Kişisel veri uzmanları için yapay zekâ: kullanım kuralı
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Bu ders genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez.
Kurumda kişisel verilerin korunmasından sorumlu kişi, bugün yeni bir soruyla karşılaşıyor: çalışanlar yapay zekâ araçlarını sizden habersiz kullanıyor olabilir. Bu uzmanın işi, kuralı koymak, bilgilendirmek ve riski izlemektir.
Bu derste Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun yapay zekâ konusundaki yayınlarını okuyacak ve bir kullanım kuralı ile çalışan duyurusunu yapay zekâ yardımıyla taslak hâline getirmeyi öğreneceksiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- KVKK’nın üretken yapay zekâ yayınlarının ne için hazırlandığını
- “Gölge yapay zekâ” kavramını ve neden bir uyum sorunu olduğunu
- Kullanım kuralı, çalışan duyurusu ve tedarikçi soru listesi taslağı hazırlatmayı
- Hukuki değerlendirmenin ve riskin son sözünün neden uzmanda kaldığını
Gerçek örnek: KVKK’nın yayınları
Kişisel Verileri Koruma Kurumu, 24 Kasım 2025’te “Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda)” adlı rehberi yayımladı. Kurumun sayfasına göre rehber, üretken yapay zekânın nasıl içerik ürettiğini, yaşam döngüsünü, kullanım alanlarını ve doğurabileceği riskleri anlatıyor. Kişisel verilerin bu sistemlerde işlenmesini kişisel verilerin korunması mevzuatı açısından ele alıyor ve veri sorumlularına, sistemin geliştirilmesinden kullanımına kadar yol gösteriyor. Bireyler ve çocukları olan ebeveynler için de bölümler içeriyor.
Kurum, 5 Mart 2026’da “İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı” başlıklı bir doküman daha duyurdu. Duyuruda, bu araçların iş yerlerinde bilgi bulma ve içerik üretme için yaygınlaştığı, ama çoğu zaman net bir kurumsal strateji ya da çerçeveye dayanmadığı belirtiliyor. Çalışanlar kişisel tercihle araç seçtiğinde kurumun bunu izlemesi ve yönetmesi zorlaşıyor. Doküman, üçüncü tarafların herkese açık sunduğu araçları ele alıyor ve kurumları bilinçlendirmeyi amaçlıyor.
Kurumun Nisan 2026 tarihli terimler sözlüğünde “gölge yapay zekâ” kavramı yer alıyor: çalışanların kurumun bilgisi, onayı ve denetimi dışında yapay zekâ araçlarını iş süreçlerinde kullanması. Sözlük “kişisel veri işleme envanteri” kavramını da tanımlıyor.
Bu dersi yazarken rehberin yalnız kurum sayfasındaki tanıtımını okuyabildik; tam metnini siz okuyun. Dersin amacı rehberi özetlemek değil, o rehberi okuyan bir uzmanın taslak işlerini nasıl hızlandırabileceğini göstermektir.
Uzmanın yapay zekâya bırakmayacağı işler
Bir veri işlemenin hukuka uygun olup olmadığı, bir olayın ihlal sayılıp sayılmayacağı, kuruma bildirim yapılıp yapılmayacağı ve bir aydınlatma metninin yeterli olup olmadığı hukuki değerlendirmedir. Bunları yapay zekâya bırakmayın.
Kişisel veri içeren her şey hassastır: çalışan listesi, müşteri kaydı, ihlal bildirimi, şikâyet. Bunları herkese açık bir sohbet botuna yazmayın. Taslak hazırlatırken kurumunuzu, kişileri ve ürünleri genel etiketlerle (Kurum A, Tedarikçi B) anlatın.
Ayrıca kural ve duyuru taslakları üst yönetimin ve hukuk biriminin onayından geçmeden yürürlüğe girmez.
Üç somut kullanım
- Çalışan duyurusu: “Hangi yapay zekâ araçlarını hangi işte kullanıyorsunuz?” diye soran, suçlayıcı olmayan kısa bir anket ve duyuru metni hazırlatmak.
- Kullanım kuralı taslağı: Kişi bilgisi girmeme, onaylı araç, şüpheli durumu bildirme gibi ilkeleri sade bir sayfada toplatmak.
- Tedarikçi soru listesi: Bir yapay zekâ hizmeti satın alınmadan önce sorulacak sorular listesi: verinin nerede işlendiği, saklanıp saklanmadığı, model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı, silinip silinemediği.
Üç çıktıyı da yönetime ve hukuk birimine sunmadan önce kendiniz düzenlersiniz.
Adım adım uygulama
- Önce kurumda mevcut yapay zekâ ya da bilgi güvenliği politikasına bakın; yeni taslak bunlarla çelişmesin.
- Kurumu ve kişileri genel etiketlerle anlatan kısa bir bağlam yazın; gerçek kişi, ürün ve sistem adı vermeyin.
- Komutta kitleyi, dilin sadeliğini ve “hukuki değerlendirme yapma” kuralını belirtin.
- Taslağı KVKK’nın rehberleriyle karşılaştırın; çelişen veya eklenmiş bir hükmü silin.
- Taslağı hukuk birimine ve üst yönetime sunun.
- Duyuruyu yayımlayınca sorulara cevap verecek kişiyi belirleyin.
Kontrol listesi
- Komutta gerçek kişi, çalışan ya da tedarikçi adı var mı?
- Taslak mevcut politikalarla uyumlu mu?
- Hukuki bir hüküm gibi okunan cümle var mı?
- KVKK’nın rehberiyle karşılaştırdım mı?
- Hukuk birimi ve üst yönetim onayı alındı mı?
Zayıf komut
Şirketimiz için KVKK uyumlu bir yapay zekâ politikası yaz.
Güçlü komut
Bir kurumda kişisel verilerin korunmasından sorumlu uzmanın yardımcısısınız. Çalışanlara hitap eden, bir sayfalık sade bir “yapay zekâ araçlarını kullanma kuralı” taslağı yazın. İçerik: (1) Kişi, müşteri ve çalışan bilgisi herkese açık yapay zekâ araçlarına girilmez. (2) Kurumun onayladığı araçlar dışında araç kullanılacaksa önce bilgi verilir. (3) Çıktılar insan tarafından kontrol edilir. (4) Şüpheli bir durumda kişisel veri uzmanına haber verilir. Dil sade ve suçlayıcı olmasın. Hukuki yorum, mevzuat atfı, süre ya da ceza eklemeyin. Sonuna “Bu metin taslaktır, hukuk birimi onayı gereklidir” notunu koyun.
Yapay zekâ çıktısı (örnek)
Yapay Zekâ Araçlarını Kullanma Kuralı (taslak). Amaç: Çalışmalarımızı hızlandıran araçları güvenle kullanmak. 1. Müşteri, çalışan ya da başka bir kişinin bilgilerini herkese açık yapay zekâ araçlarına yazmayız. 2. Kurumun onayladığı araçlar dışında bir araç kullanmak istediğimizde önce bilgi veririz. 3. Araçların ürettiği her metni göndermeden önce okur, kontrol ederiz. 4. Şüphe ettiğimiz bir durumda kişisel veri uzmanına haber veririz. Bu metin taslaktır, hukuk birimi onayı gereklidir.
Sık yapılan hatalar
- Bir ihlal olayının ayrıntılarını “örnek” diye sohbet botuna yazmak.
- Taslak kuralı hukuk birimine göstermeden yayımlamak.
- Çalışanları suçlayan bir dille duyuru yazdırmak; bu, kullanımı gizletir.
- Yapay zekâya “bu işleme hukuka uygun mu?” sorusunu sorup cevabı kararlaştırılmış saymak.
İpucu
Duyuruyu “yasak” yerine “nasıl güvenli kullanırız” çerçevesiyle yazdırın. Çalışanlar yasakla karşılaştığında aracı gizli kullanmayı sürdürür; bu da gölge yapay zekâyı büyütür.
Kendinizi deneyin
KVKK sözlüğünde “gölge yapay zekâ” ne anlama geliyor?
Aşağıdakilerden hangisi yapay zekâya bırakılmaz?
KVKK’nın iş yerlerine ilişkin dokümanının temel kaygısı nedir?
Kaynaklar
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda) (Türkçe)
- KVKK: İş Yerlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı (5 Mart 2026) (Türkçe)
- KVKK: Kişisel Verilerin Korunması Terimler Sözlüğü (Nisan 2026) (Türkçe)
Son kontrol: 8 Kasım 2026
Kaynak: yzdersleri.com/ders/kisisel-veri-uzmanlari-icin-yapay-zeka-kullanim-kurali/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: İtfaiyeciler için yapay zekâ: olay raporu ve halk uyarısı
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
