Ödevdeki kaynakların gerçek olup olmadığını kontrol edin
- Okuma süresi: 3 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Yapay zekâ araçları (sohbet ederek yazı üreten programlar) bazen hiç var olmayan bir kitabı ya da makaleyi, yazarı ve yılıyla birlikte çok inandırıcı biçimde yazabilir. Buna uydurma (halüsinasyon: aracın gerçek olmayan bilgiyi doğruymuş gibi yazması) denir. Anthropic’in (Claude adlı yapay zekâ aracını yapan şirket) kendi rehberi de önerdiği yöntemlerin uydurmayı azalttığını ama tamamen ortadan kaldırmadığını söyler.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun
Ödevde uydurma bir kaynak göstermek güvenilirliğinizi zedeler; öğretmeniniz de fark edebilir. Üstelik aracın “bu kaynak gerçek” demesi hiçbir şeyi kanıtlamaz; asıl kanıt kütüphane kataloğunda (kitap kayıt listesinde) ya da yayıncının sayfasında görünen kayıttır.
Önce ölçün
Ödevinizdeki kaynakların var olduğunu kontrol etmek kaç dakikanızı alıyor? Süreyi yazın: ___ dakika. Şimdiye kadar kaç kaynağı hiç kontrol etmediğinizi de not edin: ___ .
1. Listeyi toplayın
Ödevde kullandığınız ya da kullanmayı düşündüğünüz kaynakları, aracın size önerdikleri dahil, tek bir yere yazın. Her biri için yazar, kitap ya da makale adı ve yıl bulunsun.
2. Komutu yazın
Anthropic’in rehberi, araca “bilmiyorum” deme izni vermeyi ve iddiaları kaynakla desteklettirmeyi önerir. Bu yüzden komut (yapay zekâya yazdığınız istek) içinde emin olmadığı satırları açıkça işaretlemesini isteyin.
Kopyalayıp deneyin
Aşağıdaki kaynak listesindeki her satır için şunu yaz: bu kaynağın var olduğundan ne kadar eminsin (emin, emin değilim, bilmiyorum). Bir kaynağı tanımıyorsan ya da yazar, ad ve yıl birbirini tutmuyorsa tahmin etme, “bilmiyorum” yaz. Hiçbir satırı kendin düzeltme ve yeni kaynak uydurma. Sonucu tablo olarak ver: kaynak, güven düzeyi, kısa gerekçe. Liste: [listenizi buraya yazın]
3. Sonucu kontrol edin
- “Emin” yazan satırlar bile yeterli kanıt değildir; her kaynağı kütüphane kataloğunda, yayıncının sayfasında ya da bir arama motorunda (internette arama yapılan sitede) adı ve yazarıyla arayın.
- Kaynak bulunamıyorsa listeden çıkarın; aracı “belki başka yazımı vardır” diye zorlamayın.
- Bulduğunuz kaydı açıp yıl ve yazarın aracın verdiğiyle uyuştuğuna bakın.
- Ödevde kullanacağınız bilgiyi, kaynağın kendisini açıp okuyarak teyit edin.
Sonra ölçün
Aynı denetimi bir sonraki ödevinizde uygulayın ve süreyi yazın: ___ dakika. Kaç kaynağın bulunamadığını ya da farklı çıktığını da not edin.
Gizlilik uyarısı
Anthropic’in gizlilik sayfasına göre, Claude’da sohbetler “Model İyileştirme” ayarı açıksa yapay zekâ modelini geliştirmek için kullanılabilir; gizli (incognito) sohbetler bunun dışındadır. Kullandığınız aracın ayarını kendi hesabınızda açıp kontrol edin. Hangi araçta olursa olsun, kimlik, hesap ve sağlık bilgisi gibi özel bilgileri yazmayın. Ödevde adınızı, öğrenci numaranızı ya da okulunuzu araca yazmayın; yalnızca kaynak satırlarını verin. Bu ders genel bilgidir; hukuki, tıbbi ya da finansal tavsiye değildir. Önemli kararlarda ilgili kuruma ya da bir uzmana danışın.
Bir sonraki adım
Bundan sonra araçtan kaynak istediğinizde, doğrulanmamış hiçbir kaynağı ödeve koymayın. Kaynağı bulamıyorsanız öğretmeninize ya da okul kütüphanecisine danışın. Kaynak listesini ödevi teslim etmeden bir gün önce denetlemek, son dakika telaşını da azaltır.
Kendinizi deneyin
Yapay zekâ aracı “bu kaynak gerçek” dediğinde ne yapmalısınız?
Kaynaklar
- Anthropic: Uydurma bilgiyi azaltma (“bilmiyorum” demesine izin vermek, alıntıyla doğrulatmak; yöntemler uydurmayı tamamen ortadan kaldırmaz) (İngilizce)
- Anthropic Gizlilik Merkezi: Verilerim model eğitiminde kullanılıyor mu? (İngilizce)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/odevdeki-kaynaklarin-gercek-olup-olmadigini-kontrol-etmek/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
