Aynı dersi üç yolla sunun: metin, ses, görsel
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Sınıfınızda bir öğrenci yazılı metni zor izliyor, biri dinleyince daha çok anlıyor, biri şemayı görünce kavrıyor. Bu derste aynı dersi üç yolla (yazılı, sesli ve görsel anlatımla) hazırlamayı öğreneceksiniz. Üç sürümü de herkese sunacaksınız; kimin hangisini kullanacağına dair etiket koymayacaksınız. Yapay zekâ (soruya yazıyla cevap veren program) taslakları çıkarır, içeriğin doğruluğunu ve seçimi siz denetlersiniz. Yapay zekâ tanı koymaz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun: Tek biçimli ders, bazı öğrenciyi dışarıda bırakır
Millî Eğitim Bakanlığı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli sayfasındaki farklılaştırılmış eğitim anlatımı, destekleme için bilginin küçük parçalara bölünerek adım adım sunulmasını; sesli kitap, altyazılı video, görsel ipucu ve simge kullanılmasını örnek verir. Ürün tarafında proje, sunum ya da sözlü sınav gibi farklı tamamlama seçenekleri ile uzatılmış süre de sayılır. Aynı fikir uluslararası bir çerçevede de vardır: Öğrenme İçin Evrensel Tasarım (UDL, dersi baştan çok yolla erişilebilir kurma yaklaşımı) kılavuzu, bilginin birden çok yolla algılanmasının desteklenmesini ve birden çok ortamla açıklamayı önerir.
Önce bir bakın
Bir sonraki dersinizin ana fikrini şu an kaç farklı biçimde sunabiliyorsunuz (yazı, ses, görsel, uygulama)? Yazın: ___ biçim.
1. Dersin tek hedef cümlesini yazın
Üç sürüm de aynı hedefi taşımalıdır, yoksa üç ayrı ders çıkar. Hedefi tek cümleyle yazın; örnek olarak su döngüsünü alalım: “Öğrenci, suyun buharlaşma, yoğuşma ve yağış basamaklarını sırasıyla anlatır.” Kazanım kodu ya da programdaki ifade için kendi öğretim programınızı açın; bu derste örnek konu yalnızca anlatım içindir.
2. Yapay zekâya üç taslak yazdırın
Yazılı sürüm kısa cümleli ve başlıklı olur. Sesli sürüm, sizin ya da bir yetişkinin sesli okuyacağı akıcı bir metindir. Görsel sürüm ise çizim ya da şema için adım adım bir tarif içerir; resmi sonra siz ya da öğrencileriniz çizer, telifli bir görseli kopyalamazsınız. Bilgisayarınızın ya da telefonunuzun yerleşik sesli okuma özelliği için Sesli okumayla ders materyalini erişilebilir yapın dersine bakabilirsiniz.
Hazır komut
Hedef cümlem: … . Aşağıdaki ders konusunu aynı hedefle üç ayrı sürüm olarak yaz. 1) Yazılı: en çok altı kısa cümle, her cümlede tek fikir. 2) Sesli: yüksek sesle okunduğunda akıcı, kısa duraklamalı bir metin. 3) Görsel: tahtaya çizilecek bir şemanın adım adım tarifi, hangi oku nereye çizeceğimi yaz. Üç sürümde de aynı bilgiler olsun, yeni bilgi ekleme. Emin olmadığın bilgiyi “öğretmen kontrol etsin” diye işaretle. Konu: …
3. Sürümleri kontrol edin ve seçeneği sınıfa açın
- Üç sürümü yan yana koyun; birinde bulunup diğerinde olmayan bilgi varsa ya ekleyin ya çıkarın.
- Bilimsel ya da sayısal her ifadeyi öğretim programınızdan veya ders kitabınızdan doğrulayın; yapay zekâ var olmayan bilgiyi doğru gibi yazabilir (halüsinasyon).
- Sürümleri sınıfa “bugün üç yolumuz var” diyerek sunun; öğrencilerin yolunu etiketlemeyin, seçimi onlara bırakın.
- Hangi yolun işe yaradığını öğrencilerin kendi ifadelerinden ve ürünlerinden izleyin; karar sizin.
Farkı görün
Aynı dersi şimdi kaç biçimde sunabiliyorsunuz? Yazın: ___ biçim. Öğrencilerden biri hangi biçimi seçti, ürününü nasıl gösterdi? Bir cümleyle not edin.
Veri güvenliği notu
Ders hazırlarken öğrencilerinizin adını, fotoğrafını, raporunu ya da sağlık bilgisini yapay zekâ aracına yazmayın; özel eğitime ihtiyacı olan öğrenciniz varsa da komutta yalnızca dersin konusunu verin, öğrenciyi anlatmayın. Aracın ücretsiz sürümü, yaş sınırı ve kurum izni için aracın kendi sayfasına ve okul yönergesine bakın; planlar ve sınırlar değişebilir. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun/müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin.
Bir sonraki adım
Dersin tamamını bir kontrol listesiyle gözden geçirmek için Dersi herkese açmak için UDL kontrol listesi kurun, okuma düzeyini ayarlamak için Diffit ile ilk adım metni okuma düzeyine uyarlamak dersine geçin. Kişisel bilgilerin korunması için sözlükteki kişisel veri maddesi de işinize yarar.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): Making sense of universal design for learning (YourAlberta)
İzleme tavsiyesi: YourAlberta, Alberta Eğitim Bakanlığı (İngilizce). Bu video yapay zekâyı anlatmaz; evrensel tasarım fikrine kısa bir giriş sunar.
Kendinizi deneyin
Aynı dersin üç sürümünü hazırladınız. Sınıfta nasıl sunarsınız?
Kaynaklar
- MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Farklılaştırılmış eğitim
- CAST: Universal Design for Learning Guidelines
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113
Kaynak: yzdersleri.com/ders/ayni-dersi-uc-yolla-sunun-metin-ses-gorsel/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
