Arkadaşınızın sahte videosunu fark edin ve bildirin

Sınıf grubuna bir arkadaşınızı küçük düşüren bir sahte video düştü. İzlerken “gerçek gibi” gelebilir. Bu derste videonun sahte olup olmadığını anlamaya çalışırken yapmanız gerekenleri ve bildirme adımlarını öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Sorun

KVKK’nın üretken yapay zekâ rehberi, üretken yapay zekâ ile oluşturulan sahte görsel, ses ve videoları “derin sahte” (deepfake) diye tanımlar: gerçek bir kişiyi ya da olayı andıran, izleyenin gerçek sanabileceği içerikler. Rehber, bu içeriklerin kolay kullanılan mobil uygulamalarla üretilebildiğini, gerçeklik düzeyinin arttığını ve tespitin giderek zorlaştığını belirtir. Çocukların bu içeriklere karşı yetişkinlerden daha savunmasız olduğunu da ekler. Yani videoya bakıp “belli ki sahte” demek çoğu zaman yetmez. Bu içerik MEB’in resmî görüşü değildir; kaynakları ve okulunuzun yönergesini kontrol edin.

1. Durun, paylaşmayın

Videoyu iletmek, sahteyse zararı büyütür. Önce kimin yüklediğine, başka güvenilir bir yerde de aynı videonun bulunup bulunmadığına ve videoda anlatılan olayın başka bir kanıtının olup olmadığına bakın. En iyi kanıt, arkadaşınızın kendisidir: “Bu sen misin?” diye sorabilirsiniz.

2. Görüntüye değil, kanıta güvenin

Ağız-ses uyumsuzluğu ya da tuhaf bir yüz gibi işaretler ipucu olabilir, ama iyi yapılmış bir sahte videoda bunlar görünmeyebilir; bu yüzden “işaret yok, o hâlde gerçek” demeyin. Arkadaşınızın videosunu ya da fotoğrafını “sahte mi?” diye bir yapay zekâ aracına yüklemeyin; bu hem onun kişisel verisini başka bir yere göndermek olur hem de aracın verdiği cevap kesin kanıt sayılmaz.

3. Kanıtı saklayın ve bildirin

Bağlantıyı ve ekran görüntüsünü saklayın, ama kimseye iletmeyin. Arkadaşınıza haber verin. Güvendiğiniz bir yetişkine (ailenizden biri, bir öğretmen ya da rehber öğretmen) söyleyin. Videonun yayıldığı platformun “bildir” düğmesini de kullanabilirsiniz; ayrıntılı adımlar platforma göre değişir, güncel hâlini platformun yardım sayfasından kontrol edin. Şantaj, tehdit ya da yüz yüze zorbalık söz konusuysa durumu hemen bir yetişkine anlatın.

Kendi fotoğraf ve videolarınız için de bir önlem alın: KVKK rehberine göre çevrim içi paylaşılan fotoğraf ve videolar izinsiz kullanılarak sahte içeriğe dönüştürülebilir; gizlilik ayarlarını kontrol etmek bu riski azaltmaya yardım eder. Aşağıdaki mesajı arkadaşınıza göndermeden önce kendi cümlelerinizle uyarlayabilirsiniz.

Sonucu kontrol edin

1. Videoyu gruba ya da başka birine iletmediğinizden emin olun.
2. Kaynağı ve bağlantıyı saklayıp saklamadığınıza bakın.
3. Arkadaşınızın bilgisi var mı, güvendiğiniz bir yetişkin de haberdar mı?
4. Mesajda arkadaşınızı suçlayan ya da yargılayan cümle yok mu? Varsa çıkarın.

Bir sonraki adım

Doğrulama alışkanlığınızı güçlendirmek için Sahte görsel ve videoyu doğrulama kontrol listesini okuyun. Ailenizle konuşmak isterseniz Çocuğunuzu sahte görsel ve videolara karşı hazırlamak yazısını onlara gösterebilirsiniz.

İzleme tavsiyesi: Bebar Bilim (Türkçe)

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113, Kasım 2025 (derin sahte tanımı; 15. soru, çocuklar için alınabilecek önlemler)
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (2026)

Kaynak: yzdersleri.com/ders/arkadasinizin-sahte-videosunu-fark-edin-ve-bildirin/ · Yapay Zeka Dersleri