Açık uçlu sınav sorusunu kazanımla eşleştirerek yazın
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Zümre toplantısında “şu kazanıma bir açık uçlu soru yazalım” denildiğinde ilk taslak çoğu zaman en yorucu kısımdır. Bir açık uçlu sınav sorusu, öğrencinin hazır seçeneklerden birini işaretlemek yerine kendi cevabını oluşturduğu sorudur. Bu derste yapay zekâ aracından (sohbet ederek metin üreten program) soru, puanlama ölçütü ve örnek cevap taslağı isteyecek, sonra taslağı öğretim programındaki kazanımla (öğrencinin dersin sonunda yapabilmesi beklenen şey) eşleştirip eleyeceksiniz. Soruyu kabul edip etmemek, yani son söz, size ait kalacak.
Bu içerik MEB’in (Millî Eğitim Bakanlığı) resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun/müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin.
Önce ölçün
Bir açık uçlu soruyu sıfırdan yazıp ölçütünü hazırlamanız kaç dakika sürüyor? Tahmininizi yazın: ___ dakika. Ayrıca son yazdığınız açık uçlu sorulardan kaçının tek bir doğru cevabı olduğunu sayın: ___ . Ders sonunda ikisine yeniden bakacaksınız.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Haber Ortak Yazılı Sınav Sistemi hakkında ne söylüyor?
MEB’in 16 Ekim 2026 tarihli haberine göre Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS), 2026-2027 eğitim öğretim yılı 1. dönem 1. yazılı sınavlarında uygulanmaya başlayacak ve Yeni EBA (Eğitim Bilişim Ağı) üzerinden öğretmenlerin kullanımına sunulacak. Ortaokulda 5-7. sınıflar, lisede 9-11. sınıflar kapsanıyor; toplam 16 branş sayılıyor. Haber, soruların öğretim programlarındaki öğrenme çıktılarıyla uyumlu olacağını, sınav sonuçlarının da öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirileceğini yazıyor. Haber “öğrenme çıktısı” diyor, biz bu derste aynı anlamda “kazanım” diyoruz; kodları ve metinleri her zaman kendi dersinizin güncel öğretim programından okuyun.
Habere göre ilk dönemin ilk ortak yazılı sınavından önce sisteme yaklaşık 8 bin soru aktarılması, her sınav döneminde de yaklaşık 8 bin yeni soru geliştirilmesi hedefleniyor. Sınav, zümre (aynı dersin öğretmenlerinin kurulu) öğretmenlerinin belirlediği konu-soru dağılım tablolarındaki senaryoya göre oluşuyor; seçilen senaryodaki öğrenme çıktılarına yönelik 2 soru zümrenin ortak kararıyla hazırlanıyor, diğerleri Bakanlığın soru havuzundan geliyor. Güçlük düzeyini ve puan değerini öğretmenler belirliyor. Haber ayrıca yapay zekâ destekli soru yazımı ve açık uçlu soruların puanlanması çalışmalarının sisteme eklenmesinin planlandığını söylüyor; yani bu özellik planlama aşamasında. Bu derste sistemin içinde değil, kendi taslak çalışmanızda yapay zekâdan yardım alıyorsunuz.
1. Kazanımı programdan kopyalayın
Yapay zekâya “şu konuya soru yaz” demek, aracın kazanımı kendi bildiğiyle tahmin etmesine yol açar. Önce ilgili dersin güncel öğretim programını MEB’in program sayfasından açın ve kazanımın kodunu ile metnini aynen kopyalayın. Kazanımdaki fiile bakın: “karşılaştırır”, “yorumlar” ve “açıklar” aynı sorunun içinde aynı şeyi ölçmez.
2. Taslak isteyin
Kopyalayıp deneyin
Aşağıdaki kazanım için üç farklı açık uçlu sınav sorusu taslağı yaz. Kazanım: yapıştırın ___ . Sınıf düzeyi: ___ . Her soru için şunları ver: sorunun hangi düşünme becerisini ölçtüğü, tam puan ve kısmi puan için kısa bir puanlama ölçütü, öğrencinin yazabileceği örnek bir cevap. Kazanımda geçmeyen bir bilgiyi soru metnine ekleme. Emin olmadığın yeri belirt. Gerçek öğrenci adı ya da cevabı kullanma.
Ölçüt tablosu isterken soru, sınav ve ölçüt tablosu (rubrik) üretmek dersindeki adımlardan da yararlanabilirsiniz.
3. Kazanımla eşleştirin ve eleyin
Her taslağa üç soru sorun. Soru, kazanımdaki fiili gerçekten ölçüyor mu, yoksa konuyu ezber olarak mı soruyor? Cevap tek bir doğruya mı bağlanıyor, yoksa farklı yollardan gelen iyi cevaplara yer var mı? Ölçütteki puanlar kendi sınıfınızda tutarlı biçimde uygulanabilir mi? Üçüne de “evet” diyemediğiniz taslağı atın ya da kendiniz düzeltin. Sonra soruyu kendiniz cevaplayın; halüsinasyon (aracın uydurduğu bilgi) soru metninde ya da örnek cevapta saklı olabilir.
MEB’in Etik Kılavuzu da sınav hazırlama gibi kritik kullanım alanlarında yapay zekâ araçlarının ön değerlendirmeden geçirilmesini, doğruluğunun düzenli denetlenmesini ve riskli çıktıların öğretmen denetimiyle düzeltilmesini istiyor. Yani yapay zekâ taslağı yazar, öğretmen onaylar.
Sonucu kontrol edin
- Kazanımın kodunu ve metnini programdan kopyaladınız mı, yoksa araca bıraktınız mı?
- Soru kazanımdaki fiili ölçüyor mu?
- Puanlama ölçütünde kısmi puan basamakları açık mı?
- Örnek cevabı kendiniz yazdığınız cevapla karşılaştırdınız mı?
- Soru metninde kazanımda olmayan bir bilgi var mı?
Sonra ölçün
Aynı işi yaptığınız süre: ___ dakika. Üç taslaktan kaçı kazanımla eşleşti ve elenmeden kaldı: ___ / 3. Tek doğruya bağlanan soru sayınız değişti mi: ___ .
Gizlilik uyarısı
Soru yazarken öğrencinizin kâğıdını ya da cevabını örnek olarak yapıştırmak cazip gelebilir; yapıştırmayın. MEB’in Etik Kılavuzu, öğrenci verisinin (yazı, ses, görüntü, not) bir yapay zekâ aracına yüklendiği ya da çıktının öğrenci hakkında değerlendirme veya karar için kullanıldığı süreçleri yapay zekâ uygulaması sayıyor ve bunlar için Etik Beyan Formu doldurulmasını zorunlu tutuyor; öğrenciyi sürece katmayan ders hazırlığı için ise zorunlu olmadığını belirtiyor. Yani bu derste yaptığımız gibi yalnız kazanım metniyle soru üretmek bir şeydir, öğrenci cevaplarını araca yüklemek başka. Hangi aracın okulunuzda kullanılabileceğini okulunuzun yönergesinden ve müdürlüğünüzden öğrenin; ücretsiz planlar çoğu zaman işi görür, ücretli plana gerek yok.
Bir sonraki adım
Politika ve etik çerçevesini öğretmen gözüyle özetleyen MEB yapay zekâ politika belgesi ve etik kılavuzu dersine bakın. Üretilen soruları ve cevapları doğrulama alışkanlığı için 5 dakikada yapay zekânın cevabını doğrulama dersi kısa bir kontrol sırası veriyor.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): Ortak Yazılı Sınav Sistemi Kullanım Kılavuzu Videosu
İzleme tavsiyesi: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı resmî kanalı (Türkçe, yaklaşık 5 dakika). Sistemin kullanım kılavuz videosudur; yapay zekâyla soru yazımını anlatmaz, bu dersteki taslak çalışmanın yerine geçmez. Ekranlar ve adımlar sürümle değişebilir, güncel hâlini kontrol edin.
Kendinizi deneyin
Yapay zekâdan açık uçlu sınav sorusu taslağı alırken hangisi en sağlam yoldur?
Kaynaklar
- MEB: Ortak Yazılı Sınav Sistemi tanıtım programı düzenlendi (16 Ekim 2026 tarihli haber)
- MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2.5 Güvenilirlik, Emniyet ve Teknik Sağlamlık; 2.6 Hesap Verebilirlik ve İnsan Denetimi; 4.1.1 Etik Beyan Formu)
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı: Ortak Yazılı Sınav Sistemi Kullanım Kılavuzu Videosu (Türkçe)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/acik-uclu-sinav-sorusunu-kazanimla-eslestirerek-yazin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Açık uçlu soruya dereceli puanlama anahtarı yazdırın
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
