Sınıf için yapay zekâ aracını pilot derste deneyin
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Bir yapay zekâ aracını (sohbet ederek metin, özet ya da soru üreten program) bütün sınıflarda birden kullanmaya başlamak yerine önce bir pilot ders yapın: tek şubede, tek derslik küçük bir deneme. Bu derste pilot dersin nasıl kurulacağını, öncesinde hangi resmî adımın atıldığını ve hangi bilginin araca asla girmeyeceğini öğreneceksiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun
Araç tanıtımları genellikle öğretmenin işini hafiflettiğini söyler. Sınıfta ise öğrencinin yazdığı, söylediği ya da yüklediği şey de sürecin içine girer. MEB’in Etik Kılavuzu, öğrenci verisinin (yazı, ses, görüntü, not gibi) bir yapay zekâ aracına yüklendiği ya da aracın öğrenciyle doğrudan etkileşime girdiği süreçleri “yapay zekâ uygulaması” sayar. Ders hazırlığı ya da mesleki gelişim gibi öğrenciyi sürece katmayan bireysel kullanımlar için ise Etik Beyan Formunun (uygulamadan önce doldurulan resmî bildirim) zorunlu olmadığını belirtir. Kılavuzdaki örnek tabloya göre öğretmenin akıllı tahtada bir konuyu yapay zekâ desteğiyle işlemesi de form gerektiren durumlar arasındadır. Yani aynı araç, öğretmenin masasında bir şeydir; öğrencinin önüne gelince başka bir şeydir. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun ya da müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin.
Önce ölçün
Denemek istediğiniz aracın adını yazın. Sonra işaretleyin: öğrenci onu doğrudan kullanacak mı, yoksa yalnız siz mi kullanacaksınız? Cevabınız: ___.
1. Aracı önce kendiniz sınayın
Kılavuz, uygulamadan önce temel doğruluk ve güvenilirlik testlerinin yapılmasını, araç aksadığında devreye girecek bir alternatif planın bulunmasını ister. Dersin konusundan on soru hazırlayın, aracın cevaplarını ders kitabınızla karşılaştırın ve yanlışları bir kâğıda yazın. Araç dersin ortasında açılmazsa ne yapacağınızı da şimdiden belirleyin: örneğin aynı etkinliği kâğıt üzerinde yürütmek. Aracın kullanım koşullarındaki yaş şartını sağlayıcının kendi sayfasından okuyun; kılavuz araçlar için tek bir sayısal yaş sınırı vermiyor. Ücretsiz bir sürüm varsa sınırlarını ve veri koşullarını fiyat ve gizlilik sayfasından kontrol edin; ücretsiz sürümde verinin kullanımı farklı olabilir.
2. Etik Beyan Formunu doldurun
Öğrenciyi sürece katan bir uygulama için form, uygulamadan önce YAZEK (Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Beyan Bildirim Sistemi) üzerinden doldurulur. Kılavuza göre formda uygulamanın yapılacağı şubeler, uygulamanın kapsamı, kullanılacak araç, kısa bir açıklama ve etik ilkelere uygunluk bildirimi yer alır. Taslak olarak kaydedip değiştirebilirsiniz; ama onaylanan form değiştirilemez ve silinemez. Okul etik ekibi formu görüntüleyebilir. Onayı şart değildir, fakat ekip bariz bir risk görürse (kılavuzdaki örnekler: KVKK’ya aykırı veri toplama, güvenlik açığı) “Uygulamayı Başlatmayın ya da Durdurun” uyarısı verebilir. Ekran ve adımlar değişmiş olabilir; güncel hâli için YAZEK’e ve müdürlüğünüzün duyurularına bakın.
3. Pilotu küçük ve açık kurun
Tek şube, tek ders yeter. Öğrencilere bir yapay zekâ aracıyla çalıştıklarını açıkça söyleyin ve aracın yanılabileceğini (halüsinasyon: aracın doğru gibi görünen ama yanlış bilgi üretmesi) baştan belirtin; Ek-1’deki değerlendirme formu bu iki noktayı ayrıca soruyor. En düşük riskli yol, aracı yalnız sizin kullandığınız ve ekranı sınıfla paylaştığınız gösteri biçimidir; ama kılavuzun tablosuna göre bu biçimde de form gerekir. Öğrenciler kullanacaksa ad, soyad, fotoğraf, okul numarası ve not gibi bilgiler araca girmesin; kılavuz verinin yalnızca gerekli asgari düzeyde toplanmasını ister. Fotoğraf, ses ve video için açık rıza gerektiğini de unutmayın. Aşağıdaki komutla plan taslağını hızlıca çıkarabilirsiniz.
Kopyalayıp deneyin
Öğretmenim. Bir ortaokul sınıfında, tek şubede ve tek derslik bir pilot ders yapacağım. Araç: sohbet tabanlı bir yapay zekâ asistanı; yalnızca ben kullanacağım ve ekranı sınıfa yansıtacağım. Bana tek sayfalık bir pilot planı yaz: dersten önce yapacağım üç kontrol, ders sırasında izleyeceğim üç gözlem, araç çalışmazsa uygulayacağım yedek etkinlik ve dersin sonunda öğrencilere soracağım beş kısa soru. Öğrenci adı, fotoğrafı ya da notu kullanma. Emin olmadığın yeri “doğrulayın” diye işaretle.
Sonucu kontrol edin
- Araç, pilot sırasında öğrenciden ad, okul bilgisi ya da başka bir kişisel bilgi istedi mi? İstediyse pilotu durdurun.
- Aracın cevapları dersin konusunda kitabınızla örtüştü mü? Yanlış cevap sayısını yazın.
- Yedek plan gerekti mi? Gerekmediyse bile çalışıp çalışmayacağını kendi kendinize gözden geçirin.
- Öğrencilerin geri bildirimi ne yönde: anladılar mı, yoksa aracın cevabını sorgusuz mu kabul ettiler?
- Komutun ürettiği planda “doğrulayın” yazan yerleri kendiniz doldurduğunuzdan emin olun.
Sonra ölçün
Pilottan sonra üç satır yazın: aracın en işe yarayan yeri, en riskli yeri ve “genişletirim / değiştiririm / bırakırım” kararınız. Bir sonraki pilotta aynı üç satırı yeniden yazarak farkı görün.
Gizlilik uyarısı
Çocuk ve öğrencilere ait kişisel veriyi (ad, fotoğraf, ses, okul numarası, not) yapay zekâ araçlarına girmeyin; bir ders örneği hazırlarken uydurma isimler ve yer tutucular kullanın. KVKK’nın (Kişisel Verileri Koruma Kurumu) üretken yapay zekâ rehberi de kişisel verinin bu sistemlerde nasıl işlendiğine dikkat çeker. Araçların yaş koşulu sağlayıcıya göre değişir; hesap açmadan önce kullanım koşullarını okuyun. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun ya da müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin. Sınıf içi kararın sorumluluğu sizdedir.
Bir sonraki adım
Pilot iyi geçtiyse hemen yaygınlaştırmayın. Önce Yapay zekâ aracını kullanmadan önce beş soruluk eleme listesi ile aracı bir kez daha eleyin; ardından MagicSchool ile ilk adım yazısında öğretmen araçlarında öğrenci verisinin nasıl ele alındığına bakın. Kişisel veri kavramı için sözlükteki maddeyi okuyabilirsiniz. Kullanımı genişletmeden önce formdaki bilgilerin yeni kullanımla uyuşup uyuşmadığını YAZEK’ten ve müdürlüğünüzden kontrol edin.
İzleme tavsiyesi: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (Türkçe)
Kendinizi deneyin
Bir yapay zekâ aracını öğrencilerin de kullanacağı bir pilot derste denemek istiyorsunuz. En doğru ilk adım hangisi?
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2026) (2.3, 2.4, 2.5, 4.1 ve Ek-1 bölümleri)
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113, Kasım 2025
Kaynak: yzdersleri.com/ders/sinif-icin-yapay-zeka-aracini-pilot-derste-deneyin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Sınıf kazanımını küçük adımlara bölün
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
