Küçük veri setini tabloda analiz edin
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Fasulye fidelerini iki farklı yerde büyütüp her gün boylarını ölçtünüz. Elinizde beş günlük, on satırlık bir küçük veri seti var ve “hangisi daha hızlı büyüdü?” sorusunun cevabını arıyorsunuz. Bu ders, böyle bir tabloyu Google E-Tablolar’da (internet üzerinden çalışan tablo programı) okumayı, yapay zekâdan (YZ, soruya yazıyla cevap veren program) yalnız yöntem istemeyi ve sonucu kendiniz doğrulamayı gösterir. BİLSEM’deki (Bilim ve Sanat Merkezi) proje çalışmalarında da, okul fen ödevlerinde de işe yarar.
BİLSEM yönergesine göre merkezdeki eğitim proje tabanlı ve disiplinler arası yürütülür (Md. 15); proje yazarken elinizdeki ölçümü anlamak bu işin ilk adımıdır. Aşağıdaki sayılar bu ders için uydurulmuş örneklerdir, gerçek bir deney değildir.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Önce verinizi tabloya dizin
Bir veri kümesi (aynı konuda toplanmış ölçümlerin tablosu) küçük bile olsa düzenli yazılmalıdır. İlk satıra başlıkları, altına her gün için bir satır yazın:
- A sütunu: Gün (1, 2, 3, 4, 5)
- B sütunu: Pencere önü, boy (cm): 2,0 – 3,1 – 4,5 – 6,2 – 8,0
- C sütunu: Dolap içi, boy (cm): 2,0 – 2,4 – 2,9 – 3,1 – 3,6
- Her sütun başlığına birimi yazın; “cm” yazmayan bir sayı sonradan karışır.
Önce ölçün
Tabloya bakmadan tahmin edin: hangi fide daha çok uzadı, aradaki fark yaklaşık kaç cm? Tahmininizi yazın: ___ cm. Hesaptan sonra gerçek farkla karşılaştıracaksınız.
Ortalamayı formülle bulun
Google E-Tablolar’ın yardım sayfasına göre AVERAGE işlevi bir aralıktaki sayısal değerlerin ortalamasını verir ve metni yok sayar. Boş bir hücreye şunu yazın: =AVERAGE(B2:B6). Bu, B2’den B6’ya kadar beş sayının ortalamasıdır. C sütunu için =AVERAGE(C2:C6) yazın. Programınızın dili Türkçeyse işlev adı ve ayraç (noktalı virgül ya da virgül) farklı görünebilir; hücreye yazarken program önerir.
Örnek verilerde sonuç şöyle çıkar: pencere önündeki fidede toplam 23,8 cm, ortalama 4,76 cm; dolap içindekinde toplam 14,0 cm, ortalama 2,8 cm. Ortalamalar arasındaki fark 1,96 cm eder. Son gün farkı ise 8,0 − 3,6 = 4,4 cm’dir. Yani ortalama farkı küçük gösterir, ama fideler gün geçtikçe birbirinden daha çok ayrılıyor. Tek bir sayı hikâyeyi anlatmaz; ortalamanın yanına ilk ve son günü de koyun.
Yapay zekâyı yöntem için kullanın
Sayılarınızı bir sohbet aracına yazmanız gerekmez; “Elimde iki grup ölçüm var, hangi hesapları yapmalıyım?” diye sormak yeter. Araç sayı hesabında yanılabilir, hatta olmayan bir sayı söyleyebilir (halüsinasyon). Bu yüzden araç yöntem önersin, hesabı tabloda siz yapın.
Kopyalayıp deneyin
İki farklı yerde büyüttüğüm fidelerin beş günlük boy ölçümünü karşılaştıracağım. Google E-Tablolar kullanıyorum. Sayıları sana vermeyeceğim. Hangi hesapları yapmalıyım (ortalama, ilk ve son gün farkı gibi)? Her hesabın ne işe yaradığını ortaokul düzeyinde iki cümleyle anlat. Formül adı uydurma; emin olmadığın yere [KONTROL ET] yaz.
Sonucu kontrol edin
- Aracın önerdiği her formül adını E-Tablolar’ın işlev listesinde arayın; listede yoksa kullanmayın.
- Ortalamayı hesap makinesiyle bir kez daha bulun: toplamı gün sayısına bölün.
- Sonuç tahmininizle uyuşmuyorsa ölçümleri yeniden okuyun; bir sayıyı yanlış yazmış olabilirsiniz.
- “Pencere önü daha iyi” gibi bir sonuç yazmadan önce ölçümün kaç gün, kaç fide ile yapıldığını belirtin; beş günlük küçük bir veri seti kesin hüküm vermez.
- Yorumu kendi cümlenizle yazın; araca yazdırdığınız bir yorumu kendi emeğiniz gibi sunmayın.
Sonra ölçün
Hesapladığınız farkı ilk tahmininizle karşılaştırın: aradaki fark kaç cm? Yazın: ___ cm. Bir sonraki veri setinde tahmininiz daha yakın çıkacak mı?
Veri ve gizlilik
Fide ölçümü kişisel veri taşımaz; ama tabloya arkadaşlarınızın adını, okul numarasını ya da fotoğrafını koymayın. Kişisel veri içeren bir tabloyu hiçbir yapay zekâ aracına yüklemeyin; KVKK rehberi, kişiyi tanıtan bilgilerin paylaşılmasından kaçınılmasını söyler. Tablo uygulaması için hesap açmanın yaş ve izin koşulları hizmetin kendi sayfalarındadır; veli ya da öğretmeninizle birlikte kontrol edin. Planlar ve sınırlar değişebilir, kontrol edin. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun ya da merkezinizin yönergesini kontrol edin.
Bir sonraki adım
Ortalamadan sonra sırada grafik var; tek bakışta fark görünür. Yapay zekânın tablo yorumunu nasıl denetleyeceğinizi Bir tabloyu yapay zekâya yorumlatın ve sonucu kontrol edin dersinde, projeye girecek verinin etik yönünü ise BİLSEM proje verisini etik ve KVKK yönünden denetleyin dersinde görebilirsiniz.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): Google Sheets Tutorial for Beginners (Kevin Stratvert)
İzleme tavsiyesi: Kevin Stratvert (İngilizce). Video uzundur (yaklaşık 49 dakika); formüller ve grafik bölümlerine odaklanın. Bu dersteki fide örneğini anlatmaz.
Kendinizi deneyin
Ortalamayı bir yapay zekâ aracına hesaplattınız ve sonuç tahmininizden çok farklı çıktı. Ne yaparsınız?
Kaynaklar
- Google Docs Editors Yardım: AVERAGE işlevi
- Google Docs Editors Yardım: Google E-Tablolar işlev listesi
- Millî Eğitim Bakanlığı: Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi (05.11.2025 değişiklikli metin), Md. 15
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113
Kaynak: yzdersleri.com/ders/kucuk-veri-setini-tabloda-analiz-edin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: LGS denemesi: süreyi iki oturuma göre bölün
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
