Sohbet botuna sağlık, para ve dava ayrıntısı yazmayın
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Elinize bir tahlil sonucu, bir kredi borcu yazısı ya da bir mahkeme tebligatı geçti ve ne dediğini anlamak istiyorsunuz. İlk akla gelen şey, metni olduğu gibi sohbet botuna (yazıyla konuşarak cevap veren yapay zekâ programı) yapıştırmaktır. Oysa sohbet botuna sağlık, para ve dava ayrıntısı yazmadan da aynı yardımı alabilirsiniz. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) rehberi tam da bu üç alan için temkinli olmayı söylüyor. Bu derste ayrıntıyı nasıl genel bir ifadeye çevireceğinizi öğreneceksiniz.
Önce ölçün
Bir yapay zekâ aracına yazdığınız son beş mesaja bakın. Kaçında adınız, adresiniz, kimlik numaranız, hastalık adı, tutar ya da dosya numarası var? Yazın: ___ / 5 mesajda var.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Rehber hangi bilgilerden uzak durmayı söylüyor?
KVKK’nın “Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi” (Kasım 2025), 14. soruda bireyler için şunları sayıyor: ad-soyad, adres, telefon numarası ve kimlik bilgisi gibi kişiyi doğrudan ya da dolaylı tanıtan bilgilerin paylaşılmasından kaçınılmalı. Üçüncü kişilere ait bilgiler de paylaşılmamalı; çünkü o kişilerin haberi olmadan verilerinin girilmesi onların özel hayatını olumsuz etkileyebilir. Aynı bölüm özellikle sağlık verilerini, finansal bilgileri ve hukuki süreçlere ilişkin bilgileri anar ve bunların paylaşılmasından kaçınılması gerektiğini söyler. Bu tür bilgiler paylaşılmak isteniyorsa çok daha bilinçli ve temkinli olunmalıdır. Rehber ayrıca olay anlatılırken isim, tarih ya da konum yerine soyut ve genel bir anlatım seçmeyi, gizlilik ayarlarını gözden geçirmeyi ve aracın aydınlatma metni ile gizlilik politikasını okumayı öneriyor. Kısa tanım için kişisel veri maddesine bakabilirsiniz.
1. Üç soruyla süzün
- Bu ayrıntıyla biri beni bulabilir mi? (ad, adres, telefon, dosya ya da hesap numarası)
- Sorumun cevabı bu ayrıntıya gerçekten bağlı mı? Çoğu zaman bağlı değildir; bir terimin anlamı kimin olduğunuza bağlı değildir.
- Bu bilgi başka birine mi ait? Öyleyse yazmayın.
2. Ayrıntıyı genel ifadeye çevirin
Sağlıkta hastane, doktor adı ve tahlil değerini yazmak yerine yalnız terimi sorun: “Sonuç kâğıdımda [TERİM] yazıyor, bu ne demek?” Parada IBAN, kart numarası ve tam tutar yerine durumu anlatın: “Bankadan gelen bir yazıda [TERİM] geçiyor.” Davada mahkeme adı, dosya numarası ve karşı tarafın adı yerine yazıdaki hukuk terimini sorun. Böylece botun işi bir sözlük işine döner ve sizi tanıtan hiçbir şey araca gitmez. Benzer bir yaklaşım için Anlamadığınız sözleşme maddelerini soruya çevirin dersine de bakabilirsiniz.
Kopyalayıp deneyin
Elimdeki bir belgedeki terimleri anlamak istiyorum; kişisel ayrıntı yazmıyorum. Konu: [SAĞLIK / PARA / HUKUK]. Belgede şu terimler geçiyor: [TERİM 1], [TERİM 2]. Her terimi on iki yaşındaki birinin anlayacağı dille açıkla. Sonra ilgili uzmana (doktor, banka görevlisi ya da avukat) sormam gereken beş soruyu listele. Tavsiye verme, karar verme; emin olmadığın yeri açıkça belirt ve bilgi uydurma.
3. Sonucu kontrol edin
- Terim açıklamalarını belgenin kendisiyle, resmî bir kaynakla ya da uzmanın sözüyle karşılaştırın. Botun cevabı tek başına doğru sayılmaz. Nasıl kontrol edileceğini Sohbet botunun cevabını üç yolla kontrol edin dersinde görebilirsiniz.
- Cevap size ilaç, ödeme ya da dava adımı gibi bir karar öneriyorsa o cümleyi kullanmayın; kararı doktor, banka ya da avukatla verin.
- Yazdığınız mesajı bir kez daha okuyun: adı, adresi, numarayı veya tutarı yanlışlıkla bıraktınız mı?
- Botun hazırladığı beş soruluk listeyi uzmanla görüşmeye götürün; eksik gördüğünüz soruyu kendiniz ekleyin.
Sonra ölçün
Bir hafta sonra yeniden son beş mesajınıza bakın: ___ / 5 mesajda hâlâ kişisel ayrıntı var. Sayı düştüyse alışkanlığınız değişiyor demektir. Düşmediyse mesajı göndermeden önce üç soruyu yüksek sesle okuyun.
Gizlilik uyarısı
Bu dersin konusu zaten gizlilik olduğundan buraya tek bir ek kural koyuyoruz: bir belgenin fotoğrafını ya da dosyasını yüklemek, metnini yapıştırmakla aynı sonucu doğurur; yüklemeden önce belgedeki bütün ad, adres ve numaraları kendiniz silin. Kullandığınız aracın gizlilik ayarlarına ve gizlilik politikasına bakın; sohbetlerinizin nasıl işlendiği araçtan araca değişir ve zamanla değişebilir. Bu içerik KVKK’nın ya da başka bir kurumun resmî görüşü değildir; rehberi kendiniz okuyun. Sağlık, para ve hukuk konusunda karar vermeden önce ilgili uzmana danışın.
Bir sonraki adım
Bir de iş yerinde ve okulda hangi bilgilerin araca girmeyeceğini düşünmek için Kurum belgesini yapay zekâya yüklemeden önce sorulacak 5 soru dersine geçin. Gizlilik risklerini daha geniş bir çerçevede görmek için Yapay zekâda etik ve gizlilik risklerini yönetin dersi uygun bir devamdır.
Kendinizi deneyin
İzleme tavsiyesi: OpenAI (İngilizce)
Bir tahlil sonucunu sohbet botuna sormak istiyorsunuz. Hangisi daha güvenli bir yoldur?
Kaynaklar
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), Yayın No: 113, Kasım 2025; 14. soru
- OpenAI Academy: ChatGPT Privacy, What Not to Share and When to Double-Check (YouTube, İngilizce)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/sohbet-botuna-saglik-para-ve-dava-ayrintisi-yazmayin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
