Dış ticarette Incoterms: yapay zekâyla teklif yazarken teslim şeklini doğru kullanmak

Gaziantep’te el yapımı seramik sofra takımı üreten küçük bir atölyenin sahibi Mehmet Kılınç, Almanya’daki bir toptancıya İngilizce teklif hazırlarken yapay zekâdan yardım aldı. Taslakta tutar satırının yanında yalnızca “CIF Hamburg” yazıyordu. Alıcı bunu kapıya kadar teslim diye okudu. Mehmet ise yükün gemiye konduğu noktaya kadar sorumlu olduğunu düşünüyordu. İkisi de aynı sayfaya baktı ama aynı şeyi anlamadı. CIF, Incoterms denen teslim şekli kurallarından biridir.

Bu derste Mehmet’in teklifini yeniden yazacaksınız. Yapay zekâya İngilizce teklif taslağını yazdıracak, teslim şeklini kural adı, yer ve sürümle birlikte yerleştirecek, ardından kuralın sorumluluk dağılımını Uluslararası Ticaret Odasının (ICC) kendi sayfasıyla karşılaştıracaksınız. Sigorta ve risk geçişi gibi ayrıntılarda son karar firmanızdadır; gerekirse gümrük müşavirine danışılır.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Bir teklif taslağında teslim şeklini “kural + yer + Incoterms 2020” biçiminde yazdırmayı.
• Yapay zekânın yazdığı kuralın adını, yerini ve sürümünü kontrol listesiyle denetlemeyi.
• Her kuralın sorumluluk dağılımını ICC’nin resmî sayfasından teyit edip taslağa not düşmeyi.
• Müşteri adı ve adres gibi bilgileri komuta yazmadan yer tutucuyla değiştirmeyi.

Incoterms ile teslim şekli teklifte nasıl yazılır?

Incoterms (International Commercial Terms), satıcı ile alıcı arasında maliyetin, riskin ve yükümlülüklerin nasıl paylaşıldığını anlatan kurallardır. ICC’nin Incoterms 2020 sayfasına göre bu kurallar on bir adet üç harfli ticaret teriminden oluşur. Her kuralda taşıma ve ihracat ile ithalat gümrüklemesine ilişkin yükümlülükler ayrı maddelerde, maliyetler ise toplu hâlde ayrı bir maddede sıralanır.

Teklifte yalnızca kısaltmayı yazmak yetmez. Üç parça birlikte gider: kuralın adı, adlandırılmış yer ve sürüm. Örneğin “FCA Gaziantep, Incoterms 2020” yazımı kuralı, yeri ve sürümü tek satırda verir. Yer eksik kalırsa taraflar sorumluluğun hangi noktada el değiştirdiğini farklı hayal edebilir. Sürüm eksik kalırsa eski ve yeni kurallar karışabilir.

Yapay zekâ kuralları neden karıştırır?

Yapay zekâ kısaltmaları akıcı biçimde kullanır, ama her zaman doğru yerde kullanmaz; uydurma ya da yanlış bilgi üretmesine halüsinasyon (hallucination) denir. Birkaç somut risk var. ICC sayfasına göre CIF deniz ticaretine ayrılmıştır; kara yoluyla gidecek bir sevkiyat için yapay zekâ yine de CIF önerebilir. Sayfaya göre DAT adı DPU olarak değişmiştir; eski adı kullanan bir taslak eski kaynaklardan beslenmiş olabilir. DAP ile DPU arasındaki fark ise boşaltmayı kimin yaptığıdır; DAP’ta satıcı malı boşaltmaz, DPU’da boşaltır.

Sigorta konusu da aynı dikkati ister. ICC sayfası CIF için varsayılan sigorta düzeyinin Institute Cargo Clauses (C), CIP için ise (A) ya da benzeri bir düzey olduğunu belirtir. Yapay zekâ bu farkı atlayıp yalnızca “sigorta dahil” yazabilir. Sigortanın kapsamını, risk geçişinin tam noktasını ve belgelerin buna uyup uymadığını firmanız ve gerekiyorsa gümrük müşaviri belirler.

Pazar seçimi ve alıcı yazışması için İhracat uzmanları için yapay zekâ: pazar ön araştırması ve Yabancı alıcıya İngilizce yanıt yazın ve kontrol edin derslerine de bakabilirsiniz.

Müşteri bilgisini nasıl korursunuz?

Teklif taslağı için alıcının unvanını, adresini, yetkilisinin adını ve ürün maliyetlerinizi komuta yazmanız gerekmez. Bunların yerine ALICI FİRMA, ALICI ADRESİ ve TUTAR gibi büyük harfli yer tutucular kullanın, gerçek bilgiyi taslak çıktıktan sonra siz ekleyin. OpenAI’ın yardım sayfasına göre ChatGPT’de “Improve the model for everyone” ayarı kapatılırsa yeni sohbetleriniz model eğitiminde kullanılmaz; Geçici Sohbetler (Temporary Chat) ise 30 gün içinde silinir ve eğitimde kullanılmaz. Ayar adları arayüze ve hesabınıza göre değişebilir. Ayar kapalı olsa bile müşteri bilgisini komuta yazmamak firmanızın kuralı olmalı.

Videoyla izleyin

İzlerken şuna dikkat edin: Teklif taslağı hazırlarken müşteri adını, fiyatı ve sözleşme ayrıntısını neden araca vermemeniz gerektiğini dinleyin; yer tutucu kullanın.

Video: OpenAI Academy (İngilizce). Türkçe altyazı için YouTube’da altyazı ayarını açabilirsiniz.

Adım adım uygulama

1. Teklifteki ürünü, taşıma yolunu (deniz, kara, hava) ve alıcının malı teslim almasını beklediği yeri kendi cümlelerinizle bir nota yazın. Tamam sayılması için notta taşıma yolu ve yer adı eksiksiz bulunmalıdır.
2. Güçlü komutu kendi ürününüze göre uyarlayıp yapay zekâdan İngilizce taslağı ve “Teyit edilecek” listesini isteyin. Tamam sayılması için taslakta gerçek müşteri adı, adres ya da tutar bulunmamalı, yalnızca yer tutucular olmalıdır.
3. Taslaktaki teslim şeklini üç parçaya ayırın: kural, yer, sürüm. Tamam sayılması için üç parçanın da yazıda bulunduğunu ve sürümün Incoterms 2020 olduğunu işaretlemiş olmalısınız.
4. ICC’nin Incoterms 2020 sayfasını açın ve seçilen kuralın taşıma, ihracat gümrüklemesi ve maliyet maddelerini kendi notunuzla karşılaştırın. Tamam sayılması için her madde yanında “ICC sayfasıyla uyuşuyor” ya da “uyuşmuyor, düzeltildi” notu yazılmış olmalıdır.
5. Sigorta ve risk geçişi satırlarını ayrıca işaretleyin ve firmanızdaki sorumlu kişiye, gerekiyorsa gümrük müşavirine gösterin. Tamam sayılması için bu iki satırın yanında “onaylandı” ya da “soru var” kaydı bulunmalıdır.
6. Son metni gönderin ve gönderilen sürümü saklayın. Tamam sayılması için gönderilen metinde “Teyit edilecek” listesinden açık madde kalmamalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca kısaltmayı yazmak: yer ve sürüm olmadan “FOB” ya da “CIF” tek başına eksik bir teslim şeklidir.
• Yapay zekânın anlattığı sorumluluk dağılımına güvenmek: kural açıklamasını ICC’nin sayfasıyla karşılaştırmadan teklife koymak.
• Her taşıma yoluna aynı kuralı yazmak: CIF gibi yalnızca deniz ticaretine ayrılmış bir kuralı kara ya da hava sevkiyatında kullanmak.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• ICC: Incoterms 2020 (İngilizce)
• T.C. Ticaret Bakanlığı: İhracat (Türkçe)
• Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) (Türkçe)
• Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC): ana sayfa ve SME Trade Academy (İngilizce)
• OpenAI Yardım: Data controls FAQ (İngilizce)
• OpenAI Academy: ChatGPT Privacy: What Not to Share and When to Double-Check (video, İngilizce)

Son kontrol: 11 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/dis-ticarette-incoterms-yapay-zekayla-teklif-teslim-sekli/ · Yapay Zeka Dersleri