Sınav sorularını kolaydan zora dizin, zorluk tablosu kurun
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Zümrenizle (aynı dersin öğretmenlerinden oluşan kurul) yazılı sınavı planlıyorsunuz. Sorular hazır, ama sıra belli değil: hangisi ilk gelsin, hangisi son? Sınavı kolaydan zora dizmek, öğrencinin ilk dakikalarda kendine güvenmesine yardım eder; üstelik tüm sorular zor ya da tüm sorular kolaysa sonucu yorumlamak da güçleşir. Bu derste soru metinlerini hiçbir yere yazmadan, yalnızca bir plan tablosu kuracaksınız. Sonunda elinizde, sınav öncesi bakacağınız tek sayfalık bir zorluk dengesi tablosu olacak.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun: Zorluk kâğıdın içinde kaybolur
Soruları tek tek yazarken hepsi “makul” görünür. Sınav kâğıdını bir bütün olarak görmek için sorunun numarasını, ölçtüğü kazanımı (öğretim programında öğrenciden beklenen bilgi ya da beceri), tahmini güçlüğünü ve puanını yan yana koymak gerekir.
Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) 16 Ekim 2026 tarihli haberine göre Ortak Yazılı Sınav Sistemi’nde (OYSS) soruların kolay, orta ve zor olmak üzere güçlük düzeyleri ile puan değerleri, öğretmenlerin mesleki değerlendirmeleri doğrultusunda belirlenecek. Yani güçlük etiketini koyan yapay zekâ (YZ) değil, öğretmen. Bu ders OYSS dışında kendi hazırladığınız sınavlar için de aynı alışkanlığı kurmanıza yardım eder.
Önce ölçün
Son yazılı sınavınızın kâğıdını önünüze alın. İlk üç sorunun sizce kolay mı, orta mı, zor mu olduğunu not edin: ___ , ___ , ___ . Kâğıttaki toplam puanın kaçı “zor” sorulardan geliyordu: ___ / 100? Bu sayıyı dersin sonunda yeniden kullanacaksınız.
1. Beş sütunlu plan tablosunu kurun
Bir elektronik tablo programı (ücretsiz seçenekler var) ya da kâğıt yeter. Beş sütun açın:
- Soru no: kâğıttaki sırası.
- Kazanım: öğretim programındaki ifadeyi kısaltarak yazın. Kodu ya da ifadeyi aklınızdan değil, programdan alın.
- Soru türü: açık uçlu mu, kısa cevaplı mı?
- Tahmini güçlük: kolay, orta ya da zor. Bu, öğrencinizi tanıyan sizin tahminizdir.
- Puan: sorunun değeri. MEB’in Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi, sınavların 100 tam puan üzerinden değerlendirildiğini yazar.
Soru metnini bu tabloya yazmayın. Tablo yalnızca sorunun “künyesi” olsun; böylece sınav güvenliği de korunur.
2. Dengeye bakın: kaç puan kolay, kaç puan zor?
Kolay, orta ve zor soruların puan toplamlarını ayrı ayrı yazın. Hacettepe Üniversitesi’nin ölçme ve değerlendirme ders notu, amacı öğrenci başarısını belirlemek olan bir testte maddelerin çoğunun orta güçlükte olmasını, ama kolay ve zor maddelerin de bulunmasını önerir. Aynı notta madde güçlük indeksinin (soruyu doğru yapanların oranı) 0,20 ile 0,80 arasında kalması uygun sayılır. Bu aralık sınavdan sonra hesaplanan oran için bir ölçüttür; sınav öncesindeki kolay-orta-zor etiketiniz yalnızca bir tahmindir.
Okuduğumuz yönerge metninde soruların hangi sırayla dizileceğine dair bir kural bulunmuyor. Kolaydan zora gitmek bir zorunluluk değil, mesleki bir tercihtir; zümrenizin kararı ve okulunuzun uygulaması önce gelir. Sınavdan sonra tahmininizi gerçek sonuçla karşılaştırmak için Sınav sonrası soru analizini yapay zekâyla yapmak dersine bakabilirsiniz.
Kopyalayıp deneyin
Ben bir öğretmenim. Aşağıda yazılı sınavım için bir plan tablosu var: soru numarası, kazanım, soru türü, tahmini güçlük ve puan. Soru metni yok. Önce soruları tahmini güçlüğe göre kolaydan zora sıralanmış hâlde yeniden göster. Sonra kolay, orta ve zor soruların puan toplamını ayrı ayrı hesapla ve genel toplamın 100 olup olmadığını söyle. Hesapları adım adım göster. Dengesiz gördüğün yeri yalnız bir uyarı olarak yaz; güçlük etiketlerini ya da puanları kendin değiştirme. Tabloda olmayan bir kazanım ekleme. Tablo bu mesajın altındadır.
Komutu gönderirken tablonuzu mesajın altına yapıştırın. Ücretsiz sürümlerde kullanım sınırı olabilir; planlar ve sınırlar değişebilir, kontrol edin.
3. Sonucu kontrol edin
- Puan toplamını hesap makinesiyle ya da tablo programının toplama işleviyle kendiniz alın. Yapay zekâ toplama hatası yapabilir.
- Yeni sıralamada hiçbir sorunun kaybolmadığını, hiçbirinin çiftlenmediğini sayarak doğrulayın.
- Her “zor” etiketine dönüp sorun: bu soruyu öğrencim gerçekten zor bulur mu, yoksa ben mi uzun yazdım?
- Zümre arkadaşınızla tabloyu karşılaştırın. İki kişi aynı soruya farklı etiket verdiyse konuşmaya değer bir fark var demektir.
Sonra ölçün
Yeni tabloda “zor” sorulardan gelen puan kaç: ___ / 100? İlk ölçümle farkı yazın. Sınavı uyguladıktan sonra en zor çıkan sorunuz, tablodaki “zor” etiketiyle aynı soru muydu: evet / hayır?
Gizlilik uyarısı
Sınav soruları, açık bir sohbet aracına yüklenecek bir şey değildir: sorular sızarsa sınavın güvenliği gider. Bu yüzden derste yalnızca soru künyesi, yani numara, kazanım ve puan kullandık. Yayınevi kitaplarından ya da başka kaynaklardan alınmış soru metinlerini de telif nedeniyle araca yapıştırmayın. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) üretken yapay zekâ rehberi, ad-soyad, adres, telefon numarası gibi bilgilerin araçlara yazılmamasını önerir; tabloya öğrenci adı da girmeyin. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun yönergesini kontrol edin. YZ’nin ürettiği her sonuç bir taslaktır; karar ve doğrulama sizde.
Bir sonraki adım
Tabloyu zümre toplantısına götürün ve iki sorunuzun etiketini birlikte tartışın. Soruları kazanımla eşleştirerek yazmayı öğrenmek için Açık uçlu sınav sorusunu kazanımla eşleştirerek yazın, puanlama ölçütü hazırlamak için Soru, sınav ve ölçüt tablosu (rubrik) üretmek dersine geçin. Planınızdaki güçlük etiketlerinin hesabını yapay zekâya bırakmak istemiyorsanız insan denetimi (yapay zekâ çıktısını bir insanın kontrol etmesi) ilkesini hatırlayın: tabloyu son okuyan hep siz olun.
İzleme tavsiyesi: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (Türkçe). OYSS kullanım kılavuzu videosudur; bu dersteki tabloyu anlatmaz, sistemin sınav oluşturma ekranını göstermesi bakımından yararlıdır.
Kendinizi deneyin
Sınav plan tablonuzu yapay zekâya yorumlatacaksınız. Hangisi doğru uygulamadır?
Kaynaklar
- MEB: “Ortak Yazılı Sınav Sistemi” tanıtım programı düzenlendi (16 Ekim 2026)
- MEB: Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi (güncel metni kontrol edin)
- Hacettepe Üniversitesi: Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Bölüm V, Test ve Madde İstatistikleri
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113
Kaynak: yzdersleri.com/ders/sinav-sorularini-kolaydan-zora-dizin-zorluk-tablosu-kurun/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Sınav sorusunu kontrol listesinden geçirin
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
