Portfolyoya koyacağınız çalışmaları ölçütle seçin

Bir portfolyo (zaman içinde yaptığınız çalışmalardan seçilmiş ve her birinin neden seçildiği yazılmış dosya), “ne yaptım” sorusuna cevap verir. Bu cevabı bir yapay zekâ (soruya yazıyla cevap veren program) sizin yerinize verirse dosya sizin hikâyenizi anlatmaz. Bu derste önce kendi ölçütlerinizi yazacak, çalışmalarınızı bu ölçütlere göre eleyecek, yapay zekâdan yalnızca sıralama ve eksik konusunda sorular isteyeceksiniz. Dersin sonunda üç ila beş çalışmadan oluşan, her birinin yanında iki cümlelik gerekçe bulunan bir liste hazırlamış olacaksınız. Öğretmenler bu dersi öğrencilerine yol göstermek için de kullanabilir.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Portfolyo resmî dosya mıdır, kendi dosyanız mı?

Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi’nde “portfolyo” sözcüğü geçmiyor. Yönergede adı geçen “öğrenci dosyası” ise başka bir şeydir: BİLSEM’e kayıt belgelerini, veliyle yapılan yazışmaları, ders ve alan seçim evraklarını ve rehberlikle ilgili kayıtları içeren resmî dosyayı anlatır. Yani portfolyonuz o dosyanın yerine geçmez. Portfolyonun istenip istenmediğini ve hangi biçimde hazırlanacağını danışman öğretmeninize ya da BİLSEM’inize sorun. Biçim ve ölçüt onların isteğine göre değişebilir; bu yüzden aşağıdaki adımlar yalnızca bir çalışma yoludur, kural değildir.

1. Üç ölçütü önce kendiniz belirleyin

Ölçüt, bir çalışmayı almak ya da almamak için baktığınız sorudur. Örnek üç ölçüt: “Bu çalışmada yeni bir şey öğrendim mi?”, “Başkasına gösterebileceğim bir kanıt (fotoğraf, tablo, rapor) var mı?”, “Zorlandığım yeri anlatabilir miyim?” Kendi sorularınızı yazın; sınıf arkadaşınızın ya da bir yapay zekânın ölçütü sizin hikâyenizi anlatmaz. BİLSEM atölyesinde projeyi fikirden etik kontrole taşıyın dersindeki atölye çalışmaları da bu listeye girebilir.

2. Çalışmaları kısa notlarla tanıtın

Her çalışma için tek satırlık bir not yazın: adı, ne zaman yapıldığı, ne işe yaradığı. Kendi adınızı, okulunuzu, öğretmenlerinizin adlarını ve fotoğraflarınızı notlara koymayın. Çalışmanın kendisini (rapor, fotoğraf, çizim) yapay zekâ aracına yüklemeyin, yalnızca bu satırları kullanın. Satırlar hazır olunca ücretsiz bir sohbet aracına gidin; araçların ücretsiz sürümleri ve yaş koşulları değişebilir, kullanım koşullarına veli ya da öğretmeninizle birlikte bakın. Şu istem (yapay zekâya yazdığınız komut) aracı sizin yerinize karar veren değil, soru soran bir yardımcı yapar:

Ben bir ortaokul öğrencisiyim ve portfolyoma koyacağım çalışmalara kendim karar veriyorum.
Ölçütlerim şunlar: aşağıya yazacağım üç soru.
Çalışma satırlarımı oku. Hangisini seçeceğime sen karar verme.
Bana şunları sor ve söyle:
1) Hangi iki çalışma birbirine çok benziyor?
2) Ölçütlerimden hangisi hiçbir çalışmada görünmüyor?
3) Seçtiklerimi hangi sırayla koyarsam gelişimim daha kolay anlaşılır? Gerekçeyi söyle.
Çalışmalara yeni bilgi, ödül ya da tarih ekleme.
Ölçütlerim ve çalışma satırlarım aşağıda:

3. Sonucu kontrol edin

1. Aracın sıralama önerisine bakın, ama son sırayı siz verin. “Bunu neden bu sıraya koydum?” sorusunu kendi cümlenizle cevaplayamıyorsanız o öneriyi almayın.
2. Araç bir ödül, tarih ya da sonuç eklediyse yanlış olma ihtimaline karşı kendi kayıtlarınızla karşılaştırın; olmayan bir başarıyı portfolyoya yazmak sizi zor durumda bırakır. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) rehberi, yapay zekâ cevaplarının tutarlı görünse de hatalı olabileceğini söyler.
3. Seçtiğiniz her çalışmanın yanına iki cümlelik yansıtma yazısını kendiniz yazın: “Bu çalışmada ne öğrendim? Bir daha yapsam neyi değiştirirdim?”
4. Listeyi danışman öğretmeninize gösterin ve ondan görüş isteyin. Portfolyonun uygunluğuna o karar verir.

Bir sonraki adım

Her dönem sonunda listeyi yeniden gözden geçirin: yeni çalışma eklendi mi, eski bir çalışma artık sizi anlatmıyor mu? Seçimi yaptıktan sonra sayfaları düzenlemek için Canva gibi bir tasarım aracı kullanacaksanız Öğrenciler ve gençler için Canva dersine bakın. Etik Kılavuz akademik dürüstlük çerçevesinde yapay zekâ katkısının açıkça belirtilmesini ister; portfolyonuzda geri bildirim aldığınız yerleri kısa bir notla yazın. Öğretmenler: öğrencinin portfolyosunu sınıfta yapay zekâyla birlikte hazırlatacaksanız MEB kılavuzundaki Etik Beyan Formu gerekliliğini okulunuzla birlikte kontrol edin.

İzleme tavsiyesi: Dr Amina Yonis (İngilizce). Video, yaptığınız bir işi geriye dönüp düşünmek (yansıtma) için bir yöntem anlatır; portfolyoyu anlatmaz ama gerekçe yazarken fikir verir. Üniversite öğrencilerine yöneliktir; veli ya da öğretmeniniz eşlik etsin. Açıklamasındaki reklam bağlantılarına tıklamanız gerekmez.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Millî Eğitim Bakanlığı: Bilim ve Sanat Merkezleri Yönergesi (Madde 4, tanımlar: öğrenci dosyası ve proje)
• Millî Eğitim Bakanlığı: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2026), bölüm 2.6
• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113, Kasım 2025

Kaynak: yzdersleri.com/ders/portfolyoya-koyacaginiz-calismalari-olcutle-secin/ · Yapay Zeka Dersleri