Yayından önce kontrol listesi: KVKK, erişilebilirlik, hız

Bu ders genel bilgi verir; hukuki tavsiye değildir ve uzman görüşünün yerine geçmez. Kişisel veri işleyen bir sitenin yükümlülükleri için bir avukata ya da veri koruma uzmanına danışın.

Siteniz hazır. Yayımlamadan önce beş şeye bakın: kişisel veri, erişilebilirlik, hız, mobil görünüm ve yapay zekâ çıktısı. Bu ders her biri için resmî kaynaklara dayanan kısa bir liste verir.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• İletişim formu için aydınlatma metninde neler bulunması gerektiğini
• Çerez bildirimi hakkında KVKK rehberinin söylediklerini
• Erişilebilirlik için on kolay kontrolü
• Hız, mobil görünüm ve yapay zekâ çıktısı için hızlı kontrolleri

1. KVKK: aydınlatma metni, çerez, form verisi

Kişisel Verileri Koruma Kurumunun Mart 2025 tarihli aydınlatma rehberine göre veri sorumlusu, kişisel veriler elde edilirken ilgili kişiyi bilgilendirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük kişinin talebine bağlı değildir. Metinde en az şunlar bulunmalıdır: veri sorumlusunun kimliği ve iletişim bilgisi, verilerin hangi amaçla işleneceği, kimlere aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebebi, kişinin Kanunun 11. maddesindeki hakları. Veri formla toplanıyorsa bunları formun olduğu yerde ve veri alınırken göstermelisiniz.

Rehber açık rıza ile aydınlatmanın ayrı yapılmasını ister; ikisini aynı metinde birleştirmeyi uygun bulmaz. Dil açık ve sade olmalıdır. Muğlak amaçlar (“yeni hizmetler geliştirmek” gibi), eksik hukuki sebep, çok küçük punto ve açık gri renk rehberin saydığı yaygın hatalardandır. İletişim izninin kutuyu önceden işaretleyerek varsayılması ve birçok amaç için tek rıza alınması da hatalıdır. İspat yükü veri sorumlusundadır; metni ve yayım tarihini saklayın.

İletişim formu için pratik sonuç şudur: Yalnızca gerçekten ihtiyacınız olan alanları isteyin, formun yanına aydınlatma metnine bağlantı koyun, mesajların nereye gittiğini bilin. Form servisiniz yurt dışındaysa Yazdıklarım nereye gidiyor? dersine bakın.

Çerezler için Kişisel Verileri Koruma Kurumunun Temmuz 2025 tarihli çerez rehberine göre çerezler amaca göre zorunlu, işlevsel, performans ve reklam çerezleri diye ayrılır. İletişimin kurulması için ya da kullanıcının istediği hizmet için kesinlikle gerekli çerezlerde açık rıza aranmaz. Davranışsal reklam çerezleri açık rıza gerektirir. Rıza bandında “kabul et”, “reddet” ve “tercihler” seçenekleri renk ve boyut bakımından eşit görünmelidir; tek “kabul et” düğmesi kötü örnektir. Önceden işaretli kutu olmaz, siteye girmek rıza sayılmaz ve rıza sonradan geri alınabilmelidir. Aydınlatma siteye girişte yapılmalı; çerezin adı, amacı, süresi ve tarafı yazılmalıdır. Kurulun 2020/173 sayılı kararı da gizlilik bildiriminde “siteyi ziyaret ederek kabul etmektesiniz” demenin açık rıza yerine geçmediğini söylüyor.

Site kurucunuzun kendi çerezleri olabilir. Ayrıntıyı kurucunun yardım sayfasından okuyun; bu derste incelenmedi.

2. Erişilebilirlik: W3C kolay kontrolleri

W3C Web Erişilebilirlik Girişimi (WAI) bölümü “Easy Checks” adıyla on hızlı kontrol listeliyor: sayfa başlığı, görsel alt metni, başlık yapısı, renk kontrastı (normal metin için en az 4,5’e 1), metni büyütme, klavyeyle gezinme, form etiketleri ve hata iletileri, hareketli ya da yanıp sönen içerik, ses ve video için alternatifler ve içeriğin temel sırası. W3C bu kontrollerin tam bir değerlendirme olmadığını, geçse bile sayfada ciddi engeller kalabileceğini açıkça söylüyor.

3 ve 4. Hız ve mobil görünüm

Google’ın web.dev sayfasına göre Core Web Vitals üç ölçüdür. LCP yükleme hızını ölçer ve iyi sayılması için 2,5 saniye içinde olmalıdır. INP tepki hızını ölçer ve 200 milisaniye ya da altı iyidir. CLS sayfanın beklenmedik kaymasını ölçer ve 0,1 ya da altı iyidir. Sayfa, bunları 75. yüzdelikte hem mobil hem masaüstünde sağlıyorsa geçer. PageSpeed Insights gibi araçlar bunları ölçer; laboratuvar ölçümü gerçek kullanıcı ölçümünün yerini tutmaz.

Google’ın mobil öncelikli dizinleme rehberi, ana içeriğin mobilde ve masaüstünde aynı olmasını, ana içeriği yüklemek için kaydırma ya da tıklama gibi bir etkileşim istenmemesini ve görsellerde aynı açıklayıcı alt metnin kullanılmasını söylüyor. Duyarlı tasarımı öneriyor. W3C ise mobil için ayrı erişilebilirlik kuralları olmadığını, WCAG yönergelerinin mobil web içeriği için de geçerli olduğunu belirtiyor. Küçük ekran ve dokunmatik kullanım dikkat edilecek noktalar arasında anılıyor.

5. Yapay zekâ çıktısını kontrol

Google, yapay zekâ içeriğinin başlık, açıklama ve görsel alt metni dahil elle doğrulanmasını istiyor. Framer’ın yardım sayfası, ajanın ürettiği sayfada içerik, görsel, düzen, bağlantı ve duyarlı davranışın yayından önce gözden geçirilmesini söylüyor. Wix’in sayfası yapay zekânın beklenmedik ya da hatalı sonuç üretebileceğini yazıyor. Yani tarih, adres, telefon, fiyat ve iddiaları kendi bilginizle karşılaştırın; yapay zekânın eklediği bir betik ya da izleme kodu var mı diye de bakın.

Adım adım uygulama

1. Sitenizde kişisel veri toplanan her yeri listeleyin: iletişim formu, bülten kaydı, e-posta bağlantısı, çerez.
2. Her biri için aydınlatma metninin beş unsurunu (kim, amaç, aktarım, yöntem ve sebep, haklar) yazın. Aşağıdaki güçlü komutla iskeleti çıkartıp bir uzmana gösterin.
3. Çerez kullanıyorsanız rıza bandında üç seçeneğin eşit göründüğünü ve ön işaretli kutu olmadığını kontrol edin.
4. On kolay erişilebilirlik kontrolünü klavye ve tarayıcı yakınlaştırmasıyla uygulayın.
5. PageSpeed Insights ile sayfayı ölçün; mobil ve masaüstü sonuçlarını not edin.
6. Siteyi gerçek bir telefondan açın. Başlık, düğme ve formları deneyin.
7. Yapay zekâ tarafından yazılan her bilgiyi kendi listenizle karşılaştırın.

Kontrol listesi

• Formun yanında aydınlatma metnine bağlantı var.
• Çerez bandı kabul, reddet ve tercihler seçeneklerini eşit gösteriyor.
• Görsellerde alt metin, sayfada anlamlı başlıklar var.
• Klavyeyle gezinebiliyorum ve metin yüzde 200 büyütülünce bozulmuyor.
• Hız ölçümünü yaptım.
• Telefonda ana içerik ve formlar çalışıyor.
• Yapay zekânın yazdığı her bilgiyi doğruladım.

Sık yapılan hatalar

• Aydınlatma ile açık rızayı tek kutuda birleştirmek.
• Çerez bandında yalnızca “kabul et” düğmesi bırakmak.
• Kontrast ve alt metni yalnızca bilgisayarda denemek.
• Yapay zekânın yazdığı aydınlatma metnini bir uzmana göstermeden yayımlamak.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi Rehberi (Türkçe)
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber (Türkçe)
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Aydınlatma Yükümlülüğü (Türkçe)
• W3C WAI: Easy Checks, a first review of web accessibility (İngilizce)
• W3C WAI: Mobile Accessibility at W3C (İngilizce)
• web.dev: Web Vitals (İngilizce)
• Google Search Central: Mobile-first indexing best practices (İngilizce)
• Google Search Central: Guidance on generative AI content (İngilizce)
• Framer Yardım: How to build a website from scratch with Framer Agents (İngilizce)
• Wix Yardım: Wix Harmony Editor, creating a site with AI (İngilizce)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/yayindan-once-kontrol-listesi-kvkk-erisilebilirlik-hiz/ · Yapay Zeka Dersleri