Robotik hatasını yapay zekâyla birlikte ayıklayın
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
A tuşuna basınca ekranda kalp çıkmasını bekliyorsunuz, ama kalp bir an görünüp kayboluyor. İşte tipik bir robotik hatası: kod yazıldı, kart çalışıyor, ama davranış beklediğiniz gibi değil. Bu ders, hatayı yapay zekâyla (YZ, soruya yazıyla cevap veren program) birlikte ayıklamanın (hata ayıklama: hatanın nedenini bulup düzeltme) güvenli yolunu gösterir. Örnekte micro:bit adlı küçük kart ve Microsoft MakeCode editörü kullanılır; kart yoksa tarayıcıdaki simülatör yeter, bir şey satın almak gerekmez.
MakeCode’un kendi sayfasına göre simülatör, kod yazdığınız tarayıcının içinde çalışır; LED ekranı, düğmeleri, pusulayı, ivmeölçeri ve dijital giriş çıkış uçlarını destekler. BİLSEM’de robotik ve yazılım gibi seçmeli atölyeler yürütülür; atölye öğretmeniniz kendi araçlarını belirleyebilir, bu ders yalnız bir örnektir. Kartı takıp pil ya da USB ile çalışırken öğretmen ya da veli gözetimi gerekir.
Önce ölçün
Hatalı bir programı bulmak için şimdiye kadar ne kadar zaman harcadığınızı düşünün. Kaç dakikada bulabiliyorsunuz? Yazın: ___ dakika. Bu derste aynı işi dört adımla yapacaksınız.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Adım 1: Belirtiyi iki cümleyle yazın
“Beklenen: A tuşuna basınca kalp ekranda kalır. Oluşan: Kalp görünür görünmez kaybolur.” Bu iki cümle, hem sizin hem yapay zekânın kullanacağı en önemli bilgidir. “Çalışmıyor” demek yetmez.
Adım 2: Simülatörde hatayı yeniden üretin
Programı simülatörde çalıştırın ve A düğmesine basın. Aynı hatayı görüyorsanız kartı hiç kurcalamadan çalışabilirsiniz. Hatayı yeniden üretemiyorsanız sorun kodda değil, bağlantıda ya da pilde olabilir; bunu öğretmeninize söyleyin. Kodu kartta çalıştırmak için, MakeCode’a göre, derlenen dosyayı kaydedip micro:bit sürücüsüne kopyalarsınız.
Adım 3: Kodun metin görünümünü yapay zekâya gösterin
MakeCode, blokları JavaScript metni olarak da gösterebilir. Hatalı programımız şöyle olsun:
input.onButtonPressed(Button.A, function () {
basic.showIcon(IconNames.Heart)
})
basic.forever(function () {
basic.clearScreen()
})
Kopyalayıp deneyin
Bir micro:bit programımda A tuşuna basınca kalp çıkıyor ama hemen kayboluyor. Beklenen: kalp ekranda kalsın. Kodum aşağıda. Bana önce hatanın olası nedenini tek cümleyle söyle, sonra yalnızca değiştirilecek tek yeri göster. Bütün programı baştan yazma. Emin olmadığın bir komutu uydurma; [KONTROL ET] yaz. KOD: [buraya yalnız kodu yapıştırın, ad ya da okul bilgisi eklemeyin]
Adım 4: Tek değişikliği deneyin
Doğru ipucu şudur: “basic.forever” bloğu kendini sürekli tekrarlar; içindeki “clearScreen” (ekranı sil) komutu kalbi çizildiği anda siler. Çözüm olarak ekranı silme işini ayrı bir düğmeye taşıyabilirsiniz:
input.onButtonPressed(Button.A, function () {
basic.showIcon(IconNames.Heart)
})
input.onButtonPressed(Button.B, function () {
basic.clearScreen()
})
Aracın önerisi sizinkinden farklıysa onu da deneyebilirsiniz; ama bir seferde yalnız bir şeyi değiştirin. Aynı soruya yapay zekâ her seferinde aynı cevabı vermeyebilir (Yapay zekâ aynı soruya neden farklı cevap veriyor?). Bu yüzden cevabı simülatörde sınamadan doğru saymayın.
Sonucu kontrol edin
- A tuşuna basın: kalp ekranda kalıyor mu? B tuşuna basın: kalp siliniyor mu?
- Önceki hatayı geri getirmeyi deneyin; neden oluştuğunu kendi cümlenizle bir satıra yazın.
- Aracın açıklamasını MakeCode’un yardım sayfalarıyla karşılaştırın; araç var olmayan bir komut adı söylemiş olabilir (halüsinasyon).
- Hata tekrar edecek türdense (örneğin sürekli döngü) bir sonraki programınızın başına not düşün.
Sonra ölçün
Aynı türde yeni bir hatayı bulmak bu kez kaç dakika sürdü? Yazın: ___ dakika. İlk ölçümle farkı yazın.
Hata raporu yazarken
Yapay zekâya hata anlatırken kodun kendisini paylaşabilirsiniz, ama dosya adınıza, e-postanıza ya da okul bilginize dokunmayın. KVKK rehberi, kişiyi tanıtan bilgilerin paylaşılmasından kaçınılmasını söyler. Aracın yaş koşulları kendi sayfasındadır; öğrenci için veli ya da öğretmenle kontrol edin. Ücretsiz seçeneklerin sınırları değişebilir, kontrol edin. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun ya da merkezinizin yönergesini kontrol edin.
Bir sonraki adım
Bu hata ayıklama alışkanlığını projenize taşıyın. Yapay zekânın önerisini kimin onaylaması gerektiğini Yapay zekâ çıktısını kim onaylar? Sorumluluk tablosu dersinde, yıllık proje sürecini ise BİLSEM yıllık projesini hazırlayın ve savunun dersinde bulabilirsiniz. Öğretmenler, hata günlüğü tutturarak öğrencinin yapay zekâya ne sorduğunu da izleyebilir.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): MakeCode for micro:bit - Debugger (Microsoft MakeCode)
İzleme tavsiyesi: Microsoft MakeCode (İngilizce). Video 2020 tarihlidir; editör arayüzü değişmiş olabilir. Hata ayıklayıcıyı (debugger) gösterir, yapay zekâ kullanımını anlatmaz.
Kendinizi deneyin
Yapay zekâ, micro:bit programınız için dört yeri birden değiştiren yeni bir kod önerdi. Ne yaparsınız?
Kaynaklar
- Microsoft MakeCode for micro:bit: Hakkında (simülatör ve kod aktarımı)
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113
Kaynak: yzdersleri.com/ders/robotik-hatasini-yapay-zekayla-birlikte-ayiklayin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Sahte içerik testiyle gerçek ile üretilmişi ayırın
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
