Çoktan seçmeli soru taslağını üretip doğrulayın
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Çoktan seçmeli soru yazmak sandığınızdan uzun sürer: kökü açık kurmak, tek doğru şıkkı belirlemek ve öğrencinin gerçekten düşebileceği çeldiricileri (yanlış şıkları) bulmak zaman ister. Yapay zekâ aracı (sohbet ederek yazı üreten program) size bir taslak çıkarabilir. Ama taslak hazır soru değildir. Bu derste taslağı üretecek, sonra her şıkkı kendi elinizle doğrulayacaksınız.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun
Araç soruyu çok düzgün yazar, doğru cevabı da kendinden emin gösterir. Oysa bazen iki şık birden doğru okunabilir, bazen işaretlediği şık yanlıştır. Yanlış bilgiyi gerçek gibi üretmeye halüsinasyon denir. MEB’in Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu, yapay zekâyla üretilen ders materyalinin doğruluğunun ve müfredata uygunluğunun öğretmenin sorumluluğunda olduğunu açıkça yazar. Bu yüzden asıl iş, taslağı üretmekten çok onu sınamaktır.
MEB’in öğretmenler için hazırladığı yapay zekâ destekli eğitim rehberinin haberi de araçları kullanım alanına göre ayırır; “ölçme, değerlendirme ve geri bildirim süreçlerini güçlendirme” bunlardan biridir. Konu resmî düzeyde de gündemde; yöntem ise sizde.
Önce ölçün
Sınıfa yeni bir kazanım için beş soru yazmak sizi kaç dakika tutuyor? ___ dakika. Bunların kaçını ilk yazışta beğeniyorsunuz? ___ soru.
1. Kazanımı ve düzeyi kendiniz yazın
Yıllık planınızdaki kazanımı kendi cümlenizle yazın, sınıf düzeyini ve soru sayısını belirtin. Kazanım kodunu, ders saatini ya da ders kitabı sayfasını araca bırakmayın; araç bunları uydurabilir. Konu metni olarak yalnız kendi hazırladığınız ders notunu ya da ders kitabından kısa bir bölümü kullanın.
2. Komutu verin
Komut (yapay zekâya yazdığınız istek) iyi olursa taslak da daha denetlenebilir olur. Cevabı ayrı bir tabloda, her çeldiricinin neden yanlış olduğunu da yazdırın; çünkü gerekçesi zayıf bir çeldirici çoğu zaman sorunlu çeldiricidir.
Kopyalayıp deneyin
Ortaokul öğretmeniyim. Aşağıdaki kazanım ve konu notuna göre 5 çoktan seçmeli soru taslağı yaz. Her soruda net bir kök, dört şık (A, B, C, D) ve tek doğru cevap olsun. Çeldiriciler öğrencilerin gerçekten yapabileceği hatalardan çıksın. Şıkların uzunluğu birbirine yakın olsun. Cevap anahtarını ayrı bir tabloda ver: doğru şık ve neden doğru olduğu. Her çeldirici için neden yanlış olduğunu bir cümleyle yaz. Konu notunda olmayan bilgiyi ekleme; emin olmadığın yerde “emin değilim” yaz. Kazanım: (kazanımınızı bu satıra yazın). Konu notu: (ders notunuzdan kısa bir parçayı bu satıra yapıştırın)
3. Taslağı şık şık denetleyin
Araç beş soru verdiyse beşini de aynı sırayla denetleyin. Her soru için aşağıdaki kontrol listesi birkaç dakika sürer; bu süre, yanlış bir sorunun sınavda ortaya çıkmasından çok ucuzdur.
Sonucu kontrol edin
- Soruyu aracın cevabına bakmadan kendiniz çözün. Sizin bulduğunuz şık, aracın işaretlediğiyle aynı mı?
- Tek doğru şık var mı? Her çeldiriciyi yavaşça okuyun; iyi bir öğrenci o şıkkı da savunabiliyorsa soruyu düzeltin.
- Doğru şık hep aynı harfte mi, hep en uzun şık mı? Araçlar bunu bazen yapar; şıkların sırasını kendiniz karıştırın.
- Soru kökü cevabı ele veriyor mu? “Aşağıdakilerden hangisi … değildir?” gibi olumsuz kökleri ayrıca okuyun.
- Soru kazanıma ve ders kitabınıza uyuyor mu? Terimleri, tarihleri ve rakamları kitaptan açıp karşılaştırın.
- Dil sınıfın düzeyine uygun mu? Öğrencinin bilmediği bir terim yüzünden yanlış yapması, ölçmek istediğiniz şey olmamalı.
Etik Kılavuz’un Tablo 1’i, öğrenci notu konusunda da bir sınır çizer: yapay zekâ yalnız yardımcıdır, öğrenciye verilecek notu hiçbir koşulda tek başına belirleyemez. Puanlama ve not kararı sizde kalır.
Sonra ölçün
Aynı yöntemle yeni bir kazanım için beş soru hazırlayın. Süre: ___ dakika. Aracın hatalı çıkan soru sayısı: ___. Düzeltmeden kullandığınız soru sayısı: ___.
Öğrenci verisi araca girmesin
Bu derste yalnız kendi hazırladığınız konu notu kullanılır. Öğrenci adını, notunu, ödevini ya da sınav kâğıdını araca yüklemeyin. Etik Kılavuz’a göre ders hazırlığı ve materyal üretimi için Etik Beyan Formu doldurmak gerekmez; ancak öğrenci verisi, isimler gizlenmiş olsa bile, bir yapay zekâ aracına yüklenirse ya da çıktısı öğrencinin notunu veya seviyesini etkilerse form zorunludur (Bölüm 4.1.1, Tablo 1). KVKK’nın (Kişisel Verileri Koruma Kurumu) üretken yapay zekâ rehberi de ad-soyad, okul bilgisi, adres ve telefon gibi kişisel bilgilerin araçlara yazılmasının ciddi risk taşıdığını belirtir.
Yaş ve ücret: Anthropic, kendi sohbet aracı Claude’un hesabı için kullanıcının en az 18 yaşında olmasını şart koşar; bu derste öğretmen olarak kendi hesabınızı kullanırsınız, öğrenciye hesap açtırmazsınız. Ücretsiz seçenekler var: Claude’un fiyat sayfasında ücretsiz bir bireysel plan, Google’ın sohbet aracı Gemini’nin sayfasında Google Hesabıyla aylık 0 ₺ bir plan listeleniyor. Planlar ve sınırlar değişebilir, fiyat sayfasından kontrol edin. Hangi aracın kullanılabileceğine ise okulunuzun ve müdürlüğünüzün yapay zekâ politikasına bakarak karar verin.
Bir sonraki adım
Çeldiricileriniz zayıf kalıyorsa çeldirici yazma dersine geçin. Sınav yapıldıktan sonra hangi sorunun işlemediğini görmek için sınav sonrası soru analizi dersini izleyin. Etik kuralların kısa özeti için de Etik Kılavuz hap bilgisine bakabilirsiniz.
İzleyerek pekiştirin
Videoyu kaynağında açın (YouTube): Gemini in Google Classroom: Google AI tools for educators
İzleme tavsiyesi: Google for Education (İngilizce). Google Classroom’daki yapay zekâ araçlarını gösterir; videodaki araçlar Google Workspace for Education hesabı gerektirir, okulunuzda kullanılabilir olup olmadığını kontrol edin.
Kendinizi deneyin
Yapay zekânın hazırladığı bir çoktan seçmeli soruyu sınavda kullanmadan önce ne yapmalısınız?
Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir ve MEB adına yazılmamıştır. Kaynakları ve okulunuzun ya da müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin; resmî uygulama için bağlı olduğunuz makama danışın.
Kaynaklar
- MEB: Öğretmenler için yapay zekâ destekli eğitim rehberi hazırlandı (haber)
- MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (Bölüm 4.1.1, Tablo 1)
- KVKK: Üretken yapay zekâ ve kişisel verilerin korunması rehberi (15 soruda)
- Anthropic Yardım Merkezi: En düşük yaş koşulu (İngilizce)
- Claude fiyat sayfası (planlar değişebilir)
- Gemini abonelik sayfası (planlar değişebilir)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/coktan-secmeli-soru-taslagini-uretip-dogrulayin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Çoktan seçmeli sorunun şıklarını dengeleyin
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
