Uzun bir metni doğru özetletmek
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Bu derste uzun bir raporu, sözleşmeyi ya da makaleyi yapay zekâya nasıl özetleteceğinizi öğreneceksiniz. Ayrıca özetin neden asıl metinle karşılaştırılması gerektiğini ve hangi hataların gözden kaçtığını göreceksiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Özetin amacını ve uzunluğunu söyleyin
Aynı metin farklı okurlar için farklı özetlenir. Müdürünüzün bütçe kararına, hukuk servisinin yükümlülüklere, bir öğrencinin ana fikre ihtiyacı vardır. Yapay zekâya amacı söylemezseniz hangisini seçeceğini tahmin eder.
Zayıf komut
Bu raporu özetle.
Güçlü komut
Ekteki faaliyet raporunu özetle. Özeti müdürüm okuyacak; toplantıdan önce vakti az ve toplantıda bütçeyi konuşacağız. En fazla sekiz madde yaz, her madde en fazla iki cümle olsun. Bütçe, tarih ve sorumlu kişilerle ilgili bilgiler ayrı bir başlıkta toplansın. Raporda olmayan hiçbir bilgiyi ekleme.
Madde madde özet taramayı kolaylaştırır. Gerekçeleri ve olayların akışını korumak istiyorsanız paragraf isteyin. İkisini birleştirmek de mümkündür: önce tek cümlelik ana fikir, ardından maddeler.
Uzunluğu sayıyla belirtmek sonucu en çok iyileştiren ayrıntılardandır. “Kısa olsun” herkes için başka anlama gelir; “en fazla 150 kelime” ya da “beş madde” ise ölçülebilir. Anthropic’in rehberi de çıktının biçimi ve sınırları konusunda net olmayı, madde ya da numaralı liste istiyorsanız bunu açıkça yazmayı öneriyor.
Komut
Aşağıdaki toplantı tutanağını üç katmanda özetle. Birinci katman tek cümle olsun. İkinci katman beş madde olsun. Üçüncü katman yarım sayfalık paragraf olsun ve alınan kararları, sorumluları, tarihleri ayrı ayrı belirtsin. Tutanakta yazmayan hiçbir bilgiyi ekleme.
Üç katmanlı özet, ayrıntıya hangi derinlikte ihtiyaç duyduğunuzu görmenizi sağlar. Acelesi olan tek cümleyi, toplantıya hazırlananlar maddeleri okur.
Belgeyi yüklerken dikkat edin
Sohbet botlarının çoğu PDF ve Word belgesi yüklemenize izin verir. Claude’un yardım sayfası PDF, DOCX, TXT ve benzeri biçimleri sayıyor; OpenAI’nin sayfası da metin, sunum ve tablo dosyalarının özetleme gibi işlemlerde kullanılabildiğini anlatıyor. Yükleme olmuyorsa metni sohbete yapıştırabilirsiniz.
Birkaç pratik nokta var:
- Sıra: Anthropic, çok uzun metinlerde belgeyi komuttan önce, sorunuzu en sona koymayı öneriyor. Kendi testlerine göre bu sıra özellikle birden çok belgeli işlerde sonucu iyileştirebiliyor.
- Boyut: Çok uzun belgeler aracın sınırını aşabilir. Claude’un sayfası, büyük belgeleri bölümlere ayırmanın gerekebileceğini söylüyor. Bölümleri sırayla özetletip sonunda bir üst özet isteyebilirsiniz.
- Görseller: Araçlar belgedeki her şeyi okumaz. Her iki sağlayıcının yardım sayfasına göre belgelere gömülü görseller, planınıza ve dosya türüne bağlı olarak okunmayabilir. Grafik ya da görsel olarak eklenmiş tablolar özetin dışında kalabilir.
- Gizlilik: Belgede kişisel veri ya da kurum sırrı varsa yüklemeden önce kurumunuzun politikasına bakın. KVKK iş yerleri dokümanı, kurumun belirlediği kurallara uymayı ve gizli bilgileri dış araçlarla paylaşmamayı öneriyor.
Komut
Önce belgedeki en önemli yedi noktayı, belgeden kelimesi kelimesine aldığın cümlelerle listele. Sonra yalnızca bu cümlelere dayanarak yarım sayfalık bir özet yaz. Belgede bulamadığın bir bilgi istenirse “belgede yok” de.
Bu yöntem Anthropic’in önerdiği iki tekniği birleştirir: önce ilgili bölümleri alıntılatmak ve bilmediğinde bilmediğini söylemesine izin vermek. Anthropic, bu tekniklerin yanlış bilgiyi azalttığını ama tamamen ortadan kaldırmadığını da belirtiyor.
Özeti asıl metinle karşılaştırın
Özetlerde en sık dört hata görülür:
- Önemli bir şart ya da istisna atlanır.
- Sayı, tarih veya isim yanlış aktarılır.
- Metinde olmayan bir sonuç eklenir.
- Vurgu kayar; tartışmalı bir iddia kesin bir bilgi gibi yazılır.
Bu hatalar, özet akıcı göründüğü için gözden kaçar. Düzgün cümlelerle yazılmış bir özet, doğru olduğu izlenimini verir. Önemli bir iş için şu sırayı izleyin:
- Özetteki her sayıyı ve tarihi asıl metinde bulup karşılaştırın.
- Sonuç, şartlar ve istisnalar gibi kritik bölümleri kendiniz okuyun.
- Yapay zekâya her maddenin belgedeki yerini sorun, ardından o yeri açıp kontrol edin. Claude’un sayfası, sayfa numarası isterken PDF görüntüleyicisindeki numaranın esas alınmasını öneriyor; belgenin üzerinde basılı numara farklı olabilir.
- Sözleşme, sağlık, hukuk ya da para gibi sonucu ağır olabilecek konularda özetle yetinmeyin, tam metni okuyun.
Anthropic’in önerdiği bir yöntem de özeti sonradan sınamaktır: Her iddiayı bir dayanakla desteklettirin, desteklenemeyenleri sildirin. Yani ilk özeti kabul etmeden önce “her maddenin dayanağı olan cümleyi belgeden göster, bulamadığın maddeyi sil” diyebilirsiniz. Yine de gösterdiği cümleyi belgede kendiniz bulmayı unutmayın.
İpucu
Özeti aldıktan sonra aynı sohbette şunu sorun: “Belgede yer alıp bu özete girmeyen önemli bir şart, istisna ya da tarih var mı? Varsa belgedeki yeriyle birlikte listele.” Cevap eksikleri yakalamanıza yardımcı olur, ama yine de belgeyi kendiniz taramanız gerekir.
Kendinizi deneyin
Yapay zekâ 30 sayfalık bir sözleşmeyi size özetledi. Özeti kullanmadan önce ne yapmalısınız?
Kaynaklar
- Anthropic: Açık ve doğrudan komut yazma (İngilizce)
- Anthropic: Uzun belgelerle çalışma ipuçları (İngilizce)
- Anthropic: Yanlış bilgi üretimini azaltma (İngilizce)
- Claude Yardım Merkezi: Claude’a dosya yükleme (İngilizce)
- OpenAI Yardım Merkezi: Dosya yükleme SSS (İngilizce)
- KVKK: İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı (doküman) (Türkçe, PDF)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/uzun-metni-dogru-ozetletmek/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Yapay zekânın verdiği bilgiyi doğrulamak
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
