Avukatlar için yapay zekâ: dilekçe taslağı, içtihat doğrulama ve müvekkil gizliliği

İki avukatlı küçük bir hukuk bürosunda çalışan Elif Aydoğan’ın bu hafta üç dosyada birden dilekçe yazması gerekiyor. Bir müvekkilin kira alacağı dosyasında olay anlatımı otuz sayfalık e-posta ve mesaj yazışmasına dağılmış durumda. Aklına metni yapay zekâya (artificial intelligence) yapıştırıp “dilekçe yaz” demek geliyor. Ancak avukatlar için yapay zekâ kullanımında burada iki risk var: müvekkilin adı, kimlik numarası ve dosya numarası dışarıya çıkar; üstelik araç, hiç var olmamış bir Yargıtay kararını gerçek gibi yazabilir.

Bu derste Elif’in büroda uyguladığı yöntemi adım adım izleyeceksiniz. Yapay zekâya yalnızca kimliksiz bir olgu özeti ve dilekçe iskeleti yazdıracaksınız. Metinde geçen her karar atfını resmî karar arama sistemlerinde tek tek bulacaksınız. Son değerlendirme ve imza her zaman avukatta kalır.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Müvekkil adı, TCKN (T.C. kimlik numarası) ve dosya numarasını yer tutucuyla (placeholder) değiştirerek kimliksiz bir olgu özeti hazırlamayı.
• Yapay zekâya kronolojik olgu özeti ve dilekçe iskeleti yazdırmayı; karar numarası uydurmamasını komutta şart koşmayı.
• Çıktıdaki her karar atfını Yargıtay Karar Arama, UYAP Emsal ve Anayasa Mahkemesinin kararlar bilgi bankasında doğrulayıp kayda geçirmeyi.
• Büronuz için tek sayfalık bir yapay zekâ kullanım kuralı yazmayı.

Avukatlar için yapay zekâya ne verilir, ne verilmez?

Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Türkiye Barolar Birliğinin (TBB) katkılarıyla hazırladığı ve 22 Eylül 2026’da yayımladığı avukatlara yönelik uygulama rehberinde üretken yapay zekâ araçlarının kullanımını da ele alıyor. TBB’nin Ağustos 2026’da meslektaşlara duyurduğu Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi’ne göre de yapay zekâ aracına veri girmek, avukatın sır saklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Rehber, anonimleştirmenin yalnızca ad ve kimlik numarasını silmekle sınırlı olmadığını da vurguluyor. Pratikte bunun anlamı şu: adres, işyeri, tarih, olayın kendine özgü ayrıntıları bir araya geldiğinde kişi yine tanınabilir.

Bu yüzden Elif iki katmanlı çalışıyor. Önce müvekkile MÜVEKKİL, karşı tarafa KARŞI TARAF, dosyaya DOSYA NO gibi yer tutucular veriyor. Sonra kimliksiz metne de bir kez daha bakıyor: tek başına bile kişiyi gösterebilecek bir ayrıntı kaldı mı? Kaldıysa genelleştiriyor. Amerikan Barolar Birliği’nin (ABA) Temmuz 2024 tarihli 512 sayılı görüşü de aynı yönde: müvekkil bilgisi bir araca girmeden önce başkalarının ona erişme riski değerlendirilmeli, kendi kendine öğrenen araçlarda müvekkilin bilgilendirilmiş rızası genellikle gerekir. Kişisel veri kuralının temelini 5 dakikada yapay zekâya kişisel veri vermeme dersinde bulabilirsiniz. KVKK’nın Kasım 2025’te yayımladığı üretken yapay zekâ rehberi de büronuzun kuralını yazarken başvuracağınız resmî kaynaktır.

Uydurma karar riski ve doğrulama

Yapay zekâ modelleri akıcı yazar; ancak bilmedikleri konuda da aynı akıcılıkla yazabilirler. Buna halüsinasyon (hallucination) denir. ABD’de Mata v. Avianca davasında avukatlar, ChatGPT’nin ürettiği ve gerçekte var olmayan kararlara dayanan bir dilekçe sundu. Mahkeme 22 Haziran 2023 tarihli kararında bu davranışı kötü niyetli buldu ve avukatlar ile büroya yaptırım uyguladı. Mahkemenin dikkat çektiği nokta yalnızca hatanın kendisi değildi; avukatlar, karşı taraf ve mahkeme sorduktan sonra da sahte kararları savunmaya devam etmişti.

Türkiye’de doğrulama için üç resmî durak var: Yargıtay Karar Arama, Adalet Bakanlığı’nın UYAP Emsal Karar Arama sayfası ve Anayasa Mahkemesinin kararlar bilgi bankası. Yargıtay ve UYAP Emsal sayfalarında aramayı anahtar kelimeyle, esas ve karar numarasıyla ya da karar tarihiyle yapabilirsiniz. Kural basit: bulamadığınız kararı dilekçeye koymazsınız. Bulduğunuz kararın da metnini açıp atfın o kararda gerçekten yazılı olduğundan emin olursunuz; çünkü numara doğru olup içerik yanlış aktarılmış olabilir. TBB rehberi de mevzuat, içtihat, olay ve strateji denetimini ve yüksek riskli dosyalarda ikinci göz incelemesini öneriyor. Bu yöntemin genel mantığı yapay zekâya “bilmiyorum” dedirtmek ve kaynak sormak dersinde de var.

Videoyla izleyin

İzlerken şuna dikkat edin: OpenAI, sohbete hangi bilgileri yazmamak gerektiğini ve cevabı ne zaman ikinci kez kontrol etmek gerektiğini anlatıyor. Müvekkil bilgisini ayıklarken ve her karar atfını resmî karar arama sistemlerinde doğrularken aynı iki ilkeyi uygulayın.

Video: OpenAI (İngilizce). Türkçe altyazı için YouTube’da altyazı ayarını açabilirsiniz.

Adım adım uygulama

1. Dosyadan bir olay anlatımı seçin ve kimlik bilgilerini ayırın. Ad, TCKN, adres, telefon ve dosya numarasını MÜVEKKİL, KARŞI TARAF, DOSYA NO gibi yer tutucularla değiştirin. Tamam sayılması için: metni başka bir avukata okuttuğunuzda kişiyi, işyerini ya da dosyayı tanıyamamalı.
2. Güçlü komutu kimliksiz metinle çalıştırın ve olgu özeti ile dilekçe iskeletini alın. Tamam sayılması için: özetteki her cümleyi kaynak metindeki karşılığıyla eşleştirmiş olmalısınız; eşleşmeyen cümle silinmiş ya da “doğrulanmalı” diye işaretlenmiş olmalı.
3. Çıktıda ya da kendi araştırmanızda geçen her karar atfı için Yargıtay Karar Arama, UYAP Emsal ve Anayasa Mahkemesinin kararlar bilgi bankasında arama yapın. Tamam sayılması için: her atfın yanına bulunduğu sistemin adını, esas ve karar numarasını ve baktığınız günü yazmış olmalısınız.
4. Bulduğunuz her kararın metnini açıp atfın dilekçede söylediğini gerçekten söyleyip söylemediğine bakın. Tamam sayılması için: karar metninden ilgili cümleyi işaretlemiş, bulunamayan ya da farklı çıkan atfı dilekçeden çıkarmış olmalısınız.
5. Büronuz için tek sayfalık bir kural yazın: hangi bilgi araca girmez, hangi çıktı kimin onayı olmadan dışarı çıkmaz. Tamam sayılması için: kuralda en az şu üç madde bulunmalı ve büronuzdaki herkes bir kopyasını görmüş olmalı: kimlik bilgisi girilmez, her atıf resmî sistemde doğrulanır, imza avukata aittir.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca adı silip olayın kendine özgü ayrıntılarını bırakmak; böylece kişi yine tanınır.
• Yapay zekânın verdiği karar numarasını, aramadan ve metnini okumadan dilekçeye koymak.
• Kararı bulmuş olmayı, kararın dilekçedeki cümleyi desteklediği anlamına almak.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda) (Türkçe)
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Avukatların Mesleki Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Uygulama Rehberi (22 Eylül 2026) (Türkçe)
• The Bar Examiner: ABA Formal Opinion 512, Generative Artificial Intelligence Tools (İngilizce)
• Mata v. Avianca, Inc., S.D.N.Y., 22 Haziran 2023 tarihli görüş ve karar (İngilizce)
• Yargıtay Karar Arama (Türkçe)
• Adalet Bakanlığı: UYAP Emsal Karar Arama (Türkçe)
• Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası (Türkçe)
• OpenAI: ChatGPT Privacy: What Not to Share and When to Double-Check | OpenAI Academy (video, İngilizce)

Son kontrol: 11 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/avukatlar-icin-yapay-zeka-dilekce-taslagi-ictihat-dogrulama/ · Yapay Zeka Dersleri