Yanlış cevap kümelerinden sınıf telafi planı çıkarın
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Yazılı sınav kâğıtlarını okurken bir noktada aynı yanlışı ikinci, üçüncü, beşinci kez görürsünüz. “Bu bir kişinin hatası değil, sınıfın hatası” diye düşünürsünüz; ama kâğıtlar bitince elinizde yalnızca notlar kalır. Bu derste yanlış cevapları kümelere (aynı hatayı taşıyan gruplara) ayıracak, her küme için kısa bir telafi planı yazacaksınız. Kümeleri siz kuracaksınız; yapay zekâ (YZ) yalnızca etkinlik taslağını yazacak.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun: Not var, sonraki ders planı yok
Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi, sınıf ya da okul genelinde ortak öğrenme eksikliği veya yanlış öğrenme varsa bunların telafisi için öğrencilere geri bildirim verilmesini ister. Yönergenin değerlendirme maddesi de konu ve kazanım eksikliği görülen öğrenciler için zümrelerin gerekli iyileştirici önlemleri almasını, yapılan uygulamaların ders defterinin açıklamalar bölümüne işlenmesini söyler. Yani telafi planı yazmak ek iş değil, işin kendisi.
Önce ölçün
Son sınavınızın ardından telafiye ayırdığınız süre kaç dakikaydı: ___ ? Sınıfın tekrar eden yanlışlarından kaçını sınavdan sonraki ilk iki derste ele aldınız: ___ ?
1. Kâğıt okurken her yanlışa tek cümlelik etiket koyun
Yanlış gördüğünüz yerin kenarına öğrencinin adını değil, hatanın ne olduğunu yazın: “payda eşitlemeden topladı”, “sebebi sonuçla karıştırdı”, “birimi yazmadı”. Etiket sizin cümleniz olsun. Kâğıtlar bitince benzer etiketleri bir araya getirin; ortaya üç ile beş arası küme çıkar. Her kümeye bir ad verin ve sorunun ölçtüğü kazanımı (öğretim programında öğrenciden beklenen bilgi ya da beceri) yanına not edin.
Okul sınavlarının açık uçlu ya da kısa cevaplı olması, bu işi kolaylaştırır: öğrencinin nerede takıldığı cevabın içinde görünür. Kümeleri adlandırırken “bilmiyor” ile “yanlış biliyor” ayrımını aklınızda tutun: yönerge de “öğrenme eksikliği” ile “yanlış öğrenme”den ayrı ayrı söz eder, telafi biçimi ikisinde farklı olabilir.
2. Kümeleri büyüklüğüne göre üçe ayırın
Her küme için sınıfın hangi kısmını ilgilendirdiğine karar verin: çoğu, bir grup ya da birkaç kişi. Bu eşikleri hiçbir kaynak sizin yerinize belirlemez; sınıf mevcudunuza ve kendi gözleminize göre koyarsınız. Çoğunu ilgilendiren küme için tüm sınıfa kısa bir yeniden anlatım ve örnek; bir grubu ilgilendiren küme için küçük grup çalışması; birkaç kişiyi ilgilendiren küme için yazılı ya da yüz yüze geri bildirim düşünebilirsiniz. Bunlar öneridir, yönergede yazılı bir kural değildir.
Kopyalayıp deneyin
Ben bir öğretmenim. Yazılı sınavdan sonra sınıfta görülen yanlış cevap kümelerini aşağıya yazdım. Her kümenin adı, ölçtüğü kazanım ve sınıfın ne kadarını ilgilendirdiği (çoğu, bir grup ya da birkaç kişi) belli. Her küme için ayrı ayrı şunu yaz: telafinin amacı, uygulama biçimi (tüm sınıf, küçük grup ya da bireysel geri bildirim), on dakikalık adımlar, hatayı doğrudan hedefleyen özgün iki kontrol sorusu ve telafinin işe yarayıp yaramadığını anlamak için öğretmenin bakacağı bir ölçüt. Ders kitabından ya da başka bir sınavdan soru kopyalama. Kazanım adı uydurma; yalnız benim yazdığım kazanımları kullan. Emin olmadığın yerde DOĞRULA yaz. Kümeler bu mesajın altındadır.
Komutun altına yalnızca kendi yazdığınız küme tanımlarını koyun. Ücretsiz sürümlerde sınırlar olabilir; planlar ve sınırlar değişebilir, kontrol edin.
3. Sonucu kontrol edin
- Her etkinliğin gerçekten kümedeki hatayı hedeflediğini kontrol edin. Genel “konuyu tekrar edelim” cümlesi telafi sayılmaz.
- Yapay zekânın yazdığı kontrol sorularını kendiniz çözün. Cevap anahtarı hatalı ya da soru kazanımın dışında olabilir; YZ yanlış bilgi üretebilir (halüsinasyon).
- Süreleri gerçekçi tutun. Beş kümeye beş etkinlik sığmıyorsa en büyük iki kümeyi seçin, kalanı sonraki haftaya bırakın.
- Uygulayacağınız planı ders defterinin açıklamalar bölümüne kısaca yazın; yönerge uygulamaların oraya işlenmesini ister.
Sonra ölçün
Telafiden sonra aynı kazanıma ait üç soruluk kısa bir yoklama yapın. Sınıfın kaçta kaçı kümenin hatasını tekrarladı: ___ / ___ ? İlk sınavdaki durumla karşılaştırın ve farkı yazın.
Gizlilik uyarısı
Bu derste yapay zekâya hiçbir öğrenci cevabını bilerek yüklemedik. MEB’in Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu, öğrencinin ödev, yazı gibi ürünlerinin bir YZ sistemince analiz edilmesini, isimler gizlenmiş olsa bile Etik Beyan Formu gerektiren bir süreç olarak sayar. Öğrenci cevaplarını araca yazmayı düşünürseniz önce okul müdürlüğünüze danışın ve formun nasıl doldurulduğunu öğrenin. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) rehberi de ad-soyad, okul bilgisi gibi bilgilerin araçlara girilmemesini önerir. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun yönergesini kontrol edin. Çıktı bir taslaktır; karar sizindir.
Bir sonraki adım
Sınavın sayısal tarafına, yani hangi sorunun ne kadar zorladığına bakmak için Sınav sonrası soru analizini yapay zekâyla yapmak dersini izleyin. Öğrenci verisiyle çalışmadan önce formun nasıl doldurulduğunu Etik Beyan Formunu örneklerle doldurun dersinde görebilirsiniz. Çoktan seçmeli sınavlarda yanlış şıkların gerekçesini yazmak için Çeldirici yazmak: yapay zekâyla yanlış şık gerekçesi dersine bakın.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): Reteach and Enrich: How to Make Time for Every Student (Edutopia)
İzleme tavsiyesi: Edutopia (İngilizce). Bir ilkokulun öğrencilere telafi ve zenginleştirme için nasıl zaman açtığını anlatır; bu dersteki küme yöntemini göstermez, telafiye ders içinde yer ayırma fikri için yararlıdır.
Kendinizi deneyin
Sınav kâğıtlarında aynı hatayı birçok öğrencide gördünüz. Telafi planı için en doğru ilk adım hangisi?
Kaynaklar
- MEB: Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi, madde 5 ve madde 6 (güncel metni kontrol edin)
- MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2026), Tablo 1
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113
Kaynak: yzdersleri.com/ders/yanlis-cevap-kumelerinden-sinif-telafi-plani-cikarin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Yapay zekâ sınıf etkinliği: aynı soruyu iki kez sorun
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
