Taklit ses ve görüntü tuzaklarına karşı önlem alın
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Telefonda yakınınızın sesini duyuyorsunuz ve sizden acele bir şey istiyor. Ya da internette tanıdığınız birinin hiç söylemediği bir cümleyi söylediği bir video izliyorsunuz. Taklit ses ve taklit görüntü, yapay zekâyla üretilen ya da değiştirilen sahte ses, resim ve videolardır; İngilizce adıyla deepfake, Türkçesiyle derin sahte. Bu derste Kişisel Verileri Koruma Kurumunun (KVKK) rehberinde yazılan riskleri öğrenecek, ardından birkaç sade önlemi hayata geçireceksiniz.
Bu ders hukuk ya da güvenlik danışmanlığı değildir. Kolluk ya da banka işlemi gerektiren bir durumda ilgili kurumla görüşün.
Önce ölçün
“Telefonda sesini duyduğum kişinin gerçekten o olduğundan eminim” cümlesine 1 (hiç katılmıyorum) ile 5 (tamamen katılıyorum) arasında kaç verirsiniz? Yazın: ___ puan. Ailenizde ya da iş yerinizde “acil para ya da şifre istenirse ne yapacağız” konusunda önceden konuşulmuş bir kural var mı? Evet / hayır.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
KVKK rehberi taklit içerik hakkında ne diyor?
KVKK’nın Kasım 2025 tarihli üretken yapay zekâ rehberi (Yayın No: 113), derin sahte içeriği şöyle tanımlıyor: yapay zekâ tarafından oluşturulan ya da değiştirilen, mevcut kişi, nesne, yer ya da olayları andıran ve izleyende yanlış biçimde gerçek izlenimi bırakabilecek görsel, ses veya video. Rehbere göre üretken yapay zekâ sistemleri son derece gerçekçi görünen sahte görsel, ses ve video üretmek için kullanılabiliyor ve bu içerikler yanlış bilginin yayılması, kimlik sahteciliği ya da kişilerin itibarının zedelenmesi gibi amaçlarla kötüye kullanılma riski taşıyor. Üretken yapay zekâ demek, metin, resim, ses ve video gibi yeni içerik üreten yapay zekâ demektir.
Rehberin çocuklara ayrılan bölümü bir şeyi daha söylüyor: eskiden ileri düzey beceri ve güçlü yazılım gerektiren bu içerikler artık kullanımı kolay mobil uygulamalarla sınırlı teknik bilgiyle üretilebiliyor ve bu da tespit edilmelerini giderek zorlaştırıyor. Rehber bunu çocuklar için yazıyor; ama aynı koşullar yetişkinler için de geçerli olduğundan “yüzünden tanırım, sesinden tanırım” güvenine tek başına yaslanmamak gerekir.
1. Paylaşım izinizi daraltın
Rehber, çevrim içi paylaşılan kişisel fotoğraf ve videoların kötü niyetli kişilerce izinsiz kullanılarak derin sahte içeriğe dönüştürülebileceğini belirtiyor ve ebeveynlere, çocuklarının sosyal medya hesaplarındaki gizlilik ayarlarını etkin biçimde düzenlemelerini öneriyor. Aynı mantık kendi hesaplarınız için de geçerlidir. Yüzünüz ve sesiniz ne kadar çok kaynakta açıkça duruyorsa taklit için o kadar çok malzeme var demektir. Bu hafta şunları yapın:
- Kullandığınız sosyal medya hesaplarında paylaşımlarınızı kimlerin görebildiğini açın ve herkese açık olanları “yalnızca arkadaşlar” gibi dar bir seçeneğe alın.
- Yüzünüzün ve sesinizin uzun uzun göründüğü eski videoları gözden geçirin; gerek yoksa herkese açık bırakmayın.
- Tanımadığınız kişilerden gelen takip ve arkadaşlık isteklerini kabul etmeyin.
2. Şüphelenince ikinci yoldan doğrulayın
Bu adım rehberde yazan bir kural değil, sağduyuya dayanan bir alışkanlıktır; yine de taklit sesin asıl gücünü, yani “tanıdık ses güven verir” duygusunu devre dışı bırakır. Para, şifre, doğrulama kodu ya da acele bir işlem isteyen bir arama veya sesli mesaj geldiğinde karşıdaki ses ne kadar tanıdık olursa olsun işlemi o görüşmede yapmayın. Görüşmeyi kapatın, kişiyi rehberinizde kayıtlı numaradan kendiniz arayın. Aile ve iş yerinde, yalnızca sizin bildiğiniz bir doğrulama sorusunu önceden belirleyin. Bir videoda tanıdığınız birinin olağan dışı bir şey söylediğini görürseniz içeriği paylaşmadan önce başka bir güvenilir kaynakta aynı haberi arayın.
Kopyalayıp deneyin
Bana aile içinde kullanabileceğimiz yarım sayfalık bir “şüpheli arama kuralı kartı” hazırla. Kartta şunlar olsun: acil para, şifre ya da kod istenirse görüşmeyi kapatma kuralı, kişiyi kayıtlı numaradan geri arama adımı, sadece ailemizin bileceği bir doğrulama sorusu seçme önerisi ve şüpheli içeriği paylaşmadan önce yapılacak üç kontrol. Gerçek isim, telefon numarası ya da adres yazma; boşlukları (isim) gibi yer tutucularla bırak.
3. Başkasının sesini ve yüzünü taklit eden araçlardan uzak durun
Rehber, bir kişinin internetteki fotoğrafları ya da bilgileri kullanılarak o kişinin yüzünü, sesini veya yazışma tarzını taklit eden modeller geliştirilmesinde, “meşru menfaat” denen veri işleme gerekçesine dayanılamayacağını örnek olarak veriyor. Bu bir hukuk tavsiyesi değil, rehberdeki bir örnektir; ama yönü açık: başkasının kimliğini taklit etmek kişisel veri ve itibar açısından ciddi bir alan. Eğlence için bile bir arkadaşınızın sesini klonlamayın. Ses klonlamanın izin ve veri tarafı için ElevenLabs’te ses klonlama dersine bakabilirsiniz.
Sonucu kontrol edin
- Sosyal medya hesaplarınızda kimlerin neyi görebildiğini açıp kontrol ettiniz mi?
- Aile ya da iş yeri için “acil para istenirse” kuralını yazıya döktünüz mü?
- Doğrulama sorusunu yalnızca güvendiğiniz kişilere söylediniz mi?
- Şüpheli bir arama ya da video geldiğinde ilk adımınızın kapatıp kendiniz aramak olduğunu biliyor musunuz?
Sonra ölçün
Bir hafta sonra yazın: gizlilik ayarını daralttığım hesap sayısı ___; şüpheli arama ya da mesaj sayısı ___; kuralı uyguladığım durum sayısı ___. İlk soruya yeniden puan verin: “Sesini duyduğum kişinin gerçekten o olduğundan eminim” için şimdi ___ puan.
Gizlilik uyarısı
Yüzünüz ve sesiniz kişisel verinizdir (kişisel veri: sizi doğrudan ya da dolaylı olarak tanıtan her bilgi). Bir ses ya da yüz değiştirme uygulamasını denemek için kendi ses kaydınızı, fotoğrafınızı ya da başkasının görüntüsünü yüklemeden önce aracın gizlilik politikasını ve verinin nerede saklandığını okuyun. Rehber, kişiyi tanıtan bilgilerin (ad-soyad, adres, telefon, kimlik bilgisi) ve üçüncü kişilere ait verilerin üretken yapay zekâ sistemleriyle paylaşılmamasını önerir. Çocukların ya da yakınlarınızın fotoğrafı ve sesi için bu daha da önemlidir.
Bir sonraki adım
Telefonda gelen sahte ses ve mesajlara karşı daha ayrıntılı adımlar için telefon dolandırıcılığına karşı sahte ses ve sahte mesaj dersine, görüntü ve videonun nasıl tanınacağı için derin sahte içeriği tanıma dersine geçin. Aşağıdaki video bir bilim kanalının derin sahte anlatımıdır; çekildiği tarih eski olabileceği için gösterilen örnekler bugünkü kalite düzeyini yansıtmayabilir, önlemler için bu dersteki ve KVKK rehberindeki adımları esas alın.
Videoyu kaynağında açın (YouTube): DEEPFAKE İnsanları Kandırmaya Başladı!
İzleme tavsiyesi: Bebar Bilim (Türkçe)
Kendinizi deneyin
Sizi arayan kişi, yakınınızın sesiyle acil para istiyor. Ne yapmalısınız?
Kaynaklar
Kaynak: yzdersleri.com/ders/taklit-ses-ve-goruntu-tuzaklarina-karsi-onlem-alin/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
