Test mühendisleri için yapay zekâ: senaryo ve kabul ölçütü
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Test mühendisi, yazılımın beklenen işi yaptığını kanıtlayan senaryoları tasarlar ve sonuçları raporlar. Yapay zekâ senaryo fikri üretmede hızlandırır; hangi riskin önemli olduğuna ve testin geçip geçmediğine siz karar verirsiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- Bir gereksinimden test senaryosu ve kabul ölçütü taslağı çıkarmayı
- Sentetik (uydurma ama gerçekçi) test verisi isteme kuralını
- Aynı komutun farklı yanıtlar verebileceğini hesaba katmayı
- Hata raporu ve test özeti metnini yapay zekâyla düzenlemeyi
Gerçek örnek: ISTQB’nin üretken yapay zekâ uzmanlığı
Yazılım testi alanında sertifika veren ISTQB, “Üretken Yapay Zekâ ile Test” (CT-GenAI) adıyla bir uzmanlık sertifikası sunuyor. ISQI’nin tanıtım sayfasına göre sertifikanın içeriği; test senaryosu, kabul ölçütü, sentetik test verisi ve test raporu üretiminde üretken yapay zekâyı kullanmayı kapsıyor.
Aynı sayfada komut yazımı da ayrı bir konu olarak geçiyor. Üstelik riskler müfredatın bir bölümü: uydurma bilgi (halüsinasyon), önyargı, her seferinde farklı sonuç üretme, gizlilik ve güvenlik. Sertifika testçilerin, test analistlerinin, test mühendislerinin, kullanıcı kabul testçilerinin ve test yöneticilerinin yanı sıra yazılımcıları da hedefliyor. Sayfaya göre programlama bilgisi gerekmiyor.
Bu bilgi iki şeyi gösterir. Birincisi, meslek kuruluşu yapay zekâyı test işinin gerçek bir parçası sayıyor. İkincisi, riskleri en baştan öğretiyor; yani “üret ve kullan” yaklaşımı mesleğin standardı değil.
Günlük işte somut kullanımlar
Birincisi gereksinimden senaryo çıkarmak. Elinizde “kullanıcı şifresini üç kez yanlış girerse hesap kilitlenir” gibi bir gereksinim var. Yapay zekâdan olumlu, olumsuz ve sınır durumlarını listelemesini istersiniz. Listeyi gereksinim sahibiyle karşılaştırın; araç sizin bilmediğiniz iş kuralını bilemez.
İkincisi kabul ölçütü. “Verilen, olduğunda, o zaman” (Given-When-Then) biçiminde ölçüt taslağı hazırlatırsınız. Ölçütlerin ölçülebilir olup olmadığını siz denetlersiniz. “Hızlı açılmalı” gibi ölçüsüz bir cümle, test edilemez bir ölçüttür.
Üçüncüsü test verisi. Gerçek müşteri kayıtlarını kullanmak yerine uydurma isim, adres ve telefonlarla dolu bir tablo isteyin. Bu verinin gerçek bir kişiye denk gelmediğini kontrol edin; rastgele üretilen bir kimlik numarası ya da telefon, gerçek birine ait olabilir. Güvenli yol, alan biçimini tutan açıkça sahte değerlerdir; örneğin ad alanına “Test Kullanıcı 1” yazmak gibi. Bu veriyi test ortamına yüklemeden önce biçim ve uzunluk sınırlarına uyup uymadığını da kontrol edin.
Dördüncüsü hata raporu. Notlarınızı “adım, beklenen sonuç, gerçekleşen sonuç” kalıbına döktürebilirsiniz. Ancak ekran görüntüsündeki ve günlükteki kişisel verileri önce siz temizlersiniz; rapordaki ortam ve sürüm bilgisini de yapay zekâya bırakmayıp kendiniz yazarsınız.
Yapay zekânın karar vermediği yerler
Risk önceliği sizin işinizdir. Hangi modülün başarısız olmasının kullanıcıya ya da kuruma daha pahalıya geleceğini ürünü bilen kişi söyler. Yapay zekâ geniş bir liste verir; hangi senaryonun önce koşacağını siz sıralarsınız.
Testin geçti ya da kaldı sonucu ve “yayına hazır mı?” görüşü de sizdedir. Ayrıca yapay zekâ aynı komuta her seferinde aynı cevabı vermeyebilir. Bu yüzden ürettirdiğiniz senaryo listesini bir kez onaylayıp kayda alın; her seferinde yeniden üretmeyin.
Müşteri ya da çalışan verisi içeren test ortamını kurumunuzun onayı olmadan dış araca vermeyin. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun üretken yapay zekâ rehberi bu konuda başvuru kaynağınızdır.
Adım adım uygulama
- Gereksinimi tek cümle ve tek konuyla yazın; gizli ya da kişisel veri koymayın.
- Yapay zekâdan olumlu, olumsuz ve sınır senaryolarını ayrı başlıklarla isteyin.
- Listeyi gereksinim sahibiyle ya da analistle birlikte gözden geçirin.
- Ölçülemeyen kabul ölçütlerini ölçülebilir hâle getirin.
- Onayladığınız listeyi test yönetim aracınıza kaydedin.
- Test verisi gerekiyorsa açıkça sahte değerlerle üretilmesini isteyin.
Kontrol listesi
- Her senaryo bir gereksinime bağlı mı?
- Kabul ölçütleri ölçülebilir mi?
- Test verisi gerçek kişiye denk gelmiyor mu?
- Risk sıralamasını siz mi yaptınız?
- Onaylı liste kayda alındı mı?
Zayıf komut
Giriş ekranı için test yaz.
Güçlü komut
Rolünüz: yazılım test analisti. Gereksinim: kullanıcı şifresini art arda üç kez yanlış girerse hesap 15 dakika kilitlenir. Bu gereksinim için test senaryolarını üç başlıkta listeleyin: olumlu, olumsuz, sınır durumu. Her senaryoda beklenen sonucu tek cümleyle yazın. Gereksinimde yazmayan bir kuralı varsaymayın; kural eksikse soru olarak ayrı listeleyin. Sonunda riski en yüksek üç senaryoyu gerekçesiyle işaretleyin; son sıralamayı test mühendisi yapacaktır.
Yapay zekâ çıktısı (örnek)
Olumlu: Doğru şifreyle ilk denemede giriş yapılır. Olumsuz: Üçüncü yanlış denemede hesap kilitlenir ve kullanıcıya süre bilgisi gösterilir. Sınır: İkinci yanlıştan sonra doğru şifre girilirse sayaç sıfırlanır mı? (soru). Sorular: Kilit süresi dolunca sayaç nasıl işler? Kilit sırasında doğru şifre denenirse ne olur? Riski yüksek olanlar: kilidin devreye girmesi, kilidin kalkması, sayaç sıfırlama.
Sık yapılan hatalar
- Yapay zekâ listesini gereksinim sahibine göstermeden kesinleşmiş saymak
- “Hızlı olmalı” gibi ölçüsüz bir ölçütü olduğu gibi bırakmak
- Gerçek müşteri kayıtlarını test verisi diye komuta yapıştırmak
- Aynı komutun her sefer aynı listeyi vereceğini sanmak
İpucu
Komutta “gereksinimde yazmayan kuralı varsayma, soru olarak yaz” deyin. İyi bir test analisti gibi yapay zekâ da boşlukları gizlemek yerine görünür kılmalıdır.
Kendinizi deneyin
ISQI’nin sayfasına göre CT-GenAI müfredatında risk konusu yer alır mı?
Üretken yapay zekâ aynı komuta farklı senaryo listeleri verebilir. Ne yapmalısınız?
Test verisinde en güvenli seçenek hangisidir?
Kaynaklar
- ISQI: ISTQB Üretken Yapay Zekâ ile Test (CT-GenAI) sertifikası (İngilizce)
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda) (Türkçe)
Son kontrol: 8 Kasım 2026
Kaynak: yzdersleri.com/ders/test-muhendisleri-icin-yapay-zeka-senaryo-kabul-olcutu-test-verisi/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
