Şube sınav sonuçlarını anonim özet tabloyla yorumlatın
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Dönemin ilk yazılı sınavı bitti. Müdür yardımcısı ya da zümre başkanı olarak üç şubenin sonuçlarının elinizde olduğunu düşünün. Toplantıda herkes kendi şubesinin ortalamasını söylüyor, ama “sınıflarımız nerede takılıyor” sorusu cevapsız kalıyor. Bu derste öğrenci adı ya da numarası taşımayan bir anonim özet tablo kuracak, bu tabloyu yapay zekâya (YZ) yorumlatmadan önce çözmeniz gereken bir soruyu göreceksiniz: Etik Beyan Formu gerekiyor mu?
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun: Anonim demek, serbest demek değildir
Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu’nun Tablo 1’inde, öğrenci notlarının veya kazanım verilerinin işlenmesi (başarı yüzdesi, eksiklik analizi gibi) Etik Beyan Formu doldurulması gereken durumlar arasında sayılıyor. Aynı satırın açıklaması, öğrenciye ait verilerin isimleri gizlenmiş ve anonimleştirilmiş olsa bile bir YZ sistemince işlendiği için beyanın zorunlu olduğunu belirtiyor. Kılavuz, öğretmenin ders hazırlığı gibi öğrenci verisi içermeyen kullanımlarında ise beyan istemiyor.
Bu yüzden bu dersteki tablo, yapay zekâya gerçek sayılarla verilecekse ilk adım olarak okul müdürlüğünüzle konuşulmalı. Dersin sonunda “veriyi hiç girmeden” ilerleyen bir yol da göreceksiniz. Ayrıca MEB’in 16 Ekim 2026 tarihli haberine göre Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) sonuçların öğrenci, sınıf ve şube bazında analizini kendisi sunuyor; OYSS ile yapılan sınavlarda önce o analizi kullanın.
Önce ölçün
Son sınav sonuç toplantınız kaç dakika sürdü: ___ ? Toplantıdan kaç somut karar (kim, ne zaman, hangi kazanımda) çıktı: ___ ?
1. Önce beyan sorusunu çözün
Okul müdürlüğüne şu soruyu yazılı sorun: “Sınav sonuçlarından hazırlanan, öğrenci ve öğretmen adı içermeyen bir özet tabloyu yapay zekâ aracında yorumlatmak için Etik Beyan Formu doldurulacak mı, kim dolduracak?” Cevabı kayda alın. Form ve doldurma örnekleri için Etik Beyan Formunu örneklerle doldurun dersine bakın. Cevap gelmeden gerçek sayıyı hiçbir araca girmeyin.
2. Anonim özet tabloyu kendiniz kurun
Tablonun satırları soru ya da kazanım (öğretim programında öğrenciden beklenen bilgi veya beceri), sütunları şubeler olsun. Hücreye, o şubenin o sorudan aldığı puanın alınabilecek toplam puana oranını yüzde olarak yazın. Bu hesabı bir tablo programında kendiniz yapın; yapay zekâya ham öğrenci puanı vermenize gerek kalmaz.
- Öğrenci adı, numarası ve tek tek notlar tabloda yer almaz.
- Şubeleri A, B, C gibi kodlayın; öğretmen adı yazmayın.
- Çok küçük bir şubede tek bir çocuk tablodan tanınabilir. Böyle şubeyi tabloya kendi eşiğinizle (örneğin birkaç şubeyle birleştirerek) koyun; eşiği zümreniz belirler, bir kaynak sizin yerinize söylemez.
Yönerge, yapılan sınavların şube ve sınıflar bazında analiz edilmesini ve konu ve kazanım eksikliği görülenler için zümrelerin iyileştirici önlem almasını ister. Bu tablo, o önlemleri konuşmak içindir; öğretmenleri sıralamak için değil.
Kopyalayıp deneyin
Bir okulun zümre toplantısına hazırlanıyorum. Aşağıda şubelerin kazanım bazında başarı yüzdelerini gösteren anonim bir tablo var; öğrenci ve öğretmen adı yok. Tabloda görünenlerden en fazla üç gözlem yaz. Her gözlemin yanına, tablo dışında hangi bilgiye bakmadan sonuca varılamayacağını ekle. Neden böyle olduğunu tahmin etmeye çalışma, yalnız görünen farkı söyle. Öğretmenleri ya da şubeleri başarılı-başarısız diye sıralama. Sonunda toplantıda sorulabilecek beş soru öner. Sayıları değiştirme; hesap yapman gerekirse adım adım göster. Tablo bu mesajın altındadır.
Beyan ya da okul izni henüz yoksa bu komutu uydurma sayılarla dolu örnek bir tabloyla deneyin; yalnızca yorum biçimini öğrenmiş olursunuz. Gerçek tabloyu elle yorumlayın. Ücretsiz sürümlerde sınırlar olabilir; planlar ve sınırlar değişebilir, kontrol edin.
3. Sonucu kontrol edin
- Yapay zekânın yazdığı her sayıyı tablodaki hücreyle karşılaştırın. Yapay zekâ sayı okurken ya da hesaplarken hata yapabilir.
- “Şu yüzden düşük” gibi bir neden cümlesi varsa silin. Tablo nedeni göstermez; neden, sınıfı tanıyan öğretmenin konuşmasından çıkar.
- Önerilen soruları toplantı gündemine yazın, ama cevabını toplantıda öğretmenlerden alın.
- Çıkan her gözlem için tek bir sorumlu ve tarih belirleyin; aksi hâlde toplantı yine kararsız biter.
Sonra ölçün
Bu kez toplantı kaç dakika sürdü: ___ ? Kaç somut karar çıktı: ___ ? Önceki ölçümle farkı yazın.
Gizlilik uyarısı
Öğrenci listesi, tek tek notlar, karne görüntüsü ve öğretmen adı hiçbir zaman açık bir sohbet aracına yazılmaz. Böyle bilgiler kişisel veri (bir kişiyi doğrudan ya da dolaylı belirleyen bilgi) olabilir; Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) üretken yapay zekâ rehberi de kişiyi tanıtan bilgilerin paylaşılmasından kaçınılmasını önerir. Özet tabloda bile okulun adı, sınıf mevcudu gibi ayrıntılarla bir öğrenci tanınabilir mi diye düşünün. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin. Yapay zekâ çıktısı taslaktır, kararı yönetici ve öğretmenler verir.
Bir sonraki adım
Toplantıda çıkan kazanım eksiklerini sınıfta nasıl gidereceğiniz, her öğretmenin kendi telafi planına kalır. Tek bir sınıfın soru bazlı analizi için Sınav sonrası soru analizini yapay zekâyla yapmak, tablo yorumunu kontrol etmenin genel yolu için Bir tabloyu yapay zekâya yorumlatın ve sonucu kontrol edin dersi yardımcı olur.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): Using Data to Support Teacher and Student Growth (Edutopia)
İzleme tavsiyesi: Edutopia (İngilizce). Bir okul öncesi okulunun ilerlemeyi izleyip gelişim kültürü kurmasını anlatır; Türkiye’deki sınav sistemi ya da bu dersteki tablo değildir, verinin okul ekibince birlikte konuşulması fikri için yararlıdır.
Kendinizi deneyin
Şubelerin kazanım bazlı başarı yüzdelerinden anonim bir özet tablo hazırladınız. Yapay zekâya vermeden önce ne yaparsınız?
Kaynaklar
- MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2026), Tablo 1
- MEB: Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi, madde 6 (güncel metni kontrol edin)
- MEB: “Ortak Yazılı Sınav Sistemi” tanıtım programı düzenlendi (16 Ekim 2026)
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113
Kaynak: yzdersleri.com/ders/sube-sinav-sonuclarini-anonim-ozet-tabloyla-yorumlatin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Telafi ve devam takvimini tabloyla planlayın
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
