Sınıfta sesle yazma ve canlı altyazıyı deneyin
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Bazı öğrenciler için düşündüklerini kâğıda dökmek, konuşarak anlatmaktan daha yorucu olabilir. İşte sesle yazma, yani konuştuğunuz sözlerin bilgisayar tarafından yazıya çevrilmesi, burada devreye girer; arkasında konuşma tanıma (sesi yazıya çeviren yapay zekâ) çalışır. Canlı altyazı ise duyulan konuşmayı ekranda anında yazıya döker. İkisi de sınıfta işe yarayabilir, ama Türkçede sınırları vardır. Bu derste her ikisini önce kendi cihazınızda deneyecek, sonra sınıf için ne zaman uygun olduklarına karar vereceksiniz. Sonunda elinizde kısa bir sınıf deneme planı olacak.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun: Araç var, ama Türkçede her biri çalışmayabilir
Aynı özelliği anlatan bazı videolar İngilizce konuşur ve “çalışıyor” der. Oysa bir özelliğin Türkçe konuşmayı tanıyıp tanımadığı resmî yardım sayfasında yazar. Bu derste Microsoft ve Google’ın kendi yardım sayfalarında okuduklarımıza dayanıyoruz. Bu sayfalar zamanla değişebilir; kullanmadan önce yeniden kontrol edin.
Önce ölçün
Kendi cihazınızda beş cümlelik bir paragrafı klavyeyle yazın ve süreyi not edin: ___ dakika. Henüz sesle yazma denemediyseniz sonraki ölçümle karşılaştırmak için bu sayı yeter.
1. Windows’ta sesle yazma
Microsoft’un destek sayfasına göre sesle yazma, imlecin bir metin kutusunda olduğu bir anda Windows logo tuşu ile H tuşuna basarak açılır. Çalışan bir mikrofon ve internet bağlantısı gerekir; sayfa, sesle yazmanın çevrimiçi konuşma tanıma kullandığını ve bunun Azure Speech services ile desteklendiğini belirtir. Türkçe, Windows 11’de sesle yazmayı destekleyen diller arasında yer alır; başka dili Ayarlar, Saat ve dil, Dil ve bölge yolundan eklersiniz. Kapatmak için mikrofon düğmesine basabilir ya da “stop listening” gibi bir sesli komut söyleyebilirsiniz. Menüdeki dişli simgesinden otomatik noktalama, küfür filtresi ve mikrofon seçimi gibi ayarlar yönetilir. Sayfa ücret konusunda bilgi vermiyor; kullanmadan önce kendi bilgisayarınızda deneyin.
Burada kritik nokta çevrimiçi işlemedir: söylediğiniz sözler internet üzerinden işlenir. Bu yüzden öğrenci adı, sağlık ya da aile bilgisi gibi kişisel verileri (kişiyi tanıtan bilgileri) sesle yazarken söylemeyin.
2. Google Dokümanlar’da sesle yazma
Google’ın yardım sayfasına göre sesle yazma Chrome, Edge ve Safari’nin güncel sürümlerinde çalışır. Dokümanı açıp Araçlar menüsünden Sesle yazma’yı seçersiniz; çıkan mikrofon kutusuna tıklayıp konuşursunuz. Bilgisayarın mikrofonu açık ve çalışır durumda olmalıdır. Desteklenen dil listesinde Türkçe vardır. Sesli komutlar (örneğin “yeni satır”) ise yalnız İngilizcede çalışır; hesap dili ve doküman dili de İngilizce olmalıdır. Yani Türkçe dikte ederken noktalama ve yeni satırı çoğu zaman klavyeyle eklemeniz gerekir. Okul hesaplarında özellik yöneticiniz tarafından kapatılmış olabilir; açılmıyorsa bilgi işlem sorumlunuza sorun. Daha ayrıntılı bir anlatım için Google Dokümanlar’da sesle yazın, yapay zekâyla toparlayın dersine bakabilirsiniz.
3. Canlı altyazının Türkçe sınırı
Windows’un canlı altyazı özelliği Windows logo tuşu, Ctrl ve L ile açılır. Microsoft’un sayfasına göre altyazılar cihazda üretilir, ses ve altyazı cihazdan çıkmaz ve altyazılar cihazda ya da bulutta saklanmaz. Mikrofon sesini altyazıya katmak ayrı bir ayardır ve varsayılan olarak kapalıdır. Önemli bir sınır: sayfa Türkçeyi konuşma tanıma için desteklenen diller arasında göstermiyor; Türkçe yalnız çeviri kaynağı olarak geçiyor ve çeviri özelliği için Copilot+ PC gerekiyor. Yani Türkçe konuşan bir öğretmeni Windows’un canlı altyazısıyla yazıya dökmek bu sayfaya göre beklenen kullanım değildir. Sınıfta kullanmadan önce kendiniz deneyin.
Android telefonlarda Google’ın Live Transcribe (canlı yazıya çeviri) uygulaması konuşmaları ekranda yazıya döker. Google’ın sayfası, çevrimdışı dil indirmediyseniz internet bağlantısını önerir; ses ve metinlerin şifrelenerek uygulamada geçici olarak saklandığını ve dökümlerin üç güne kadar görülebildiğini yazar. Sayfada dil listesi olmadığı için Türkçe desteğini uygulamanın ayarlarından kendiniz kontrol edin.
4. Sınıfta deneme planı
İlk denemeyi öğrenci olmadan, kendi cihazınızda yapın: kısa bir paragrafı sesle yazın, hataları sayın. İkinci adımda okul yönetiminin onayıyla ve gönüllü bir öğrenciyle, kişisel bilgi içermeyen bir konuda deneyin. Ortaya çıkan ham metinde noktalama, büyük harf ve yanlış duyulmuş sözcükler olur. Düzeltmeyi öğrenciyle birlikte yapabilir, isterseniz yapay zekâya yaptırıp sonucu karşılaştırabilirsiniz.
Kopyalayıp deneyin
Aşağıdaki metin sesle yazma ile yazılmış, noktalama ve büyük harf eksik. Yalnızca noktalamayı, büyük harfleri ve yanlış duyulmuş kelimeleri düzelt. Anlamı değiştirme, yeni bilgi ekleme, cümle çıkarma. Düzelttiğin her yeri maddeler hâlinde yaz ki kontrol edebileyim. Emin olmadığın kelimeyi olduğu gibi bırak. Metin: dün sınıfta suyun üç hali konusunu işledik buz su ve buhar
5. Sonucu kontrol edin
- Düzeltilmiş metni sesli söylediğiniz metinle karşılaştırın; yapay zekâ anlamı kaydırmış olabilir.
- Özel adlar, sayılar ve terimler doğru yazılmış mı?
- Aracın internet isteyip istemediğini ve veriyi nereye gönderdiğini aracın kendi yardım sayfasından kontrol edin.
- Öğrenciyi kendi metnini düzeltmeye katın; araç yardımcı olsun, öğrencinin yerine geçmesin.
Sonra ölçün
Aynı beş cümleyi bu kez sesle yazın ve süreyi, ardından düzeltme sürenizi ayrı ayrı yazın: yazma ___ dakika, düzeltme ___ dakika. Toplamı ilk ölçümle karşılaştırın. Kısalmadıysa cihazı, mikrofonu ve ortam gürültüsünü gözden geçirin.
Gizlilik uyarısı
Konuşma tanıma servisleri sesinizi internet üzerinden işleyebilir. Bu yüzden sınıfta bir öğrencinin adını, durumunu, raporunu ya da aile bilgisini sesli söylemeyin ve yazıya çevirmeyin. Öğrenci sesi kaydı, görüntü ve okul yönetiminin izin vermediği hesap ya da uygulamalar için okulun kurallarına uyun; yaş ve hesap koşulları için aracın kendi sayfasına bakın. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; okulunuzun yönergesini kontrol edin. Yapay zekâ tanı koymaz; çıktı öğretmenin denetimindedir.
Bir sonraki adım
Altyazı ve ekran okuyucuyla ders belgenizi nasıl sınayacağınızı Ekran okuyucu ve altyazıyla özel eğitimde erişimi artırın dersinde, otomatik altyazı hatalarını yayından önce düzeltmeyi Otomatik altyazıyı düzeltmek: zamanlama ve yazım kontrolü dersinde bulabilirsiniz.
İzleme tavsiyesi: Kevin Stratvert (İngilizce, yaklaşık 7,5 dakika). Windows, Microsoft 365 ve Google Dokümanlar’da sesle yazmanın nasıl açılıp kullanıldığını adım adım gösterir. Anlatım İngilizcedir; Türkçe için dil ayarını kendiniz yapmanız gerekir, bu yazıdaki Türkçe notlara dikkat edin.
Kendinizi deneyin
Windows’ta sesle yazma açıkken bir öğrencinizin adını ve ailesiyle ilgili bir durumu yüksek sesle söylüyorsunuz. Neden sakıncalıdır?
Kaynaklar
- Microsoft: Use voice typing to talk instead of type on your PC
- Microsoft: Use live captions to better understand audio
- Google Docs Editors Help: Type & edit with your voice
- Google Accessibility Help: Live Transcribe
Kaynak: yzdersleri.com/ders/sinifta-sesle-yazma-ve-canli-altyaziyi-deneyin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Sınıfta yapay zekâ cevabını üç adımda sınayın
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
