YDS cümle tamamlama sorularında bağlaç mantığı: yapay zekâyla nasıl çalışılır?

Gül, bir devlet üniversitesinde araştırma görevlisi ve kadro başvurusu için YDS’ye hazırlanıyor. Gün boyu ders ve bölüm işleriyle uğraştığından çalışmaya akşam geç saatte oturabiliyor. Cümle tamamlama sorularında hep aynı yerde takılıyor: although mu, whereas mı? Yapay zekâya sorunca doğru şıkkı hemen veriyor ama sonraki soruda aynı karışıklık yine ortaya çıkıyor. Cevabı almak, mantığı kavramak demek değil.

Bu derste Gül’ün yöntemini uygulayacaksınız. Yapay zekâdan cevap yerine ipucu ve gerekçe isteyecek, bağlaçları anlam ilişkisine göre gruplayacak, özgün alıştırma cümleleri ürettirip çözecek ve gelen dil bilgisi açıklamasını güvenilir bir kaynakta kontrol edeceksiniz. Okuma parçaları için ayrı bir yönteme ihtiyacınız varsa YDS ve YÖKDİL okuma parçası yapay zekâyla çalışmak dersine bakabilirsiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Yapay zekâya cevap yerine kademeli ipucu ve gerekçe isteyen bir komut yazmak.
• En az on iki bağlacı zıtlık, ödün, koşul ve neden-sonuç ilişkisine göre dört gruba ayırmak.
• Yapay zekâya cevap anahtarını gizleyerek altı özgün alıştırma cümlesi ürettirip çözmek.
• Yapay zekânın verdiği iki dil bilgisi açıklamasını British Council gibi bir kaynakta doğrulamak.

Cevap değil, gerekçe isteyin

Hazır cevap hızlıdır ama sınavda yanınızda olmayacak. Bağlaç sorusunda asıl ihtiyacınız, boşluğun iki yanındaki ifadelerin birbirine nasıl bağlandığını görmek. Bunu yapay zekâdan üç kademede isteyin: önce tek bir ipucu (örneğin “iki yarı arasında nasıl bir ilişki var?” sorusu), sonra ilişkinin adı, en son siz cevabınızı verdikten sonra gerekçe.

Araştırma da bu yaklaşımı destekliyor. Lyster ve Saito’nun sınıf ortamındaki on beş çalışmayı birleştiren meta-analizinde (meta-analysis), öğrenenin doğruyu kendisinin bulmasını sağlayan ipuçları, doğru biçimi yeniden söyleyen düzeltmelere (recast) göre daha büyük etki gösterdi. Bu çalışma sözlü geri bildirimle ilgili; kendi çalışma düzeninizi doğrudan ölçmüyor. Yine de ipucu yöntemini denemek için makul bir gerekçe sunuyor.

OpenAI’nin yardım sayfası, ChatGPT’nin çalışma modunun (study mode) hazır cevap vermek yerine yönlendirici sorular sorduğunu ve anlayışınızı yokladığını anlatıyor. Anthropic de Claude for Education kapsamında benzer bir öğrenme modunu (learning mode) tanıttı. Bu modlar hesabınıza göre görünmeyebilir. Görünmüyorsa aynı davranışı komutla isteyebilirsiniz.

Bağlaçları anlam ilişkisine göre gruplayın

Bağlaçları Türkçe karşılıklarıyla değil, kurdukları ilişkiyle öğrenin. Aşağıdaki dört grup yalnızca bir başlangıçtır; kendi hata defterinize göre genişletin.

• Zıtlık (iki durumu karşılaştırma): whereas, while. British Council sayfasına göre ikisi de “ama” ya da “şu gerçeğe kıyasla” anlamında iki karşıt düşünceyi yan yana koyar.
• Ödün (beklenmeyen durum): although, though, even though özne ve fiilden oluşan bir yan cümle alır. Despite ve in spite of ise isim öbeği ya da -ing biçimi alır.
• Koşul: unless, provided that, as long as. Cambridge’in dil bilgisi sayfasına göre unless “except if”, yani “… olmadıkça” anlamına gelir; as long as ve providing (provided that) ise bir durumu belirli bir koşula bağlar.
• Neden-sonuç ve amaç: because, since, so that. Since, zaman anlamının yanında neden de bildirebilir; so that ise amaç bildirir. Bu ayrımı yapay zekâya kendi örneklerinizle sorun, sonra aşağıdaki Cambridge sayfalarıyla karşılaştırın.

Dikkat edilecek bir nokta var: while hem zıtlık hem zaman anlatabilir. British Council, while’ın zaman anlamıyla da çok sık kullanıldığını belirtiyor. Bu yüzden yalnızca bağlaca değil, cümlenin anlamına bakın.

Kendi çalışma planınızı kurarken ChatGPT bilgi kartları ve sınav çalışma modu dersindeki bilgi kartı fikrini de bu gruplara uygulayabilirsiniz: kartın bir yüzünde ilişki adı, diğerinde örnek cümle olsun.

Kendi alıştırmalarınızı ürettirin, ÖSYM sorusunu yapıştırmayın

ÖSYM’nin yayımladığı soruların telifi kuruma aittir. Onları yapay zekâya yapıştırmak yerine, aynı ilişkiyi ölçen özgün cümleler üretmesini isteyin. ÖSYM’nin 2026 YDS kılavuzu testin sözcük bilgisi, dil bilgisi, çeviri ve okuduğunu anlama alanlarından oluştuğunu, 80 çoktan seçmeli sorudan ve 180 dakikadan ibaret olduğunu yazıyor. Cümle tamamlamanın bu alanlardan hangisinde sayıldığı kılavuzda ayrıca belirtilmiyor. Soru türünü yayımlanmış resmî kitapçıklardan kendiniz inceleyin; YÖKDİL için kendi kılavuzuna ayrıca bakın.

Videoyla izleyin

İzlerken şuna dikkat edin: OpenAI, ChatGPT’nin çalışma modunun cevabı doğrudan vermek yerine sorularla nasıl yönlendirdiğini tanıtıyor. Bağlaç sorularında da bu modu açıp yapay zekâdan önce anlam ilişkisini sormasını isteyebilirsiniz. Özellik hesabınıza göre görünmeyebilir. Video 2025 tarihlidir.

Video: OpenAI (İngilizce). Türkçe altyazı için YouTube’da altyazı ayarını açabilirsiniz.

Adım adım uygulama

1. On iki bağlaçlık bir liste yazıp yapay zekâdan dört ilişki grubuna ayırmasını isteyin. Tamam sayılma ölçütü: her bağlacın yanında ilişkinin adı ve tek bir örnek cümle var.
2. Gruplamayı British Council’ın zıtlık sayfasında ve bir sözlükte karşılaştırın. Tamam sayılma ölçütü: en az iki bağlaç için kaynaktaki kuralı kendi cümlenizle yazdınız.
3. Güçlü komutla altı özgün alıştırma cümlesi isteyin. Tamam sayılma ölçütü: elinizde altı boşluklu cümle ve her biri için beş seçenek var, cevap anahtarı henüz gelmedi.
4. Soruları çözüp cevaplarınızı gönderin. Yanlışlarda önce ipucu isteyin, gerekçeyi sona bırakın. Tamam sayılma ölçütü: her yanlış için en az bir ipucu aldınız ve doğru ilişkiyi kendi cümlenizle yazdınız.
5. Yapay zekânın gerekçelerinden ikisini seçip kaynakta doğrulayın. Tamam sayılma ölçütü: iki gerekçenin yanında “doğrulandı” ya da “düzeltildi” notu var.
6. Yanlış yaptığınız ilişki türünü not edip bir hafta sonra aynı türden altı yeni cümle isteyin. Tamam sayılma ölçütü: ikinci turda o ilişki türündeki yanlış sayınız ilk turdakinden az.

Sık yapılan hatalar

• Her yanlışta doğrudan cevabı istemek. İlişkiyi siz bulmadığınız için aynı hata sonraki soruda yine karşınıza çıkar.
• ÖSYM’nin çıkmış sorularını yapay zekâya yapıştırmak. Sorular telif koruması altındadır; üstelik kendi ürettirdiğiniz cümleler amacınıza daha uygundur.
• Yapay zekânın dil bilgisi açıklamasını denetlemeden ezberlemek. Açıklama akıcı ve kendinden emin görünse de yanlış olabilir.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• ÖSYM, 2026 YDS/1 Başvuru Kılavuzu (Türkçe)
• British Council LearnEnglish, Contrasting ideas (İngilizce)
• OpenAI Yardım Merkezi, Using study mode in ChatGPT (İngilizce)
• Anthropic, Introducing Claude for Education (İngilizce)
• Lyster ve Saito (2010), Oral feedback in classroom SLA: A meta-analysis, Studies in Second Language Acquisition (İngilizce)
• Cambridge Dictionary, English Grammar Today: Unless (İngilizce)
• Cambridge Dictionary, Conditionals: other expressions (unless, should, as long as) (İngilizce)
• Cambridge Dictionary, So that or in order that? (İngilizce)
• OpenAI: Introducing ChatGPT Study Mode (video, İngilizce)

Son kontrol: 11 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/yds-cumle-tamamlama-baglac-mantigi-yapay-zekayla/ · Yapay Zeka Dersleri