Yapay zekâyla yazılmış sahte sağlık ürünü reklamı

Bu ders genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez. Sağlık sorununuz için hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Sosyal medyada “üç günde eklem ağrısına son” diyen, doktor önlüklü bir kişinin anlattığı bir reklam görmüş olabilirsiniz. Yapay zekâ bu tür metinleri akıcı ve ikna edici yazmayı kolaylaştırıyor; bu derste reklamı nasıl çözümleyeceğinizi öğreneceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Sahte ya da aldatıcı sağlık reklamlarının ortak işaretlerini
• Akıcı bir metnin neden güvenilir olduğunu göstermediğini
• Bir reklamı yapay zekâya çözümlettirirken nelere dikkat edeceğinizi
• Şüpheli reklamı nereye bildireceğinizi

Reklam neden bu kadar inandırıcı görünüyor?

Eskiden yazım hatalarıyla dolu, kötü çevrilmiş reklamlar tanımak kolaydı. Artık bir metin düzgün Türkçeyle, doğal bir sesle ve rahatlatıcı bir tonla yazılabiliyor. Yazının düzgün olması, ürünün gerçek ya da güvenli olduğu anlamına gelmez.

Bir örnek düşünelim. Ayşe Hanım diz ağrısı çekiyor. Akşam telefonunda, doktora benzeyen bir kişinin konuştuğu kısa bir video görüyor. Video “eklemleri yeniden yapılandıran doğal karışım” diyor, altında da övgü dolu yorumlar var. Yorumların bir kısmı gerçek olmayabilir; kullanıcı yorumlarının güvenilirliği için sitede ayrı bir ders var. Ayşe Hanım bağlantıya tıklıyor, kapıda ödeme seçeneğini görüyor ve siparişi veriyor. Bu hikâye kurgudur ama benzerleri çok tanıdık.

Sağlık Bakanlığı verilerine dayanan bir habere göre, “hastalıklara iyi gelir” ya da “kansere çare” gibi aldatıcı ifadeler kullanan internet siteleri bildirilerek kapatılıyor. Aynı haber, ilaç satışı ve tanıtımı yapan sitelere erişim engeli getirildiğini de aktarıyor. Yani bu tür reklamlar gerçek bir sorun; kurumlar da bunları izliyor.

Tuzağı gösteren işaretler

Aşağıdaki işaretlerden birkaçı bir arada varsa durun ve işlem yapmadan önce kontrol edin.

• Kesin şifa vaadi: “Kesin çözüm”, “ameliyatsız tedavi”, “ilaçları bırakın” gibi ifadeler.
• Her derde deva: Tek ürünün birçok farklı hastalığa iyi geldiği iddiası.
• Sahte uzman: Adı, unvanı ve çalıştığı kurum gösterilmeyen “doktor” ya da “profesör”.
• Aceleye getirme: “Son 12 ürün”, “yalnız bugün” gibi sayaçlar.
• Belirsiz satıcı: Adresi, vergi bilgisi ya da gerçek iletişim kanalı olmayan site.
• Şüpheli yorumlar: Hepsi aynı üslupta yazılmış, tarih ve isimleri belirsiz yorumlar.

Ticaret Bakanlığı da dijital mecralardaki dolandırıcılık girişimlerine karşı yaptığı uyarıda, sahte hesap ve sitelerin ünlü marka ve kişilerin adını kullandığını belirtiyor. Alışverişten önce satıcının resmî olarak kayıtlı olup olmadığına ve iletişim bilgilerinin geçerli olup olmadığına bakmanızı öneriyor.

Yapay zekâ bu işte size nasıl yardım eder?

Yapay zekâ bir reklamın doğru olup olmadığını sizin yerinize bilemez. Ama reklam metnini parçalara ayırıp “hangi iddia kanıt istiyor, hangi söz abartı” diye göstermekte iyi bir yardımcıdır. Kararı yine siz ve hekiminiz verirsiniz.

Reklam metnini yapıştırmadan önce telefon numarası, adınız, adresiniz gibi kişisel bilgileri silin.

Adım adım uygulama

1. Reklamı gördüğünüz yerde durun; siparişi ya da bağlantıyı açmayı erteleyin.
2. Reklamdaki sağlık iddialarını ve “uzman” adını bir kâğıda yazın.
3. Metni, kişisel bilgilerinizi silerek yapay zekâya verip yukarıdaki komutla çözümlettirin.
4. Satıcının adını, adresini ve iletişim bilgilerini reklamdan bağımsız bir yerde arayın.
5. Ürünü kullanmadan önce hekiminize ya da eczacınıza sorun; kullandığınız ilaçları söyleyin.
6. Reklam aldatıcıysa Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na e-Devlet üzerinden şikâyet edin.

Kontrol listesi

• Reklam kesin şifa vaat ediyor mu?
• Uzmanın adı, unvanı ve kurumu açıkça yazılı mı?
• Satıcının gerçek adresi ve iletişim bilgisi var mı?
• Hekimime ya da eczacıma sordum mu?
• Kişisel bilgilerimi yapay zekâya yapıştırmadan sildim mi?

Ticaret Bakanlığı’nın sayfasına göre Reklam Kurulu’na tüketiciler de başvurabiliyor; başvuruda reklamın yayınlandığı mecra, tarih ve şikâyetin konusu gerekiyor. Bu nedenle ekran görüntüsünü ve bağlantıyı saklayın.

Sık yapılan hatalar

• Yapay zekâya “bu ürün işe yarar mı?” diye sorup cevabı onay saymak. Yapay zekâ ürünü test etmedi.
• Reklamdaki doktorun gerçek olduğunu yüzünden ya da sesinden anlayabileceğinizi sanmak.
• Kapıda ödemeyi güvence saymak. Paket açılana kadar içeriği göremezsiniz.
• Tedavi gören biriyken hekime haber vermeden ürün denemek.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Ticaret Bakanlığı: Reklam Kuruluna nasıl başvurulur? (Türkçe)
• Ticaret Bakanlığı: Sosyal medya ve dijital mecralardaki dolandırıcılık girişimlerine karşı uyarı (Türkçe)
• CNBC-e: Sağlık Bakanlığı ve TİTCK verilerine dayanan haber (ikincil kaynak) (Türkçe)

Son kontrol: 8 Kasım 2026

Kaynak: yzdersleri.com/ders/yapay-zekayla-yazilmis-sahte-saglik-urunu-reklamini-tanimak/ · Yapay Zeka Dersleri