Yapay zekâ cevabını sınamak ve sahteyi ayırmak

Yapay zekâ size bir cevap verdiğinde ona hemen güvenmek yerine nasıl sınayacağınızı, gördüğünüz bir ses ya da görüntüden kuşkulandığınızda onu nasıl doğrulayacağınızı ve ödevinizde yapay zekâ katkısını nasıl belirteceğinizi bu kurs anlatır. Yapay zekâ burada konuşan ve içerik üreten bir araçtır; yanılabilir ve olmayan bir bilgiyi doğruymuş gibi söyleyebilir. Kurs 6 dersten oluşur ve yaklaşık 42 dakika sürer.

Bu kursu kimler almalı?

Yapay zekâ ile hiç konuşmamış olsanız da başlayabilirsiniz; temel düzeydedir. İlk ders yapay zekânın ne olduğunu sorgulamanızı sağlar. Aileler için Ebeveynler için yapay zekâ uygulamaları, genel bir giriş için Öğrenciler için yapay zekâ kursuna da bakabilirsiniz.

Dersler ve sıra

1. Ortaokulda yapay zekânın ne olduğunu sorgulayın: önce yapay zekâyı tanımlayın; soru sorarak, bilgi toplayarak ve doğruluğunu sınayarak MEB programındaki sorgulama basamaklarını izleyin.
2. Cevaptan önce kaynağa bakın: üç adımlı sorgulama: cevabı parçalara ayırın, kaynağı kendiniz açın ve ikinci bir yerde doğrulayın.
3. Sahte içerik testiyle gerçek ile üretilmişi ayırın: gözün neden yanıldığını görün; gerçek mi üretilmiş mi sorusunu kaynak, doğrulama ve paylaşmama kuralıyla yanıtlayın.
4. Arkadaşınızın sahte videosunu fark edin ve bildirin: sahte video dolaşıyorsa paylaşmayın, kanıtı saklayın, arkadaşınıza ve güvendiğiniz bir yetişkine haber verin.
5. Yapay zekâda etik ve gizlilik risklerini yönetin: üç soruluk bir kontrolle etik ve gizlilik risklerini fark edin ve önlem alın.
6. Ödevinizin sonuna yapay zekâ katkı notu ekleyin: ödevde yapay zekâ kullandıysanız katkı notunu üç satırda yazın ve aracın verdiği bilgiyi ikinci bir kaynakla sınayın.

Nasıl ilerlemeli?

Sırayı bozmadan ilerleyin. Her derste kendi hayatınızdan bir örnek seçin, ama gerçek bir arkadaşınızın adını, fotoğrafını ya da videosunu araca yüklemeyin. Bir görüntünün sahte olduğundan emin olamazsanız paylaşmayın; kaynağını arayın ve güvendiğiniz bir yetişkine danışın. Ödevde yapay zekâ kullanma kuralları okulunuza ve öğretmeninize göre değişebilir; önce öğretmeninize sorun.

Bitirme uygulaması

Yapay zekâya sorduğunuz bir ödev sorusunu seçin. Cevabı parçalara ayırın, kaynağı kendiniz açın ve ikinci bir yerde doğrulayın; bulduğunuz farkı not edin. Sonra ödevinizin sonuna üç satırlık bir yapay zekâ katkı notu yazın. Son olarak, gördüğünüz bir ses ya da görüntü için “gerçek mi, üretilmiş mi?” sorusunu kaynak, doğrulama ve paylaşmama kuralıyla yanıtlayan kısa bir not ekleyin.

Önemli not

Bu kurs MEB’in resmî görüşü değildir ve MEB adına yazılmamıştır; yalnız kamuya açık MEB belgelerini ve duyurularını kaynak gösterir. Çocuk verisi uyarısı: gerçek bir öğrencinin ya da arkadaşınızın adını, numarasını, notunu, fotoğrafını ya da sesini yapay zekâ araçlarına yazmayın; alıştırmalarda kurgusal örnek kullanın.

Kaynaklar

• MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (PDF) (Türkçe)
• KVKK: Üretken yapay zekâ rehberi (PDF) (Türkçe)
• MEB: Yapay Zekâ Uygulamaları Dersi Öğretim Programı (PDF) (Türkçe)

İlgili kurslar

• Öğrenciler için yapay zekâ
• Yapay zekâ ile doğru bilgiye ulaşmak ve doğrulamak
• Ebeveynler için yapay zekâ uygulamaları