Ders planına yapay zekâyla ilk taslak

Yapay zekâ, ders planının boş sayfa korkusunu azaltabilir; ama planı sınıfınıza uyduracak kişi yine sizsiniz. Bu derste ilk taslağı nasıl isteyeceğinizi ve taslağı nasıl kendi planınıza çevireceğinizi öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• UNESCO’nun öğretmenler için yapay zekâ yeterlik çerçevesinin ana fikrini
• Ders planı komutuna hangi bilgilerin girmesi gerektiğini
• Yapay zekânın verdiği taslağı kazanıma ve sınıfa göre nasıl düzelteceğinizi
• Taslağı kullanmadan önce yapacağınız kısa kontrolü

Önce çerçeve: UNESCO öğretmenlerden ne bekliyor?

UNESCO, Ağustos 2024 tarihli bir çerçeve yayımladı. Çerçeve, öğretmenler için 15 yeterliği beş boyutta topluyor: insan merkezli bakış, yapay zekâ etiği, yapay zekânın temelleri ve uygulamaları, yapay zekâyla öğretim yöntemleri ve yapay zekâyı mesleki gelişim için kullanmak.

Yeterlikler üç düzeyde ilerliyor: edinme, derinleştirme ve oluşturma (İngilizce sayfada Acquire, Deepen, Create). Yani beklenen şey, bir gecede uzman olmak değil. Önce tanımak, sonra derinleştirmek, en sonunda kendi sınıfınız için özgün çözümler üretmek.

Bu çerçeveyi ders planı için şöyle okuyabilirsiniz: Yapay zekâ taslağı hızlandırır, ama kararı insan verir. Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) etik tavsiyeler kitapçığı da benzer bir yön çiziyor: yapay zekâ öğrenme ve öğretmede bir araçtır, merkezde insan ihtiyaçları ve değerleri durur.

Günlük hayattan bir örnek düşünün: Pazar akşamı, pazartesi günü işleyeceğiniz konunun planı hâlâ yazılmadı. Yapay zekâya ilk taslağı yaptırmak yarım saatinizi kazandırabilir. Kazandığınız süreyi örnekleri ve soruları sınıfınıza uydurmaya harcarsanız plan hem hızlı hem size ait olur.

İyi bir ders planı komutunda neler bulunur?

Yapay zekâ sizin sınıfınızı görmez. Ona vermediğiniz bilgiyi tahmin eder, tahmin de çoğu zaman genel ve sıradan bir plan demektir. Komutun şu altı bilgiyi taşıması yeterlidir:

• Sınıf düzeyi ve ders (ör. 7. sınıf matematik)
• Kazanım: Resmî öğretim programındaki ifadeyi olduğu gibi yapıştırın
• Süre ve sınıf mevcudu
• Elinizdeki araçlar (tahta, akıllı tahta var mı, öğrenciler telefon kullanabilir mi)
• Öğrencilerin ön bilgisi ve bilinen zorlukları (kimlik vermeden)
• İstediğiniz çıktı biçimi (tablo, dakika dakika akış)

Kazanım kodunu ya da ifadesini yapay zekâya hatırlatmayın, kendiniz yapıştırın. Yapay zekâ kazanım ifadelerini yanlış ya da eksik yazabilir.

Taslak elinizde: sıra sizin kararınızda

Gelen plan bir son ürün değil, tartışma metnidir. Süreleri sınıfınızın gerçek hızıyla karşılaştırın. Örneklerin öğrencilerinize uyup uymadığına bakın. Yapay zekâ bazen bir etkinliğe gerçekçi olmayan kısa bir süre verir ya da elinizde olmayan bir malzeme ister. Bu yüzden her adımı kendi sınıfınızı düşünerek okuyun.

Düzeltme turunda net olmak işe yarar. Ne istemediğinizi de söyleyin; yapay zekâ çoğu zaman en kolay yolu seçer ve her derse aynı soru-cevap kalıbını koyar.

Taslağı kendi planınıza çevirmek

Taslağı sınıfa taşımadan önce üç şey yapın. Birincisi, kendi kelimelerinizle yeniden yazın; çünkü uygulayacak olan sizsiniz ve kendi cümleniz akılda kalır. İkincisi, öğrencilerin bu konuda yapabileceği hataları siz ekleyin; yapay zekâ sizin öğrencilerinizi tanımaz. Üçüncüsü, değerlendirme kısmını kendiniz belirleyin; çıkış bileti sorusunu yapay zekâ önerebilir ama hangi sorunun hangi öğrenciye ne söylediğini siz bilirsiniz.

Küçük bir deneme yapın: aynı konu için iki farklı komut yazıp iki taslağı yan yana koyun. Hangisinin size daha az düzeltme bıraktığını görünce prompt-muhendisligi/”>komut yazma becerinizin bir sonraki adımı da belli olur. Bu farkı not alırsanız, bir sonraki dersin komutunu çok daha hızlı yazarsınız.

Adım adım uygulama

1. Kazanımı resmî öğretim programından kopyalayın.
2. Yukarıdaki altı bilgiyi içeren komutu yazın ve ilk taslağı isteyin.
3. Taslağı okuyun; süreleri, malzemeleri ve örnekleri sınıfınıza göre not alın.
4. Yapay zekâya düzeltme isteyin: Etkinlik 2’yi 8 dakikaya indir, grup çalışmasını ekle.
5. Çıkış biletindeki soruların cevaplarını kendiniz çözün.
6. Planı kendi şablonunuza aktarın ve kendi sesinizle yeniden yazın.

Kontrol listesi

• Kazanım ifadesi resmî programla birebir uyuşuyor mu?
• Süreler gerçekçi mi?
• Malzemeler sınıfta gerçekten var mı?
• Örnekler ve bilgiler doğru mu? Şüpheli olanı kaynaktan kontrol ettim mi?
• Öğrenci adı, numarası ya da başka kişisel veri girmedim mi?
• Plan son hâlini benim kararımla aldı mı?

Sık yapılan hatalar

• Kazanımı yazmadan plan istemek; sonuç genel bir konu anlatımı olur.
• İlk taslağı olduğu gibi uygulamak; sınıfınızı tanıyan tek kişi sizsiniz.
• Yapay zekânın verdiği tarih, formül ve kaynak bilgilerini kontrol etmemek.
• Tek seferde mükemmel plan beklemek; düzeltme turları taslağı gerçekten iyileştirir.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• UNESCO: AI competency framework for teachers (İngilizce)
• MEB: Eğitimde yapay zekâya yönelik etik tavsiyeler (Türkçe)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/ders-planina-yapay-zekayla-ilk-taslak/ · Yapay Zeka Dersleri