Çocuk verisi girmeden BEP ve program kartı: ilk adım

Bu kurs, özel eğitimde yapay zekâya (soruya yazıyla cevap veren program) güvenli bir başlangıç yapmanız için hazırlandı. İlk kural bellidir: çocuğa ait hiçbir bilgi araca girmez. Önce bu kuralı öğrenir, sonra BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı: özel eğitime ihtiyacı olan öğrenci için hazırlanan kişisel eğitim planı) hedef taslağını adsız bir betimlemeyle istemeyi, BEP birimi toplantısına hazırlanmayı, resimli günlük program kartı yapmayı ve sesle yazma gibi erişim araçlarını denemeyi öğrenirsiniz. Yapay zekâ burada yalnız taslak çıkaran yardımcıdır; tanı koymaz, karar vermez. Kurs 6 dersten oluşur ve yaklaşık 42 dakika sürer.

Bu kursu kimler almalı?

Sınıfında ya da destek odasında özel eğitime ihtiyacı olan öğrenci bulunan öğretmenler ve toplantıya hazırlanmak isteyen veliler için temel düzeydedir. Daha derin uygulamalar için kursun devamı olan Kaynaştırma sınıfında BEP, UDL ve destek odası planı kursuna geçebilirsiniz.

Bu kurs hangi programın hangi bölümüne denk gelir?

Bu kurs MEB programının yerine geçmez, onu tamamlayıcıdır; MEB’in resmî görüşü değildir. Aşağıda her dersin hangi resmî belgenin hangi bölümüyle ilişkili olduğunu görebilirsiniz; sıra bu belgelerdeki bölüm sırasını ve kolaydan zora ilerlemeyi izler.

• 5 dakikada yapay zekâya kişisel veri vermemeyi öğrenin: Tüm kursun ön koşulu: kişisel veri ilkesi. KVKK’nın (Kişisel Verileri Koruma Kurumu) üretken yapay zekâ rehberi ve MEB Etik Kılavuzu.
• Anonim betimlemeyle BEP hedef taslağı isteyin: Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, BEP bölümü (madde 20: hedefler, yöntem, materyal, ortam).
• BEP birimi toplantısına veliyle birlikte hazırlanın: Aynı yönetmelik, BEP geliştirme birimi bölümü (madde 47-48; veli ve öğrenci birimin üyesidir).
• Diffit ile ilk adım: metni okuma düzeyine uyarlamak: Aynı yönetmelik, kaynaştırma yoluyla eğitim bölümü (madde 22-24): materyalin öğrenciye göre uyarlanması.
• Günlük program kartını resimli hazırlayın: Aynı yönetmelik, özel eğitim sınıfı ve okulu bölümü (madde 26-32) bu ortamları düzenler; kart, günlük akışı görünür kılan destekleyici bir materyaldir, yönetmelik kartı şart koşmaz.
• Sınıfta sesle yazma ve canlı altyazıyı deneyin: Erişilebilirlik ilkesiyle (MEB Etik Kılavuzu) ilişkilidir; dersin dayanağı Microsoft ve Google yardım sayfalarıdır, yönetmelik maddesi yoktur.

Dersler ve sıra

1. 5 dakikada yapay zekâya kişisel veri vermemeyi öğrenin: önce temel kuralı öğrenin: komuttan ad, telefon ve adres gibi bilgileri çıkarıp yer tutucu kullanın ve veri ayarlarınıza bakın.
2. Anonim betimlemeyle BEP hedef taslağı isteyin: öğrenciyi adsız betimleyip BEP hedef taslağı isteyin; ölçülebilir cümleleri alın, kararı BEP geliştirme birimiyle birlikte verin.
3. BEP birimi toplantısına veliyle birlikte hazırlanın: toplantı için soru listesi ve gündem taslağı hazırlayın; kararı toplantıda birlikte verin.
4. Diffit ile ilk adım: metni okuma düzeyine uyarlamak: öğretmen olarak bir metni farklı okuma düzeylerine uyarlayın ve soru ekleyin; hesap ve veri sınırlarını öğrenin.
5. Günlük program kartını resimli hazırlayın: kart yazılarını ve sırayı yapay zekâyla taslaklayın; görseli ve son kararı siz verin.
6. Sınıfta sesle yazma ve canlı altyazıyı deneyin: sesle yazmayı ve canlı altyazıyı önce kendi cihazınızda deneyin; Türkçedeki sınırı bilin ve çıktıyı denetleyin.

Nasıl ilerlemeli?

Dersleri sırayla izleyin ve her uygulamayı kurgusal, adsız bir öğrenciyle deneyin. Aracın ücretsiz sürümü, yaş koşulu ve veri ayarı sağlayıcıya göre değişir; kullanmadan önce aracın kendi sayfasını okuyun ve kurumunuzun iznini alın. Çıktıyı hiçbir zaman olduğu gibi kullanmayın: öğrenciyi tanıyan siz ve BEP birimisiniz, yapay zekâ değil.

Bitirme uygulaması

Kurgusal ve adsız bir öğrenci seçin (örneğin: yazılı yönergeyi izlemekte zorlanan, görsel ipucuyla daha rahat çalışan 3. sınıf düzeyinde bir öğrenci). Bu öğrenci için üç ölçülebilir BEP hedef cümlesi taslağı, BEP birimi toplantısı için beş maddelik bir soru listesi ve beş adımlık bir günlük program kartı metni hazırlayın. Dosyanın sonuna tek cümleyle şunu yazın: hangi bilgiyi araca hiç girmediniz ve son kararı kim verecek?

Önemli not

Bu kurs MEB programının yerine geçmez, onu tamamlayıcıdır; MEB’in resmî görüşü değildir ve MEB adına yazılmamıştır. Yalnız kamuya açık MEB belgelerini kaynak gösterir; yönetmelik madde numaraları değişebilir, kullanmadan önce güncel metni açıp kontrol edin. Çocuk verisi uyarısı: gerçek bir çocuğun ya da bireyin adını, numarasını, raporunu, tanısını, notunu, fotoğrafını, sesini ya da kamera görüntüsünü yapay zekâ araçlarına yazmayın, yüklemeyin; alıştırmalarda kurgusal ve adsız örnek kullanın. Yapay zekâ tanı koymaz, değerlendirme yapmaz, tedavi ya da terapi yöntemi önermez, gelişim konusunda vaat vermez; her çıktıyı yetkili uzman okur ve sorumluluğu üstlenir.

Kaynaklar

• MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (PDF) (Türkçe)
• KVKK: Üretken yapay zekâ rehberi (PDF) (Türkçe)
• MEB: Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (PDF) (Türkçe)

İlgili kurslar

• Kaynaştırma sınıfında BEP, UDL ve destek odası planı
• Öğretmenler için yapay zekâ
• Ebeveynler için yapay zekâ uygulamaları