Ekip içi geri bildirim cümleleri: yapay zekâyla hazırlık

Geri bildirim vermek çoğu insana zor gelir; ya fazla yumuşatırız ya da fazla sert çıkarız. Yapay zekâ cümle önerebilir, ama karşınızdaki kişiyi tanıyan ve kararı veren siz olursunuz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Durum, davranış ve etki sırasını (SBI modeli)
• Yargı yerine gözlem cümlesi kurmayı
• Yapay zekâya çalışanın kişisel bilgisini vermeden nasıl komut yazacağınızı
• Hazırlanan cümleyi söylemeden önce neyi kontrol edeceğinizi

SBI: durum, davranış, etki

Rework adlı bir şirketin yayımladığı geri bildirim rehberi, günlük geri bildirim için SBI modelini öneriyor. SBI, durumu, somut davranışı ve bunun etkisini anlatmak demektir. Rehber, daha uzun ve resmî görüşmeler için COIN adlı bir yapıyı, yani bağlam, gözlem, etki ve sonraki adımları da sıralıyor. Bu bir şirket rehberidir; resmî bir kurum standardı değildir.

Eskişehir’de küçük bir muhasebe bürosunda ekip lideri olan Kaan’ı düşünün. Stajyer Zeynep’in hazırladığı gider tablosunda birim hatası var. İki yoldan biri “dikkatsizsin” demek, öbürü olguyu anlatmaktır.

• Durum: “Perşembe günkü müşteri toplantısı için hazırladığın gider tablosunda…”
• Davranış: “…aylık tutarlar yıllık sütununa yazılmıştı.”
• Etki: “Toplantıda rakamlar tutmadı, düzeltmek için yarım saat harcadık.”

“Dikkatsizsin” bir yargıdır; karşı taraf kendini savunur. “Tutarlar yıllık sütununa yazılmıştı” ise gözlemdir; üzerinde konuşulabilir.

Sandviç yöntemi her zaman işe yarar mı?

Önce övgü, sonra eleştiri, sonra yine övgü: bu “sandviç” yöntemi çok bilinir. Rework rehberi bunu özellikle yeni ya da düşük güvenli ilişkiler için uygun görüyor ve eleştirinin çoğu zaman kaybolduğu uyarısını yapıyor. Bu yüzden her durumda sandviç kurmak yerine, önce ihtiyacınız olan mesajı belirleyin.

Rehberdeki örneklerden birinde yönetici, çalışanın brifi önceden haber vermeden geç getirmesini ele alıyor ve ileride riskleri gün sonunda haber vermesini istiyor. Yani geri bildirim yalnızca bir şikâyet değil, bir sonraki adım için istektir. Siz de her geri bildirimin sonuna somut bir istek ekleyin. Başka bir örnek, ters yönde işliyor: bir çalışan birbiriyle çakışan acil istekler aldıktan sonra yöneticisinden haftalık bir öncelik görüşmesi istiyor. Geri bildirim her zaman yukarıdan aşağıya gitmez.

Zamanlama ve yer

Aynı cümle, yanlış yerde söylenince bambaşka duyulur. Başkalarının önünde verilen eleştiri savunmayı tetikler; kapalı bir görüşmede verilen aynı cümle ise çözüm odaklı bir konuşmaya dönüşebilir. Olay tazeyken konuşun, ama kendiniz de sakinleştikten sonra. Öfkeliyken yapay zekâdan yardım istemek de iyi fikir değildir; öfkeniz komuta sızar.

Olumlu geri bildirimi de ihmal etmeyin. “İyi iş çıkardın” demek yetmez; “müşteriye verdiğin yanıt kısa ve net olduğu için toplantı on dakika erken bitti” demek, kişiye neyi tekrar etmesi gerektiğini söyler. Yapay zekâya olumlu geri bildirim cümlesi de aynı SBI yapısıyla yazdırabilirsiniz.

Yapay zekâ nasıl yardım eder?

Yapay zekâ üç işte işinize yarar: yargı cümlelerini gözlem cümlesine çevirir, farklı ton seçenekleri sunar ve söyleyeceğiniz sözleri kısaltır. Yapamayacağı şey, çalışanınızın o gün nasıl hissettiğini, sizinle ilişkisini ve kurumunuzun geri bildirim kültürünü bilmektir.

Çalışan hakkında konuşuyorsunuz; bu yüzden komuta ad, soyad, sicil numarası ya da performans değerlendirmesi gibi kişisel bilgi yazmayın. “Ekip arkadaşım” demeniz yeterlidir. Kişisel verilerin yapay zekâ araçlarında korunmasıyla ilgili genel çerçeve için Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun rehber duyurusuna bakabilirsiniz.

Adım adım uygulama

1. Geri bildirimin tek amacını yazın: ne değişsin istiyorsunuz?
2. Konuyla ilgili olguları not alın: tarih, belge, rakam.
3. Kişisel bilgileri çıkarıp durumu, davranışı ve etkiyi ayrı ayrı yazın.
4. Yapay zekâya SBI modelini, tonu ve kelime sınırını verin.
5. Gelen cümlelerde yargı kelimelerini (“hep”, “asla”, “dikkatsiz”) arayıp silin.
6. Cümleleri kendi ağzınıza uyarlayın ve sesli söyleyerek deneyin.
7. Geri bildirimi mümkünse yüz yüze ya da sesli verin; yazılıysa karşı tarafın yanıt vermesine yer bırakın.

Kontrol listesi

• Durum, davranış ve etki ayrı mı?
• Yargı ya da kişilik yorumu kalmadı mı?
• Somut bir istek var mı?
• Kişisel bilgi komuta girmedi mi?
• Cümleleri kendi sesimle söyleyebilir miyim?

Sık yapılan hatalar

• “Hep” ve “asla” gibi genelleme sözcüklerini kullanmak.
• Yapay zekânın önerdiği kalıp cümleyi, kendi ağzınıza uyarlamadan söylemek.
• Çalışanın adını ve kişisel bilgilerini komuta yazmak.
• Tek bir cümlede hem övgü, hem eleştiri, hem de talimat vermek.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Rework: Giving Feedback, Models and Examples (ikincil kaynak) (İngilizce)
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), duyuru sayfası (Türkçe)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/ekip-ici-geri-bildirim-cumleleri-yapay-zekayla/ · Yapay Zeka Dersleri