Seviye kodu YZ 111, Temel düzeyi Ücretsiz kurs 101 Temel
Aile arşivini düzenlemek
Aile fotoğraflarını tahmin yürütmeden betimleyin, belirsiz tarihi ve çelişen anlatıyı kaydedin, izinleri işleyin ve kaynakları işaretli bir albüm sayfası hazırlayın.
- 6 ders
- Toplam süre: 50 dakika
- Seviye: 101 Temel

Bu kurs kimin için
Aile fotoğraflarını, mektupları ve anıları düzenleyip gelecek kuşaklara aktarmak isteyen yetişkinler içindir. Teknik bilgi gerekmez.
Bir sandık dolusu fotoğrafın değeri, kimin, nerede ve ne zaman olduğunu bilmekle artar. Yapay zekâ bu bilgileri toplarken iyi bir kâtip olabilir; ancak bilmediğini tahminle doldurursa arşive yanlış bilgi yerleşir.
Bu kurs, yapay zekâyı aile arşivinde tahmin yürüten bir araç olarak değil, gördüğünü ve duyduğunu düzenli kaydeden bir yardımcı olarak kullanmayı öğretir. Fotoğrafı betimlemekle başlar, belirsiz tarihleri ve çelişen anıları kaydetmeyle sürer, izinler ve kaynak kayıtlarıyla kaynakları işaretli bir albüm sayfasında biter.
Bu kursta neleri öğreneceğim?
- Bir fotoğrafı yalnız görünenle betimletir, kimlik ve tarih tahminini engelleyen komut yazarsınız.
- Kesin olmayan tarihi soru işaretiyle, dayanağıyla birlikte kaydeder; çelişen iki anlatıyı yan yana saklarsınız.
- Fotoğraf dosyalarını sıralanabilir adlarla düzenler, asıl tarama ile düzenlenmiş kopyayı ayırırsınız.
- Anlatıcıyı yönlendirmeyen açık sorular hazırlar, tanınmayan kişileri kimlik uydurmadan dizinlersiniz.
- Kimin hangi paylaşıma izin verdiğini kayda geçirir ve dört alanlı bir albüm sayfası hazırlarsınız.
Nasıl ilerlemeli?
Dersleri sırayla izleyin. Alıştırmalarda önce az kişili, kimsenin rahatsız olmayacağı bir fotoğraf seçin. Çocukların ve hayatta olan kişilerin fotoğraflarını yapay zekâ aracına yüklemeden önce aile içinde konuşun. Yüz tanıma ya da “bu kim olabilir” türünden tahmin isteklerinden kaçının. Hukuki konulardaki anlatımlar genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.
Dersler
İlerlemeniz yalnızca bu tarayıcıda saklanır; kişisel veri toplanmaz. Bir dersi bitirince ders sayfasındaki “Dersi tamamladım” düğmesine basın.
-
1. ders: Fotoğrafı görüldüğü kadarıyla betimlemek
Fotoğrafı tahmin yürütmeden betimletir, erişilebilir bir açıklama ve ayrı bir alt yazı hazırlarsınız. -
2. ders: Belirsiz tarihi ve çelişen anlatıyı kaydetmek
Kesin olmayan tarihi soru işaretiyle kaydeder, çelişen iki anıyı seçmeden saklarsınız. -
3. ders: Dağınık fotoğraf arşivi için klasör planı
Dağınık fotoğraflar için klasör yapısı, dosya adı kuralı ve yedekleme planı çıkarırsınız. -
4. ders: Aile görüşmesi: açık sorular, belirsiz isimler
Yönlendirmeyen açık sorular hazırlar, tanınmayan kişileri belirsiz diye dizinlersiniz. -
5. ders: Paylaşım izni ve tarama kaynağı kaydı
Paylaşım iznini kapsamıyla, dijital kopyayı da kaynağıyla kayda geçirirsiniz. -
6. ders: Kaynakları işaretli albüm sayfası hazırlamak
Betimleme, yaklaşık tarih, kaynak ve izni birlikte gösteren bir albüm sayfası hazırlarsınız.
Bitirme testi
Kursu bitirdiyseniz kendinizi sınayın. Cevaplar yalnızca bu sayfada gösterilir, hiçbir yere gönderilmez.
Neleri öğrendim?
Aşağıdaki maddeleri kendi sözlerinizle anlatabiliyorsanız kursun asıl kazanımlarına ulaştınız.
- Betimleme görüneni anlatır. Kişi, yer ve tarih hakkındaki çıkarımlar ayrı tutulur ve dayanağı yazılır.
- Kesin olmayan tarih “1988?” gibi işaretlenir; soru işareti aktarılırken korunur.
- Birbiriyle çelişen iki anlatı, yapay zekâya seçtirilmeden ayrı tanıklıklar olarak saklanır.
- Asıl tarama dosyası korunur, düzenlenen kopya ayrı adla saklanır ve yapılan değişiklik not edilir.
- Arşivde tutmak, aile içinde paylaşmak ve herkese açmak ayrı izinlerdir; yanıt yoksa izin varsayılmaz.
Öz sınama
Yapay zekâdan bir aile fotoğrafını betimlemesini isterken hangi kural en önemlidir?
Arka yüzünde 1988? yazan bir fotoğrafın tarihini nasıl kaydedersiniz?
İki akraba aynı fotoğraf için farklı yıllar söylüyorsa ne yaparsınız?
Bir kişi fotoğrafın aile grubunda paylaşılmasına izin verdi, herkese açık paylaşım hiç sorulmadı. Kayıtta ne yazar?
Bitirme uygulaması
Ailenizden, içinde en az iki kişi bulunan bir fotoğraf seçin. Önce yalnız görüneni betimleyen bir açıklama yazdırın, ardından tarihi dayanağıyla kaydedin. Bir aile büyüğüne fotoğraf hakkında üç açık soru sorun ve yanıtlarını anlatıcı adıyla değil kodla not alın. Kimin hangi paylaşıma izin verdiğini yazın ve hepsini dört alanlı bir albüm sayfasında birleştirin: betimleme, yaklaşık tarih, kaynak ve paylaşım izni. Ardından başka bir fotoğrafla aynı sayfayı ikinci kez hazırlayın.
Kendinizi üç ölçütle değerlendirin: sayfadaki her kesin ifadenin dayanağını gösterebiliyor musunuz, belirsiz bilgiler belirsiz olarak mı duruyor, izin kapsamı dışında bir paylaşım yok mu? Her ölçütü “karşılandı” ya da “geliştirilmeli” diye işaretleyin.
Sonraki kurs önerisi
Önerimiz Yapay zekâyı güvenli kullanmak (YZ 102) kursudur. Bu kursta aile fotoğraflarının ve anıların kişisel veri taşıdığını gördünüz. YZ 102, yapay zekâ araçlarına neleri yazmamanız gerektiğini, gizlilik ayarlarını ve sahte görüntü ile ses dolandırıcılığına karşı korunmayı adım adım öğretir.
Kaynaklar
- KVKK: Üretken yapay zekâ ve kişisel verilerin korunması rehberi
- W3C WAI: Görseller için alternatif metin eğitimi
- Library of Congress: Genişletilmiş Tarih/Saat Biçimi (EDTF)
- Library of Congress: Kişisel dijital fotoğrafları korumak
- Library of Congress, American Folklife Center: Aile içi sözlü tarih görüşmeleri