Ödevinizin sonuna yapay zekâ katkı notu ekleyin
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Katkı notu yazmak, ödevde yapay zekâ kullandıysanız bunu saklamaktan çok daha güvenlidir. Saklarsanız ödevin hangi kısmının size, hangisinin araca ait olduğu karışır ve yanlış bir bilgiyi savunmak zorunda kalabilirsiniz. Bu derste iki küçük alışkanlık kazanacaksınız: yapay zekâ aracının (sohbet ederek metin üreten program) katkısını ödevin sonuna üç satırla yazmak ve araçtan aldığınız bir bilgiyi ikinci bir kaynakla sınamak.
Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun/müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin.
Önce ölçün
Son yazdığınız ödevde yapay zekâ kullandınız mı? Evet ya da hayır yazın. Kullandıysanız ödevin ne kadarının size ait olduğunu kendiniz nasıl anlatırdınız? Bir cümleyle yazın: ______
Aklınıza bir soru mu takıldı?
MEB Etik Kılavuzu bu konuda ne diyor?
MEB’in Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu’nda “hesap verebilirlik ve insan denetimi” ilkesinin altında akademik dürüstlük de geçiyor. Kılavuza göre yapay zekâ tarafından üretilen ya da yapay zekâ katkısıyla oluşturulan içerikte bu katkı açıkça belirtilmeli; bu çıktılara dayanan kullanımın nihai sorumluluğu da öğretmene, öğrenciye ya da kullanıcıya ait. Yani kılavuz, katkının görünür olmasını ve sorumluluğun insanda kalmasını istiyor.
Kılavuz iki şeyi daha ayırıyor. Öğrenci öğretmeninin yönlendirmesi olmadan, kendi isteğiyle evde yapay zekâ kullanıyorsa bunun için ayrıca bir beyan formu gerekmiyor. Ama öğretmen ders kapsamında öğrencilerden yapay zekâ kullanmalarını istiyorsa, uygulamayı öğretmen önceden beyan ediyor. Bu yüzden ödevde yapay zekâ kullanmadan önce öğretmeninize sorun: bu ödevde serbest mi, sınırlı mı, yasak mı? Okulunuzun ya da öğretmeninizin kuralı varsa o geçerlidir.
1. Katkıyı üç satırda yazın
Kılavuzda hazır bir not kalıbı yok; aşağıdaki biçim bizim önerimizdir. Öğretmeniniz başka bir biçim istiyorsa onu kullanın. Not, ödevin sonuna eklenir ve kısa olur.
Kopyalayıp deneyin
Yapay zekâ katkısı: (1) Kullandığım araç: ______, tarih: ______. (2) Ne için kullandım: ______ (örneğin konu başlıklarını sıralamak için fikir almak ya da bir paragrafın dil bilgisini denetlemek). (3) Kendi yaptığım: ______ (örneğin metni kendi cümlelerimle yazdım, iki bilgiyi ders kitabından kontrol ettim).
2. Bilgiyi ikinci kaynakla sınayın
Yapay zekâ araçları bazen doğru görünen ama yanlış bilgi üretir; buna halüsinasyon (aracın gerçekmiş gibi görünen yanlış bilgi üretmesi) denir. Etik Kılavuz da bu riski açıkça belirtiyor ve kullanıcıların çıktıları eleştirel biçimde sorgulamasını önemsiyor. Pratik kural: ödeve girecek her tarihi, ismi ve rakamı araçtan başka bir yerde de bulun. Ders kitabı, kütüphane kaynağı ya da bir kurumun kendi sayfası ikinci kaynak olabilir. Aynı araca “bu doğru mu?” diye sormak ikinci kaynak sayılmaz. Gerçek olmayan kaynak uydurma sorunu için ödevdeki kaynakların gerçek olup olmadığını kontrol eden derse bakın.
- Araçtan aldığınız bilgiyi tek cümleye indirin.
- O cümledeki tarih, isim ve rakamı ders kitabında ya da güvenilir bir kurum sayfasında arayın.
- Bulamadığınız bilgiyi ödevden çıkarın; bulduysanız kaynağı kendi kaynakçanıza yazın.
- Uyuşmayan bir şey bulursanız ikinci kaynağa güvenin ve katkı notuna “aracın verdiği bilgi düzeltildi” yazın.
Sonucu kontrol edin
- Ödevin sonunda üç satırlık katkı notu var mı?
- Ödevdeki her tarih, isim ve rakam için ikinci bir kaynağınız var mı?
- Metni kendi cümlelerinizle yazdınız mı, yoksa aracın cümlesini olduğu gibi mi bıraktınız?
- Öğretmeninizin yapay zekâ konusundaki kuralına uyuyor musunuz?
Sonra ölçün
Bir sonraki ödevde aynı alışkanlığı uygulayın ve yazın: araçtan aldığım ___ bilgiden ___ tanesi ikinci kaynakta farklı çıktı. Bu sayı, aracın bilgisine ne kadar güvenebileceğinizi gösterir.
Gizlilik uyarısı
Adınızı, okul numaranızı, fotoğrafınızı, arkadaşlarınıza ait bilgileri ve öğretmenin ya da okulun özel yazışmalarını yapay zekâ araçlarına yazmayın. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) rehberi de kişisel verilerin ve başkalarına ait bilgilerin bu sistemlerle paylaşılmamasını öneriyor. Yaş sınırı olan araçlar var: Google’ın yapay zekâ sohbet aracı Gemini’nin yardım sayfasına göre kişisel ya da okul Google hesabıyla kullanmak için 13 yaşında (ya da ülkenizdeki geçerli yaşta) olmak gerekiyor; koşullar değişebilir. Ödev için ücretli bir plana gerek yoktur; ücretsiz sürümü ve okulunuzun izin verdiği araçları tercih edin, gerekirse velinizle konuşun.
Bir sonraki adım
Bir sonraki ödevde önce öğretmeninize yapay zekâ kuralını sorun, sonra katkı notunu baştan hazırlayın. Yapay zekâ cevaplarının bilgisini nereden aldığını ayırt etmek için yanıtın bilgisi nereden geliyor dersine de göz atabilirsiniz. Öğretmenler beyan sürecini “YAZEK” adlı sistemden yürütüyor; aşağıdaki videoda sistemin tanıtımını izleyebilirsiniz.
İzleme tavsiyesi: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (Türkçe)
Kendinizi deneyin
Ödevde yapay zekâdan aldığınız bir tarihi ödeve yazmadan önce ne yaparsınız?
Kaynaklar
- MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2.3, 2.6 ve 4. bölüm Tablo 1)
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Kasım 2025
- Google Gemini Yardım: Gemini Uygulamaları için yaş koşulları (İngilizce; değişebilir)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/odevinizin-sonuna-yapay-zeka-katki-notu-ekleyin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Önerilen kaynağı Google Akademik’te arayıp doğrulayın
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
