BİLSEM atölye programını yönerge ilkeleriyle süzün

Yeni açılacak bir seçmeli atölye için programı sizin yazmanız gerekiyor ve boş sayfa karşısında ilk saatler hep gidiyor. Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) Bilim ve Sanat Merkezleri (BİLSEM) Yönergesi, seçmeli alanların eğitim programlarının öğrencilerin yaş ve bilişsel düzeylerine uygun olarak ilgili atölye öğretmeni tarafından hazırlanmasını, BİLSEM yönetimince onaylandıktan sonra uygulanmasını söyler (Madde 16). Yapay zekâ (YZ) aracı, yani yazıyla sohbet ederek metin üreten bir program, ilk taslağı birkaç dakikada verir; asıl iş taslağın yönergeye uyup uymadığını sizin sınamanızdır. Dersin sonunda elinizde, yedi ilkeye göre işaretlenmiş ve onaya götürmeye hazır bir atölye programı taslağı olacak.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Yönerge programdan neyi bekliyor?

Yönergenin 16. maddesi, BİLSEM programlarının hazırlanmasında dikkate alınacak ilkeleri sıralar. Süzgecin temeli bu ilkelerdir; aşağıdaki yedi maddelik özet bu sitenin okuyuşudur, kesin ifade için yönerge metnine bakın:

1. Program öğrenci merkezli, disiplinler arası ve bireysel öğrenmeye uygun mu?
2. Öğrenci yaparak yaşayarak öğrenip gerçek yaşam problemlerine çözüm üretiyor mu?
3. Üst düzey düşünme becerilerini geliştiren etkinlikler var mı?
4. Her aşamada değerler eğitimine yer veriliyor mu?
5. Etkinliklerin temelinde proje üretme ve geliştirme çalışması duruyor mu?
6. Üniversite, kurum ve kuruluşlarla iş birliği düşünülmüş mü?
7. İçerik öğrencilerin yaş ve bilişsel düzeyine uygun mu?

1. Atölyenin çerçevesini beş cümleyle yazın

Araca vereceğiniz her şey bu beş cümleden ibaret olsun: atölyenin adı, öğrencilerin yaş aralığı, kaç hafta süreceği, haftalık süre ve öğrencinin atölye sonunda ortaya koyacağı ürün. Bu bilgilerin hiçbiri kişisel veri (bir kişiyi tanıtan bilgi; bkz. kişisel veri) değildir. Hafta sayısını ve saatleri kendi merkezinizin takvimine göre yazın; bunları araca bırakmayın.

2. Taslağı isteyin, sonra süzgeci ayrı bir adımda uygulayın

Taslağı ve denetimi tek komutta istemeyin; araç kendi yazdığını kolayca onaylar. Önce taslağı alın, ikinci komutta denetimi isteyin. Ücretsiz bir sohbet aracı yeterlidir; planlar ve sınırlar değişebilir, okulunuzun kuralları içinde kalın.

Taslak geldikten sonra aynı sohbete şunu yazın: “Bu programı şu yedi ölçüte göre denetle: öğrenci merkezli ve disiplinler arası olma; yaparak yaşayarak öğrenme ve gerçek yaşam problemi; üst düzey düşünme; değerler eğitimi; proje temeli; kurum iş birliği; yaş ve bilişsel düzeye uygunluk. Her ölçüt için ‘var’, ‘kısmen’ ya da ‘yok’ yaz ve hangi haftada olduğunu göster. Yönerge madde numarası söyleme.” Son cümle önemli: araçlar madde ve bent numarası uydurabilir; numarayı siz yönergeden bulun.

3. Sonucu kontrol edin

1. Aracın verdiği “var” işaretlerini kendiniz sınayın: gerçekten o haftada o etkinlik yazılı mı? Araç yanıldığında kendinden emin yazar; bu duruma halüsinasyon denir.
2. “Yok” ve “kısmen” çıkan ilkeler için tek bir hafta seçin ve o haftayı elle yeniden yazın. Her şeyi araca düzelttirmeyin; programın sesi sizin olsun.
3. [DOĞRULA] yazan her yeri, kaynak ve kurum adlarını kendi araştırmanızla doğrulayın ya da silin.
4. Yaş ve bilişsel düzeye uygunluğu aracın yerine siz yargılayın; öğrencileri tanıyan sizsiniz.
5. Programın altına YZ desteğini bir cümleyle yazın. MEB’in Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (Etik Kılavuz), YZ katkısıyla oluşan içerikte bu katkının açıkça belirtilmesini ister.

Kılavuzun Tablo 1’inde ders planı ve etkinlik fikri üretmek, öğrenci verisi taşımadığı sürece Etik Beyan Formu istemeyen örnekler arasındadır; materyalin doğruluğundan ve müfredata uygunluğundan yine siz sorumlusunuz. Atölyede öğrenciler YZ aracını kendileri kullanacaksa form gerekir; bunun için Etik Beyan Formunu örneklerle doldurun dersine bakın.

Bir sonraki adım

Programı BİLSEM yönetiminin onay akışına göre sunun; yönerge hazırlanan planın aksayan yönlerini belirleyip öğretmenler kurulu toplantılarında gündeme getirmeyi de öğretmenin görevleri arasında sayar (Madde 44). Programın proje bölümünü güçlendirmek için BİLSEM atölyesinde projeyi fikirden etik kontrole taşıyın, genel bir plan taslağı için Öğretmen için ders planı taslağı hazırlamak derslerine bakabilirsiniz.

İzleme tavsiyesi: Teacher’s Tech (İngilizce). Video genel okul öğretmenlerine yöneliktir; ders planlama ve araç kullanımını gösterir, BİLSEM yönergesini anlatmaz. 2025 tarihlidir; ekranlar ve ücretsiz kullanım koşulları değişmiş olabilir, kontrol edin.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Millî Eğitim Bakanlığı: Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi (Madde 16 ve 44)
• Millî Eğitim Bakanlığı: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2026), Tablo 1
• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113

Kaynak: yzdersleri.com/ders/bilsem-atolye-programini-yonerge-ilkeleriyle-suzun/ · Yapay Zeka Dersleri