Bilgi edinme başvurusuna cevap taslağı hazırlayın

Birimin gelen kutusuna bir bilgi edinme başvurusu düştüğünde iki iş birden başlar: ne istendiğini anlamak ve cevap yazısını süresi içinde çıkarmak. Yapay zekâ aracı (sohbet ederek yazı üreten program) ikinci işte, yani cevap yazısının ilk taslağında yardımcı olabilir. Ama hangi bilginin verileceğine, verilmeyecekse gerekçesinin ne olacağına ve sürenin nasıl sayılacağına araç değil siz ve yetkili amiriniz karar verirsiniz. Bu derste taslağı araca yazdırıp her satırını 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun metniyle sınayacaksınız.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Sorun

Araç kanun maddesi numarasını ya da süreyi güvenle yazar, ama yanlış yazabilir. Buna halüsinasyon (dayanaksız ama doğru görünen bilgi) denir. Resmî bir yazıda yanlış süre ya da yanlış madde atfı, hem başvurana hem kuruma sorun çıkarır. Bu yüzden araçtan yalnızca üslup ve düzen alırsınız; hukuki dayanağı kanun metninden kendiniz doğrularsınız.

1. Başvuruyu ve süreyi önce siz çıkarın

Kanunun 11. maddesine göre kurumlar istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlar. Bilgi ya da belge kurum içindeki başka bir birimden sağlanacaksa, başka bir kurumun görüşü alınacaksa ya da başvuru birden fazla kurumu ilgilendiriyorsa süre otuz iş günüdür; bu durumda sürenin uzatılması ve gerekçesi başvurana yazılı olarak, on beş iş günlük süre bitmeden bildirilir. Kanuna göre başvuru, ilgili bilginin ya da belgenin bulunduğu kuruma yapılır; istenen bilgi başka bir kurumdaysa dilekçe o kuruma gönderilir ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir (madde 7). Yapay zekâya iş günü saydırmayın; resmî tatilleri takvimden görüp süreyi kendiniz hesaplayın.

2. Kişisel bilgiyi çıkarıp özetleyin

Başvuru dilekçesinde ad-soyad, imza ve adres bulunur (madde 6). Bunları araca yapıştırmayın. Başvurunun yalnızca konusunu ve istenen belgeyi kendi cümlelerinizle kısaca yazın, ayırt edici ayrıntıları [BAŞVURU NO], [BELGE TÜRÜ] gibi yer tutucuyla (gerçek bilginin yerine geçen etiket) değiştirin.

3. Komutu yazın

Aşağıdaki komut (yapay zekâya yazdığınız istek) kabul ya da ret kararını araca bırakmaz ve madde numarası yazmasını yasaklar; çünkü onları siz ekleyeceksiniz.

4. Taslağı kanun metniyle sınayın

Taslak geldikten sonra kararı verin ve ilgili kısmı doldurun. Kanunun 12. maddesine göre cevap yazılı olarak ya da elektronik ortamda bildirilir; başvuru reddedilirse kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir. Bilgi ya da belgenin içinde açıklanabilir ve açıklanamaz kısımlar birlikteyse ve bunlar birbirinden ayrılabiliyorsa, açıklanamaz kısımlar çıkarılarak bilgi verilir ve ayırma gerekçesi başvurana yazılı olarak bildirilir (madde 9). İstenen şey kurumca yayımlanmış ya da kamuya açıklanmışsa, ne şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı başvurana bildirilir (madde 8). Taslakta bunların karşılığı var mı diye tek tek bakın.

Sonucu kontrol edin

1. Taslakta araç bir süre, tarih ya da madde numarası yazdı mı? Yazdıysa silin; yerine kanun metnindeki doğru bilgiyi siz koyun.
2. Ret ya da kısmi ret varsa gerekçe ve başvuru yolu cevapta açıkça yazılı mı?
3. Cevapta başka bir kişiye ait sağlık, özel hayat ya da ekonomik değerlere dair bilgi var mı? Kanunun 21. maddesi bu tür kişisel bilgileri, kişinin izni olmadıkça, kapsam dışında tutar. Böyle bir bilgi görürseniz kararı yetkili birime danışın.
4. Dil sade ve saygılı mı? Başvuranı suçlayan ya da gereksiz uzun cümleleri kısaltın.
5. Yazıyı amirinize ve gerekiyorsa kurumunuzun hukuk müşavirliğine göstermeden göndermeyin.

Gizlilik uyarısı

Kurumunuzun yapay zekâ ya da bilgi güvenliği ile ilgili bir kuralı varsa önce o geçerlidir; kurum onaylı olmayan bir araca dilekçe, yazışma ya da belge yapıştırmayın. Kişisel Verileri Koruma Kurumunun (KVKK) üretken yapay zekâ rehberi, ad-soyad, adres, telefon ve kimlik bilgisi gibi kişiyi belli eden verilerin bu sistemlerle paylaşılmasından kaçınmayı ve üçüncü kişilere ait bilgileri hiç paylaşmamayı öneriyor. Rehber ayrıca olay aktarırken kişi adı, tarih ve konum yerine genel ifadeleri tercih etmeyi tavsiye ediyor. Anlatılanlar genel bilgidir; hukuki görüş ya da hukuk danışmanlığı yerine geçmez. Kanun sonradan değişmiş olabilir, güncel metni mevzuat sayfasından kontrol edin.

Bir sonraki adım

Yazının resmî yazışma kurallarına uyup uymadığını sınamak için resmî yazı taslağını yönetmeliğe göre kontrol etme dersine geçin. Araçtan aldığınız bilgiyi başka bir yolla doğrulama alışkanlığı için yapay zekânın verdiği bilgiyi doğrulama dersi yardımcı olur.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi: 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu (madde 6, 7, 8, 9, 11, 12, 21)
• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113, Kasım 2025

Kaynak: yzdersleri.com/ders/bilgi-edinme-basvurusuna-cevap-taslagi-hazirlayin/ · Yapay Zeka Dersleri