Muhasebeciler için yapay zekâ: yıl sonu kapanış kontrol listesi ve müşteri belge talebi

Selin Arıkan, küçük bir mali müşavirlik bürosunda 38 müşterinin dosyasına bakıyor. Aralık ayı yaklaşırken her yıl aynı şey yaşanır: kapanış kontrol listesi baştan yazılır, hangi müşterinin hangi belgesi eksik diye tek tek bakılır, sonra da herkese benzer e-postalar gider. Çoğu e-posta ya fazla teknik ya da fazla kısa kalır. “Belgelerinizi gönderin” cümlesi müşteriye neyin eksik olduğunu söylemez.

Bu derste Selin’in işini yapay zekâyla nasıl hızlandırdığını izleyeceksiniz: yıl sonu kapanış kontrol listesinin taslağını ve bir müşteriye gidecek sade dilli eksik belge talebini yazdıracaksınız. Üç sınırı baştan koyuyoruz. Müşterinin kimlik ve banka bilgisi yapay zekâya girmez. Tarih ve oran gibi mevzuat bilgisini yapay zekâdan değil, resmî kaynaktan alırsınız. Son karar her zaman meslek mensubunda kalır.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Müşteri verisi girmeden yıl sonu kapanış kontrol listesi taslağını bir tablo olarak yazdırmayı.
• Bir müşteri için eksik belgeleri sayan, sade dilli bir talep e-postası hazırlamayı.
• Listedeki her tarih ve oran maddesini Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sitesinden ve Resmî Gazete’den teyit edip işaretlemeyi.
• VKN (vergi kimlik numarası), TCKN (T.C. kimlik numarası) ve banka bilgisi gibi alanları komuta yazmadan yer tutucuyla (placeholder) değiştirmeyi.

Önce liste, sonra e-posta

Yapay zekâ, kapanış kontrol listesi gibi genel bir iskeleti birkaç saniyede çıkarır: kasa ve banka mutabakatı, stok sayımı, alacak ve borç yaşlandırması, kıymet değerleme, personel kayıtları gibi başlıklar. Ama büronuzun müşteri türlerini, hangi müşterinin e-defter kullandığını bilmez. Bu bilgiyi siz verirsiniz, kişi bilgisi olmadan: şirket türü, genel faaliyet alanı, hangi belgelerin genelde eksik kaldığı.

Çıktıyı taslak sayın. Listenin yapısını yapay zekâ kurar, doğruluğunu siz denetlersiniz. Bu sıra e-posta için de geçerli: önce hangi belgelerin eksik olduğunu kendi kayıtlarınızdan çıkarırsınız, yapay zekâ yalnızca bunu müşterinin anlayacağı dile çevirir.

Yapay zekâya ne vermezsiniz?

VKN, TCKN, IBAN ve hesap numarası, unvan, adres, telefon ve müşterinin kendisini belli edebilecek tutarlar komuta girmez. Müşteriye MÜŞTERİ A, bir yetkiliye YETKİLİ KİŞİ gibi büyük harfli yer tutucular verin. Yalnızca son hanelerini silmek yeterli değildir; unvan, sektör ve tutar birlikte düşünüldüğünde kişi yine anlaşılabilir.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), Kasım 2025’te üretken yapay zekâ ve kişisel verilerin korunması üzerine 15 soruluk bir rehber yayımladı. Müşteri kayıtlarının yapay zekâ araçlarına girmesi hem mesleki sır hem de kişisel veri meselesidir. Büronuzdaki kuralı yazılı hâle getirirken bu rehbere bakın. Kısa ve uygulamalı bir anlatım için sitemizdeki 5 dakikada yapay zekâya kişisel veri vermeme dersine göz atabilirsiniz.

Araçların ayarları da bir önlem sağlar ama kuralın yerini tutmaz. OpenAI’ın yardım sayfasına göre ChatGPT’de “Herkes için modeli geliştir” ayarı kapalıyken yeni sohbetleriniz modellerin eğitiminde kullanılmaz; Geçici Sohbetler (Temporary Chat) de eğitimde kullanılmaz ve 30 gün içinde silinir. Ayar adları ve seçenekler hesabınıza göre görünmeyebilir. Ayar kapalı olsa bile kimlik ve banka bilgisini yazmamak büronuzun kuralı olmalı.

Tarih ve oranı kim teyit eder?

Yapay zekâ akıcı yazar, ama yanlış ya da eski bir tarihi de aynı özgüvenle yazabilir. Buna halüsinasyon (hallucination) denir. Kapanış listesinde beyan, bildirim ve ödeme tarihleri ya da oranlar geçen her satır bu yüzden teyit edilmeden kullanılmaz. Komutta yapay zekâya açıkça tarih ve oran yazmamasını, yerine “GİB’den teyit edilecek” ifadesini koymasını söylersiniz.

Teyit için iki durak yeterlidir: GİB sitesindeki vergi takvimi ve Resmî Gazete. Bu derste hiçbir tarih ya da oran yazmamamızın nedeni de budur; güncel durumu orada görürsünüz. Her yıl değişen bu bilgiler için izleyeceğiniz yöntem şudur: satırı bulun, kaynağı açın, teyit tarihini ve kaynağı satırın yanına yazın.

Meslek örgütleri de bu konuyu gündemine aldı. TÜRMOB, Yapay Zekâ Çağında Meslek Etiği: Hata, Sorumluluk ve Güven başlıklı bir çevrim içi toplantıyı 21 Ekim 2026 tarihli olarak duyurdu; duyuruya göre toplantının konuları arasında yapay zekânın hata, yanlılık ve hukuki sorumluluk boyutları yer alıyor. Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) ise Mayıs 2024 tarihli yazısında finans ve muhasebe ekiplerinin yapay zekâyı denemesini, ancak sınırlarını bilip uygun kontrol düzenleri kurmasını öneriyor.

Rakamlı işlerde de aynı ilke geçerli. Müşterinin nakit akışı ya da bütçe tablosuna bakarken rakamları siz girer, yapay zekâya yalnızca yapıyı ve formülü kontrol ettirirsiniz: Nakit akışı ve bütçe tablosu: kendi rakamlarınızla. Kontrol listenizde de eksik belge ile tutarı sıfır olan belge farklı şeylerdir. Bu ayrımı Boş hücre ile sıfırı ayırmak ve toplamı sağlamak dersinde görebilirsiniz.

Videoyla izleyin

İzlerken şuna dikkat edin: OpenAI, dönem sonu mutabakat işini ChatGPT Work ile nasıl taslakladığını gösteriyor. Videoda ortaya çıkan farkların kim tarafından kontrol edildiğine bakın: derste olduğu gibi son kontrol ve onay meslek mensubundadır. ChatGPT Work hesabınıza göre görünmeyebilir.

Video: OpenAI (İngilizce). Türkçe altyazı için YouTube’da altyazı ayarını açabilirsiniz.

Adım adım uygulama

1. Bir müşteri dosyası seçin ve kimlik bilgilerini ayırın. Müşteriye MÜŞTERİ A adını verin; şirket türünü ve faaliyet alanını genel bir cümleyle yazın. Tamam sayılması için: yapıştıracağınız metni bir kez okuyun ve içinde VKN, TCKN, IBAN, unvan ya da adres olmadığından emin olun.
2. Yukarıdaki güçlü komutu kendi müşteri türünüze uyarlayıp çalıştırın. Tamam sayılması için: tablo dört sütunlu geldi, hiçbir hücrede tarih ya da oran yok.
3. Teyit gerekir mi sütununda evet yazan her satırı GİB’in vergi takviminde ve Resmî Gazete’de kontrol edin. Satırın yanına kaynağı ve baktığınız günü yazın. Tamam sayılması için: evet yazan hiçbir satırda teyit notu boş kalmadı. Doğrulayamadığınız satırı listeden çıkarın.
4. Aynı sohbette eksik belge e-postasını isteyin. Eksik belgelerin listesini kendi kayıtlarınızdan yazın; müşteri adı yerine MÜŞTERİ ADI, teslim günü yerine TESLİM GÜNÜ yer tutucularını kullanın. E-posta üç kısa paragraf olsun, her belge ayrı satırda yazılsın ve teknik terimler sade dille anlatılsın. Tamam sayılması için: e-posta 150 kelimeyi geçmiyor ve her belge bir satırda.
5. E-postayı sesli okuyun, yer tutucuları kendiniz doldurun, gerekirse müşterinize göre değiştirin ve göndermeye siz karar verin. Tamam sayılması için: e-postada büyük harfli yer tutucu kalmadı ve gönderici sizsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Yapay zekânın yazdığı tarihi ya da oranı kaynağa bakmadan listeye ve müşteriye taşımak.
• Kimlik numarasının bir kısmını silmeyi anonimleştirme saymak; unvan, sektör ve tutar birlikte kişiyi belli edebilir.
• Taslak e-postayı meslek mensubu okumadan göndermek; müşteriye giden her cümlenin sorumluluğu sizdedir.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ana sayfası: vergi takvimi ve duyurular (Türkçe)
• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda) (Türkçe)
• TÜRMOB: Yapay Zekâ Çağında Meslek Etiği: Hata, Sorumluluk ve Güven toplantısı (Türkçe)
• OpenAI Yardım Merkezi: Data Controls FAQ (İngilizce)
• IFAC: Harnessing Innovation, Exploring the Responsible Use of AI in Finance and Accounting (İngilizce)
• OpenAI: Reconcile quarter-end financials with ChatGPT Work (video, İngilizce)

Son kontrol: 11 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/muhasebeciler-icin-yapay-zeka-yil-sonu-kapanis-kontrol-listesi/ · Yapay Zeka Dersleri