Staj raporunu firma bilgisi çıkararak YZ’ye düzelttirin
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Staj dönemi bitti, rapor yazıldı, ama cümleler dağınık ve yazım hataları var. Yapay zekâ aracı (sohbet ederek metin üreten program) bunları dakikalar içinde düzeltebilir; sorun şu ki raporunuzda firmanın adı, ustanızın adı, müşterilerin bilgileri ve işletmenin iç işleri de duruyor. Bu derste staj raporunu yapay zekâya vermeden önce firma ve kişi bilgisini kodla değiştirmeyi, düzeltmeyi ve kodları geri yerleştirmeyi öğreneceksiniz. Raporun içeriği ve kararı yine sizin; araç yalnız dil düzeltir.
Bu içerik MEB’in (Millî Eğitim Bakanlığı) resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun/müdürlüğünüzün yönergesini kontrol edin.
Önce ölçün
Raporunuzda (kopyasında) kaç farklı firma, kişi, telefon ya da müşteri bilgisi var? Tahmininizi yazın: ___ . Sonra metni gözle tarayıp gerçek sayıyı yazın: ___ . Tahmin ile gerçek arasındaki fark, bu dersin neden gerektiğini gösterir.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Kaynaklar neyi paylaşmamayı öneriyor?
Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) üretken yapay zekâ rehberi, günlük hayatta bu araçları kullanan bireylere şunu söylüyor: ad-soyad, adres, telefon numarası ve kimlik bilgileri gibi kişiyi doğrudan ya da dolaylı tanımlayan verilerin paylaşımından kaçının; üçüncü kişilere ait kişisel verileri de bu sistemlerle paylaşmayın. Rehber, bilgi paylaşırken mümkün olduğunca anonimleştirilmiş ve genelleştirilmiş ifadelerin tercih edilmesini öneriyor; örneğin bir olay aktarılırken kişi isimleri, tarih ya da konum yerine soyut ve genel bir anlatım kullanılabileceğini yazıyor. Aynı rehber, kullandığınız uygulamanın hangi verileri topladığını, nasıl işlediğini ve ne kadar süre sakladığını aydınlatma metinlerinden ve gizlilik politikasından öğrenmenizi de istiyor.
Burada iki ayrı konu var. Birincisi kişisel veridir: ustanızın, müdürün ya da müşterinin adı soyadı, telefonu, adresi. İkincisi işletmenin kendi gizli kalmasını istediği bilgilerdir: fiyat listesi, müşteri listesi, iç prosedür, üretim ayrıntısı. İkincisi KVKK rehberinin konusu değil, işletmenin ve okulunuzun kuralıdır; staj yaptığınız yerin bilgisini yapay zekâ aracına yazıp yazamayacağınızı staj sorumlusuna ve okulunuzdaki beceri eğitimi sorumlusuna sorun. Emin değilseniz yazmayın.
1. Kopyayla çalışın ve çıkarılacakları işaretleyin
Asıl raporun kopyasını açın. Aşağıdaki listeye göre kopyada geçen her ayrıntıyı bulun: firma adı, işletme sahibi ve çalışan adları, telefon ve adres, müşteri ya da tedarikçi adı, ürün kodu, fiyat, kuruma özgü belge numarası. Bir de raporda “ben” diye geçen kendi bilgilerinizi (soyadınız, okul numaranız) not edin.
2. Her ayrıntıyı bir kodla değiştirin
Metindeki her gerçek bilgiyi basit bir kodla değiştirin: firma için FİRMA_A, usta için USTA_1, müşteri için MÜŞTERİ_1, fiyat için FİYAT_1. Hangi kodun neye karşılık geldiğini ayrı bir kâğıda ya da dosyaya yazın ve o dosyayı yapay zekâ aracına göstermeyin. Rakamları da genelleştirin; “yaklaşık yüz parça” gibi tam sayısını vermeden yazın.
3. Düzeltme isteyin
Kopyalayıp deneyin
Aşağıdaki metin bir staj raporumun bir bölümü. Yalnız yazım, noktalama ve cümle akışını düzelt. Anlamı, sayıları ve FİRMA_A, USTA_1 gibi kodları değiştirme. Yeni bilgi ya da örnek ekleme. Değiştirdiğin her yeri maddeler hâlinde listele. Metin: yapıştırın ___
Yapay zekâ aracı bazen düzeltirken anlamı değiştirir, bir sayıyı kaydırır ya da kendiliğinden bir bilgi ekler; buna halüsinasyon (aracın gerçekte olmayanı doğruymuş gibi yazması) deniyor. “Değiştirdiğin yerleri listele” isteği, bunu yakalamanızı kolaylaştırır.
4. Kodları geri koyun ve metni kendi cümlenizle bağlayın
Düzeltilmiş metinde kodları yerine koyun, sonra eski ve yeni metni yan yana okuyun. Araç bir cümleyi sizin söylemediğiniz bir şeyi söyler hâle getirdiyse geri alın. MEB’in (Millî Eğitim Bakanlığı) Etik Kılavuzu, yapay zekâ katkısıyla oluşturulan içeriğin bu katkının açıkça belirtilmesini ve çıktıya dayalı kullanımın sorumluluğunun kullanıcıya ait olduğunu söylüyor. Raporunuzu teslim ederken öğretmeninize yapay zekâdan dil düzeltmesi için yararlandığınızı söyleyin; okulunuz bunu hangi biçimde istiyorsa ona uyun.
Sonucu kontrol edin
- Asıl dosya yerine kopyayla mı çalıştınız?
- Firma, kişi, telefon, adres, müşteri ve fiyat bilgisinin hepsini koda çevirdiniz mi?
- Kod listesini yapay zekâ aracına göstermediniz değil mi?
- Aracın değiştirdiğim yerler listesini okuyup anlamı bozan değişikliği geri aldınız mı?
- Teslim ederken yapay zekâ yardımını öğretmeninize belirttiniz mi?
Sonra ölçün
Baştaki tahmininiz ile gerçek bilgi sayısını yeniden karşılaştırın: tahmin ___ , gerçek ___ . Araç kaç yerde anlamı değiştirdi: ___ . Bu değişikliklerden kaçını geri aldınız: ___ .
Gizlilik uyarısı
Staj raporu, bir işletmenin içinde gördüklerinizi ve çalıştığınız insanları anlatır; bu yüzden yalnız yazarken değil, yapay zekâya verirken de dikkat gerektirir. Kodlamayı atlamak ve “zaten herkes biliyor” demek kolaydır, atlamayın. Reşit olmayan öğrenciyseniz kullanacağınız aracın yaş sınırına ve okulunuzun kurallarına bakın; aracı kendi başınıza kullanıyorsanız bu bilgiler aracın kullanım koşullarında yazılıdır. Ücretli plana gerek yok; ücretsiz bir araç bu iş için yeter.
Bir sonraki adım
Staj sürecini günlük kayıtlarla tutuyorsanız staj defteri günlük kayıt: önce kuralı sorun dersine bakın. Kişisel bilgiyi korurken düzeltme almanın yetişkin işi için bir örneği özgeçmiş taslağınızı düzeltmek dersinde var. Verinin neden önemli olduğunu kişisel veri sözlük maddesinden okuyun.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): Yapay Zeka Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeler
İzleme tavsiyesi: Kişisel Verileri Koruma Kurumu resmî kanalı (Türkçe, yaklaşık 3 dakika). Videonun açıklaması yoktur; yalnız başlığa ve kanala dayanarak yapay zekâ alanında kişisel verilerin korunmasına dair tavsiyeleri anlattığı söylenebilir; staj raporuna özgü değildir, kodlama yöntemi bu dersteki gibi uygulamalı anlatılmayabilir. Güncel hâlini kontrol edin.
Kendinizi deneyin
Staj raporunu yapay zekâ aracına düzelttirmeden önce hangisini yapmak doğrudur?
Kaynaklar
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113 (14. soru: Günlük hayatta üretken yapay zekâ uygulamalarını kullanırken kişisel verilerin korunması)
- MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2.6 Hesap Verebilirlik ve İnsan Denetimi)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Yapay Zeka Alanında Kişisel Verilerin Korunmasına Dair Tavsiyeler (Türkçe)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/staj-raporunu-firma-bilgisi-cikararak-yz-ye-duzelttirin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
