Günlük program kartını resimli hazırlayın
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Zil çalınca ne olacağını, teneffüsten sonra hangi etkinliğin geleceğini öğrencilerden bazıları her gün yeniden sorar. Cevabı her seferinde sözle vermek sizi yorar; söylenen de havada kalır. Resimli bir günlük program kartı, günün sırasını sınıf duvarında gözle okunur kılar. Bu derste yapay zekâyı (soruya yazıyla cevap veren program) yalnızca kart yazılarını ve sırayı taslaklamak için kullanacaksınız; resmi ve son kararı sınıfınızın gerçeğine göre siz vereceksiniz. Sonunda duvara asabileceğiniz bir kart setinin taslağı elinizde olacak.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun: Sıra görünmezse “şimdi ne var?” bitmez
ABD Eğitim Bakanlığı’nın desteklediği Ulusal Piramit Model Yenilikleri Merkezi’nin (NCPMI) belgesi görsel programı şöyle tanıtır: çocuğa etkinliklerin ne zaman olacağını bildirir, öngörülebilirlik (sırada ne olduğunu bilmek) ve tutarlılık (düzenin hep aynı olması) sağlar, sözlü yönergeden sonra kalıcı bir hatırlatma bırakır. Belge okul öncesi ortamlar için yazılmış. Yaşı ve gelişim düzeyi farklı öğrencileriniz için uyarlamayı siz yaparsınız; kartın hangi öğrenciye uygun olduğundan emin değilseniz rehber öğretmene ya da özel eğitim uzmanına danışın.
Önce ölçün
Bugün sınıfta “sırada ne var?” biçimindeki soruların yaklaşık kaç kez sorulduğunu bir kâğıda çentikle işaretleyin; öğrenci adı yazmayın. Sayıyı yazın: ___ . Günün etkinliklerinden kaçının sırası duvarda görünüyor: ___ .
1. Günün büyük etkinliklerini sıralayın
NCPMI’nin ilk adımı, ortamda olan başlıca etkinlikleri listelemektir. Karta bir saat çizelgesinin her satırını değil, öğrencinin gün içinde fark ettiği büyük bölümleri yazın: karşılama, ders etkinliği, teneffüs, öğle yemeği, eve hazırlık gibi. İlk denemede altı ya da sekiz kartla yetinmeniz, hem kartları hazırlamayı hem öğrencinin okumasını kolaylaştırır. Bu sayı belgenin değil, bizim önerimizdir.
2. Her etkinlik için bir görsel seçin
NCPMI görsel olarak bilgisayar çizimi, karikatür ya da fotoğraf kullanılabileceğini söyler. Küçük çocuklar için etkinliğin sınıfınızdaki gerçek hâlini gösteren fotoğrafları önerir; fotoğrafı düz, zıt renkli bir zeminde, çocuğun bakış açısından çekmenizi ve kareye öğrencilerin yüzü yerine sırtının girmesinin sorun olmadığını belirtir. Biz buna şunu ekliyoruz: öğrenci görüntüsü hiçbir yapay zekâ aracına yüklenmesin; kartlara da öğrencinin yüzünü koymayın, eşya ve mekân fotoğrafı kullanın.
Hazır sembol kütüphanesi arıyorsanız ARASAAC (İspanya’nın Aragón yönetiminin sembol portalı) bir seçenektir. Portalın kendi sayfası piktogramların Creative Commons BY-NC-SA lisansıyla dağıtıldığını, Aragón yönetiminin malı olduğunu ve kaynağın belirtilmesi gerektiğini yazar. Lisans adındaki “NC” ticari olmayan kullanım demektir. Kullanımınızın uygun olup olmadığını okulunuzla birlikte kontrol edin ve kaynağı kartın bir köşesine yazın. Yapay zekâ ile üretilmiş resim kullanacaksanız sınıfınızdaki gerçek yere benzemeyebileceğini unutmayın.
3. Kart yazılarını yapay zekâyla taslaklayın
Kart üzerindeki yazı kısa, olumlu ve tek etkinliği anlatan bir ifade olmalı. NCPMI görselin yanında yazı kullanılmasını da önerir. Yazıları tek tek düşünmek yerine yapay zekâya taslak yaptırın, ardından öğrencinin okuma düzeyine göre kendiniz sadeleştirin. Terimler için istem (yapay zekâya yazılan komut) sayfasına bakabilirsiniz.
Kopyalayıp deneyin
Bir ilkokul özel eğitim sınıfının günlük akışı şöyle: sabah karşılama, Türkçe etkinliği, teneffüs, matematik etkinliği, öğle yemeği, resim etkinliği, eve hazırlık. Her etkinlik için dört beş kelimeyi geçmeyen, olumlu ve sade bir kart yazısı öner; örnek biçim: “Şimdi sıra: teneffüs”. Kartları soldan sağa sıralı bir tablo olarak ver. Her satıra, öğretmenin kendisi yerleştireceği görsel için kısa bir “görsel fikri” sütunu ekle. Öğrenci adı, tanı ya da okul adı kullanma; kurum, kaynak veya yönerge adı uydurma.
4. Kartı sağlam yapın, asın ve öğretin
NCPMI kartları sağlam yapmayı önerir: görseli karta yapıştırıp şeffaf folyoyla kaplamak ya da lamine etmek gibi. Programı mümkünse soldan sağa, çocukların göz hizasında ve sık bakabileceğiniz bir yere asın. Etkinlik bitince kartı bir “bitti” cebine koymak, ters çevirmek ya da mandal veya ok gibi bir işareti bir sonraki karta taşımak, geçen zamanı görünür kılar. Belge, programı sabah toplantısında birlikte gözden geçirmeyi, gün boyu ona gönderme yapmayı ve çocuğa kartı yönetme görevi vermeyi önerir.
Plan değişirse kartı da değiştirin. Belgedeki örnekte yağmur yüzünden dışarı çıkılamıyorsa, dışarıda oyun kartı kaldırılır ve yerine o gün olacak etkinlik konur; değişiklik sınıfla birlikte gözden geçirilir.
5. Sonucu kontrol edin
- Tablodaki sıra sizin gerçek gün akışınızla aynı mı? Araç sınıfınızda olmayan bir etkinlik eklemiş olabilir.
- Her kartta yalnızca tek etkinlik var mı?
- Yazılar öğrencinin okuma düzeyine uygun mu? Emin değilseniz rehber öğretmene ya da özel eğitim uzmanına gösterin.
- Görsellerin lisansı ve kaynağı belli mi?
- Kartlarda öğrencinin adı, yüzü veya sağlıkla ilgili bir ifade yok mu?
Sonra ölçün
Bir hafta sonra aynı çentik yöntemiyle “sırada ne var?” sorularını yeniden sayın ve ilk sayıyla karşılaştırın: ___ → ___ . Duvarda sırası görünen etkinlik sayısını da yeniden yazın. Sayı düşmediyse kartın yerini, görselini ve yazısını gözden geçirin; sonuç yalnızca sizin sınıfınızın gözlemidir, genel bir kanıt sayılmaz.
Gizlilik uyarısı
Sınıf listesi, öğrenci fotoğrafı ya da bir öğrencinin ihtiyaç notunu komuta yapıştırmayın. KVKK rehberi, ad-soyad, adres, telefon ve kimlik gibi kişiyi tanıtan bilgilerin paylaşılmamasını, sağlık gibi bilgilerde ise daha da temkinli olunmasını söyler. Kartı yapay zekâ ile hazırlamadan önce okulunuzun araç politikasını ve aracın kendi sayfasındaki yaş ve hesap koşullarını kontrol edin. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin. Yapay zekâ tanı koymaz; çıktı özel eğitim uzmanı ve aile gözetiminde kullanılır.
Bir sonraki adım
Kartı bir hafta kullanın, öğrencilerin tepkilerini adsız notlarla kaydedin. Daha küçük çocuklar için Anasınıfı gün akışı taslağını çocuk verisiz hazırlayın dersine, materyal uyarlama fikirleri için Özel eğitim öğretmenleri için yapay zekâ: materyal uyarlama dersine bakın.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): Visual Daily Schedule (Pyramid Model, NCPMI)
İzleme tavsiyesi: Pyramid Model / NCPMI (İngilizce, yaklaşık 1,5 dakika). Bir okul öncesi ekibinin hazırladığı görsel günlük programı gösteren eski (2011) ve kısa bir videodur; Türkçe değildir, yapay zekâyı anlatmaz. Yaş grubunuza uyarlamak size aittir.
Kendinizi deneyin
Yapay zekâ günlük program tablosunda sınıfınızda olmayan bir “müzik etkinliği” kartı da üretti. Ne yaparsınız?
Kaynaklar
- NCPMI: Using Visuals to Support Children in the Early Learning Environment (Visual Schedules bölümü), 4 Haziran 2025
- ARASAAC Aula Abierta: piktogramların lisansı ve kaynak gösterme notu
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113, Kasım 2025
Kaynak: yzdersleri.com/ders/gunluk-program-kartini-resimli-hazirlayin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Hastane sınıfı için kısa, sesli özet materyali yapın
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
