi ister. Mesajınız kısa olsun: konuşmacının değiştiğini, yeni akışı ve hedefin aynı kaldığını söyleyin.

Salonda da yazılı bir duyuru bulundurun: yeni akışı büyük harflerle bir kâğıda yazıp girişe asın. Geç gelen katılımcı, söyleşinin neden değiştiğini sormadan akışı görebilsin. Mesajınız şöyle olabilir: bu akşamki söyleşi, konuşmacımız rahatsızlandığı için ikili paylaşım bölümüyle yapılacak; saatler değişmedi, hedefimiz aynı.

Yapay zekâya hesabı yaptırın, saatle denetleyin

Bu komut toplamı, geçişi ve saatleri bilmez. Cevap genellikle düzgün görünür ama toplam tutmaz. Güçlü komutta sınırları siz verirsiniz.

Yapay zekâ çıktısını kendiniz de toplayın. Bir bölümü 2 dakika kaydırmak, tüm sonraki saatleri değiştirir; model bu zinciri bazen yarıda bırakır.

Adım adım uygulama

1. Salonun açık kalacağı toplam süreyi dakika olarak yazın.
2. Bölümleri ve sürelerini listeleyin; toplamlarını alın.
3. Geçiş sayısını bulun ve her geçişe bir süre ayırın.
4. Bölüm ve geçiş toplamını toplam süreyle karşılaştırın.
5. Arayı iki bölüm arasına koyun ve nedenini yazın.
6. Konuşmacı iptaline karşı aynı süreyi dolduran yedek bölümü önceden hazırlayın.
7. Yapay zekâ çıktısındaki her saati elinizdeki saatle yeniden hesaplayın.

Kontrol listesi

• Bölüm toplamı + geçiş toplamı = toplam süre mi?
• Her bölümün başlangıcı bir önceki bitişten sonra mı?
• Ara hangi iki bölüm arasında, yazılı mı?
• Yedek bölümün süresi iptal edilen bölüme eşit mi?
• Değişiklik katılımcılara önceden duyuruldu mu?

Sık yapılan hatalar

• Geçişi hiç hesaba katmamak; ilk bölümde gecikme sonrakilere yayılır
• Yapay zekânın verdiği toplamı denetlemeden yazmak
• Arayı programın sonuna ya da başına itmek
• İptal edilen bölümün süresini boş bırakmak ya da saatleri güncellemeden kaydırmak

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Nova Scotia Hükümeti: Erişilebilir Etkinlikler Rehberi (İngilizce)
• W3C WAI: Etkinlikleri Erişilebilir Kılmak (İngilizce)
• Avrupa Engelli Forumu: Erişilebilir çevrim içi ve yüz yüze toplantılar araç seti (İngilizce)

Son kontrol: 10 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/program-suresini-ve-son-dakika-degisikligini-yonetmek/ · Yapay Zeka Dersleri