BİLSEM’de yapay zekâyla ders ve proje desteği

Bu kurs, BİLSEM’de (Bilim ve Sanat Merkezi) ders ve proje işlerinizin yapay zekâdan yardım alabilecek kısımlarını, kararın sizde kalacağı kısımlardan ayırmayı öğretir. Yapay zekâ burada yalnız yardımcı araçtır (yazıyla sohbet ederek taslak üreten program); etkinliği seçen, programı onaya götüren, projeyi yönlendiren ve veriyi koruyan kişi hep sizsiniz. Kurs 7 dersten oluşur ve yaklaşık 49 dakika sürer.

Bu kursu kimler almalı?

BİLSEM’de çalışıyorsanız ve öğrencilerinizin proje sürecini yönlendiriyorsanız bu kurs size göredir. Dersler MEB’in Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’ne ve Etik Kılavuz’a dayanır. Bu kurs hangi programın hangi bölümüne denk gelir? 1. ders destek eğitim ve bireysel yetenekleri fark ettirme programlarındaki farklılaştırmaya, 2. ders bütün programlardaki akademik dürüstlük ve beyan işine, 3.–5. dersler proje üretimi ve yönetimi programındaki danışman öğretmen rolüne, 6. ve 7. dersler seçmeli atölye programlarının hazırlanmasına ve farklılaştırılmış eğitime denk gelir. Kurs MEB programının yerine geçmez, tamamlayıcıdır. Genel başlangıç için Öğretmenler için yapay zekâ kursuna da bakabilirsiniz.

Dersler ve sıra

1. Üç kapılı etkinlik hazırlayın, kapıyı öğrenci seçsin: aynı konuyu üç kapıya açan bir etkinlik kartı kurun; yapay zekâ yalnız taslak çıkarsın, kapıyı öğrenci seçsin.
2. Akademik dürüstlüğü proje ve ödevde koruyun: yapay zekâ yardımını öğrencinizin emeğinden ayırmayı ve katkı notunu yazdırmayı öğrenin.
3. BİLSEM atölyesinde projeyi fikirden etik kontrole taşıyın: proje fikrini etik ilkelerle kontrol etmeyi ve öğrenciyle konuşmaya hazırlanmayı görün.
4. BİLSEM yıllık projesini hazırlayın ve savunun: öğrencinizin yapay zekâyı yazar değil soru soran arkadaş olarak kullanmasını ve savunmaya hazırlanmasını yönlendirin.
5. BİLSEM proje verisini etik ve KVKK yönünden denetleyin: veriyi yapay zekâya girmeden önce envanter, anonimleştirme ve onam kontrolünden geçirin.
6. BİLSEM’de farklılaştırılmış içeriği etik ilkelerle kurun: üç basamaklı etkinlik taslağını etik süzgeçten geçirin ve katkıyı açıkça belirtin.
7. BİLSEM atölye programını yönerge ilkeleriyle süzün: atölye programı taslağını yönergenin 16. madde ilkelerine göre yedi soruyla süzüp onaya hazırlayın.

Nasıl ilerlemeli?

Her dersteki uygulamayı kurgusal bir öğrenci grubuyla deneyerek sırayla ilerleyin. Kursta geçen anonimleştirme (kişiyi tanıtan bilgileri çıkarmak), onam (kişinin ya da velisinin izni), envanter (elinizdeki verilerin listesi), KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) ve farklılaştırılmış eğitim (aynı konuyu öğrencinin düzeyine ve ilgisine göre değişik biçimlerde sunmak) kavramları derslerde uygulamalı görülür. Yapay zekâ çıktısını hiçbir zaman olduğu gibi etkinliğe, programa ya da proje dosyasına koymayın; yönergeyle ve kendi gözleminizle karşılaştırın. İlk dört ders 201 düzeyindedir; son üç ders 301 düzeyidir, bu yüzden en sona konmuştur. 3. ve 4. ders öğrenciye seslenir; bunları öğrencinizi yönlendirirken kendiniz de okuyun. Yönergenin ve platformların kuralları zamanla değişebilir; her derste verilen kaynağı açıp güncel hâline bakın.

Bitirme uygulaması

Atölyeniz için (kurgusal bir grup düşünün) tek bir konu seçin ve tek sayfalık bir dosya hazırlayın: yapay zekâyla taslakladığınız üç kapılı bir etkinlik kartı, taslağın yönergeye göre yedi soruluk süzgeç notu, bir öğrenci projesi için etik kontrol listesi, proje verisi için üç satırlık envanter ve akademik dürüstlük için iki cümlelik bir katkı notu. Dosyanın sonuna kararı kimin verdiğini tek cümleyle yazın.

Önemli not

Bu kurs, BİLSEM yönergesinin ve Bilim ve Sanat Merkezinizin kendi uygulamasının yerine geçmez, onları tamamlar; MEB’in resmî görüşü değildir ve MEB adına yazılmamıştır. Yalnız kamuya açık MEB belgelerini ve duyurularını kaynak gösterir. Çocuk verisi uyarısı: gerçek öğrencinin adını, numarasını, notunu, fotoğrafını, ses kaydını ya da proje verisini yapay zekâ araçlarına yazmayın; alıştırmalarda kurgusal örnek kullanın.

Kaynaklar

• MEB: Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi (PDF) (Türkçe)
• MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (PDF) (Türkçe)
• MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı 2025-2029 (PDF) (Türkçe)
• KVKK: Üretken yapay zekâ rehberi (PDF) (Türkçe)

İlgili kurslar

• Öğretmenler için yapay zekâ
• Yapay zekâ ile doğru bilgiye ulaşmak ve doğrulamak
• Yapay zekâyla bilimsel proje üretimi