Öğrenci verisi ve gizlilik: Yapay zekâya ne yüklenmez?

Bu ders genel bilgi verir; hukuki tavsiye değildir. Okulunuzun ve bağlı olduğunuz makamın kuralları geçerlidir.

Yapay zekâya yazdığınız her şey, bir hizmet sağlayıcının sistemine gider. Bu derste öğrenci ve veli bilgilerinden neleri yapay zekâya vermemeniz gerektiğini, vermeniz gerekirse bilgiyi nasıl sadeleştireceğinizi öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• KVKK rehberinin kullanıcıya önerdiği temel kuralları
• Öğrenci ve veli bilgilerinden hangilerinin komuta girmemesi gerektiğini
• Bilgiyi anonimleştirmeyi ve bunun sınırlarını
• Okulunuzda hangi aracın kullanılabileceğini öğrenme yolunu

KVKK rehberi ne söylüyor?

Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), Kasım 2025’te Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi’ni (15 Soruda) yayımladı. Rehberin kullanıcılar bölümünde şu öneriler yer alıyor:

• Ad soyad, adres, telefon ve kimlik numarası gibi kimliği belirleyen bilgileri yapay zekâ araçlarına yazmayın.
• Başkalarının kişisel bilgisini, kendisinin haberi olmadan paylaşmayın.
• Sağlık, mali ve hukuki ayrıntıları yapay zekâ konuşmalarının dışında tutun.
• Mümkünse olayı genel terimlerle anlatın; isim, kesin tarih ve yer kullanmayın.
• Aracın gizlilik bildirimini okuyun: hangi veri toplanıyor, neden, kimlere gidiyor, ne kadar saklanıyor?
• Gizlilik ayarlarını gözden geçirin; yalnızca gerekli olanı paylaşın.

Rehber ayrıca girilen verinin modelin geliştirilmesinde kullanılabileceğine dikkat çekiyor ve gereğinden fazla bilgi girmemeyi (veri minimizasyonu) öneriyor. Çıktıların da kişisel veri içerebileceğini, bu yüzden paylaşmadan önce kontrol edilmesi gerektiğini belirtiyor.

Öğretmen için ne anlama geliyor?

Sınıf defteri, karne, rapor, veli yazışması, e-Okul ekran görüntüsü, öğrenci fotoğrafı ve ödev kâğıtları kişisel veri içerir. Sağlık raporu, rehberlik görüşme notu ve özel eğitim bilgisi ise daha da hassastır. Bunları bir yapay zekâ aracına yüklemek, o bilgiyi okulun ve ailenin kontrolü dışına çıkarmak olabilir.

MEB’in etik tavsiyeler kitapçığı veri güvenliğini, eşit fırsatı ve insan merkezliliği temel ilkeler arasında sayıyor. MEB’in Ocak 2026’da yayımlanan etik kılavuzu ise öğretmenlerin etik beyan sürecine ve okullarda yapay zekâ etik ekiplerine değiniyor. Bu yüzden bir aracı sınıfta kullanmadan önce okulunuzun ya da il müdürlüğünüzün yönergesine bakmak iyi bir alışkanlıktır.

İkinci komut, yapay zekâdan ihtiyacınız olan genel bilgiyi alır; kimin hakkında olduğunu ona söylemez. Çıktıyı sonra sınıfınıza göre kendiniz uyarlarsınız.

Anonimleştirme yeter mi?

İsmi silmek her zaman yetmez. Sınıf küçükse, bir öğrencinin yaşadığı olay, mahalle, kardeş sayısı ya da sağlık durumu tek başına onu belli edebilir. Rehber de tanıtıcı ayrıntıları genel ifadelerle değiştirmeyi öneriyor. Sormanız gereken soru şudur: Bu metni okuyan biri bu çocuğu tanıyabilir mi?

Fotoğraf, ses ve video

Sınıf fotoğrafı, etkinlik videosu ya da öğrencinin sesi de kişisel veridir. KVKK rehberi, ebeveynler için yazdığı bölümde sahte görüntü, ses ve videonun artık kolay üretilebildiğini, çocukların bundan özellikle etkilenebildiğini anlatıyor ve kişisel fotoğrafların paylaşımını sınırlamayı öneriyor. Öğretmen olarak aynı dikkati gösterin: Öğrenci fotoğrafını bir yapay zekâ aracına yüklemeyin ve sosyal medyada paylaşmadan önce okulun kurallarına bakın.

Bir etkinlik afişi ya da sunum hazırlıyorsanız gerçek öğrenci fotoğrafı yerine genel görseller ya da çizimler tercih edin. Bu yaklaşım hem gizliliği korur hem de sonradan çıkabilecek şikâyetleri önler.

Hangi araç, hangi hesap?

Aynı araç, kişisel hesapla ve kurum hesabıyla farklı ayarlara sahip olabilir. Hangi verinin saklandığını, modelin geliştirilmesinde kullanılıp kullanılmadığını araç sağlayıcının gizlilik bildiriminde okuyabilirsiniz; KVKK rehberi de bildirimi okumayı ve ayarları gözden geçirmeyi öneriyor. Kurumunuz belirli araçları öneriyor ya da yasaklıyorsa kişisel tercihinizin önüne bu kural geçer.

Günlük bir örnek: Bir veli, çocuğunun not durumu için uzun bir mesaj yazdı ve siz nazik bir yanıt taslağı istiyorsunuz. Mesajı olduğu gibi yapıştırmak yerine konuyu kısaca özetleyin: Bir veli, ödev notunun gerekçesini soruyor; sakin ve açıklayıcı bir yanıt taslağı yaz. Ad, numara ve not bilgisi olmadan da iyi bir taslak alırsınız; gerekli ayrıntıları sonra kendiniz eklersiniz.

Adım adım uygulama

1. Yapay zekâya vermek istediğiniz bilgiyi yazın.
2. İçinde ad, numara, adres, telefon, sağlık, rapor ya da fotoğraf var mı bakın.
3. Gerekli değilse silin; gerekliyse genel ifadeyle değiştirin (öğrenci A, bir öğrenci).
4. Aracın gizlilik bildirimini ve ayarlarını kontrol edin.
5. Okulunuzun ya da il müdürlüğünüzün kullanıma izin verdiği araçları öğrenin.
6. Çıktıyı paylaşmadan önce kişisel veri içerip içermediğine bakın.

Kontrol listesi

• Komutta ad soyad, numara, adres, telefon var mı?
• Sağlık, rapor ya da rehberlik bilgisi var mı?
• Başkasının bilgisini habersiz mi paylaşıyorum?
• Gereğinden fazla ayrıntı var mı?
• Aracın gizlilik ayarlarına baktım mı?
• Okulun yönergesine uygun muyum?

Sık yapılan hatalar

• Öğrenci çalışmasını adıyla birlikte yüklemek.
• Veli mesajını ya da rapor fotoğrafını olduğu gibi yapıştırmak.
• Sadece ismi silip kalan ayrıntıların çocuğu belli ettiğini unutmak.
• Aracın gizlilik bildirimini hiç okumamak ve veri ayarlarını varsayılan bırakmak.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda) (Türkçe)
• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (PDF) (Türkçe)
• MEB: Eğitimde yapay zekâya yönelik etik tavsiyeler (Türkçe)
• MEB: Eğitimde yapay zekâ uygulamaları etik kılavuzu yayımlandı (Türkçe)

Son kontrol: 7 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/ogrenci-verisi-ve-gizlilik-yapay-zeka/ · Yapay Zeka Dersleri