“Kazandınız” mesajı: sahte çekiliş ve kampanyalar
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Telefonunuza ya da sosyal medya mesaj kutunuza, tanıdık bir markanın adıyla “hediye çekilişinde kazandınız” yazan bir mesaj gelmiş olabilir. Bu ders, böyle bir mesajı birkaç dakikada nasıl sınayacağınızı ve yapay zekâdan hangi konuda yardım alacağınızı anlatır.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- Sahte çekiliş ve kampanya mesajlarının ortak yapısını
- Marka adına gelen duyuruyu markanın kendi kanalından nasıl sınayacağınızı
- Yapay zekâya mesajı güvenle nasıl çözümlettireceğinizi
- Hediye karşılığı para ya da bilgi istendiğinde ne yapacağınızı
Katılmadığınız çekilişten nasıl kazanırsınız?
Ticaret Bakanlığı, sosyal medya ve dijital mecralardaki dolandırıcılık girişimlerine karşı yaptığı uyarıda şunları sıralıyor: Dolandırıcılar banka, posta şirketi, ünlü marka ve şahsiyetlerin logolarını ve isimlerini kullanarak sahte hesap ve internet siteleri kurabiliyor. Gerçek olmayan ödül ve çekiliş kampanyaları düzenleniyor. Zararlı yazılım içeren bağlantılarla tıklamanız sağlanmaya çalışılıyor. Piyasa değerinin çok altında sunulan cihaz ilanlarına ve ücretli uygulamaların bedava kullanılabileceği vaatlerine karşı da temkinli olunması isteniyor.
Kurgusal bir örnek verelim. Elif, bir giyim markasının hesabına benzeyen bir sayfadan şu mesajı alıyor: “Yıldönümü çekilişimizi kazandınız! Hediye çekinizi almak için 24 saat içinde aşağıdaki bağlantıya girin ve kargo ücretini ödeyin.” Elif o markanın çekilişine hiç katılmadı. Yine de heyecanlanıyor, çünkü mesaj düzgün yazılmış, logo da tanıdık.
Burada üç şey dikkat çekicidir: Katılmadığınız bir çekilişten kazanmak, süre baskısı ve ödül için sizden para ya da bilgi istenmesi. Yapay zekâyla bu tür mesajlar kişiye özel ve kusursuz yazılabildiği için, “yazım hatası yok” artık bir güvence değil.
Mesajı hangi sorularla sınarsınız?
- Katıldım mı? Bu çekilişe ya da kampanyaya gerçekten katıldım mı?
- Marka ne diyor? Markanın kendi internet sitesine adresi kendiniz yazarak girin; orada aynı çekiliş duyurulmuş mu, hangi hesaptan yapılıyor?
- Para ya da bilgi isteniyor mu? Ödül için kargo ücreti, vergi ya da kart bilgisi isteniyorsa durun.
- Bağlantı nereye gidiyor? Adres, markanın bildiğiniz adresiyle birebir aynı mı?
- Acele var mı? “24 saat içinde”, “son hakkınız” gibi cümleler sizi düşünmekten alıkoymak için yazılır.
Ticaret Bakanlığı’nın önerileri de aynı çizgide: Reklam ve kampanyalardaki adres bilgilerini kontrol edin, kaynağı belirsiz bağlantılara tıklamayın, bu bağlantılar üzerinden dosya indirmeyin, ödeme bilgisi girmeyin ve güvenli ödeme yöntemleri dışında doğrudan banka hesabına para göndermeyin.
Yapay zekâ size nasıl yardımcı olur?
Yapay zekâ markanın çekilişinin gerçek olup olmadığını bilemez. Ama mesajı okuyup şüpheli unsurları sıralayabilir, markaya yazmanız gereken kısa bir soruyu hazırlayabilir ve yakınlarınıza gönderebileceğiniz bir uyarı notu yazabilir. Mesajı yapıştırmadan önce adınızı, telefonunuzu ve bağlantıyı silin.
Markaya yazarken de kısa tutun: “Şu tarihte şu hesaptan çekiliş kazandığımı bildiren bir mesaj aldım. Bu çekiliş sizin tarafınızdan mı yapılıyor?” Yanıtı yalnızca markanın kendi sitesindeki iletişim kanalından bekleyin; mesajdaki numaraya ya da hesaba yazmayın. Bu kısa soruyu da yapay zekâya hazırlatabilirsiniz, ama göndermeden önce metni kendiniz okuyun.
Zayıf komut
Çekilişi kazandım mı?
Güçlü komut
Aşağıda bir markanın adıyla bana gelen çekiliş mesajı var. Kişisel bilgileri ve bağlantıyı sildim. Mesajı bir tüketici güvenliği uzmanı gibi inceleyin: 1) Şüpheli unsurları madde madde yazın. 2) Markanın kendi resmî kanalından bakmam gereken üç şeyi söyleyin; adres uydurmayın. 3) Benden ödeme ya da bilgi isteniyorsa ne yapmam gerektiğini tek cümleyle yazın. 4) Yakınlarıma göndereceğim üç cümlelik bir uyarı notu hazırlayın. Çekilişin gerçek olup olmadığına kesin hüküm vermeyin. Mesaj: [mesaj metni]
Yapay zekâ çıktısı (örnek)
1) Şüpheli unsurlar: Katılmadığınız bir çekiliş; 24 saat süre baskısı; ödül için kargo ücreti istenmesi. 2) Bakılacaklar: Markanın kendi sitesinde çekiliş duyurusu var mı; çekilişin yapıldığı hesap markanın sitesinden bağlantı verilen hesap mı; kazananlar hangi kanaldan ilan ediliyor. 3) Ödeme ya da bilgi isteniyorsa hiçbir şey göndermeyin. 4) Not: “Bir markanın adıyla çekiliş mesajı geldi; para ve kart bilgisi istiyor. Katılmadığım bir çekilişten kazanılmaz. Siz de bağlantıya basmayın.” Çekilişin gerçekliğine kesin hüküm vermiyorum; markanın resmî kanalı belirleyicidir.
Bilgi verdiyseniz ya da ödeme yaptıysanız vakit kaybetmeyin. Bankanızı kartınızın arkasındaki numaradan arayarak durumu bildirin, kartı kapattırmayı sorun ve aynı parolayı kullandığınız hesapların şifrelerini değiştirin. Sonrasında ekran görüntülerini saklayın; şikâyet ederken işinize yarar. Ayrıntılı adımlar için sitedeki “dolandırıcılığa uğradıysanız” dersine bakabilirsiniz.
Adım adım uygulama
- Mesajdaki bağlantıya tıklamayın; mesaja yanıt vermeyin.
- Çekilişe gerçekten katılıp katılmadığınızı düşünün.
- Kişisel bilgileri silerek mesajı yukarıdaki komutla yapay zekâya çözümlettirin.
- Markanın internet sitesine adresi kendiniz yazarak gidin; orada aynı çekilişi arayın.
- Kart numarası, şifre ya da ödeme istenen bir adımda işlemi durdurun.
- Mesajı ve hesabı platformda bildirin; mesajı çevrenizle paylaşın.
Kontrol listesi
- Bu çekilişe gerçekten katıldım mı?
- Markanın kendi sitesinde aynı duyuru var mı?
- Ödül için benden para ya da bilgi isteniyor mu?
- Bağlantıya basmadan adresi inceledim mi?
- Acele ettirici cümleler beni düşünmekten alıkoyuyor mu?
Sık yapılan hatalar
- Hesabın logosunu ve takipçi sayısını görünce hesabı gerçek saymak.
- “Sadece kargo ücreti” gibi küçük görünen bir ödemeyi zararsız saymak. Asıl amaç kart bilgisi olabilir.
- Yapay zekâya “bu çekiliş gerçek mi?” diye sorup cevabı onay sanmak.
- Arkadaş hesabından geldi diye mesajı güvenilir saymak. Hesap ele geçirilmiş olabilir.
İpucu
Katılmadığınız bir çekilişten kazanmak mümkün değildir. Mesajı okuyup “ama kazanmışım” diye düşündüğünüz anda, mesajı sakin bir yakınınıza da gösterin.
Kendinizi deneyin
Katılmadığınız bir çekilişten kazandınız mesajı gelirse ilk adım ne olmalıdır?
Ticaret Bakanlığı'nın önerilerinden biri hangisidir?
Yapay zekâya çekiliş mesajını verirken neye dikkat edersiniz?
Kaynaklar
- Ticaret Bakanlığı: Sosyal medya ve dijital mecralardaki dolandırıcılık girişimlerine karşı uyarı (Türkçe)
Son kontrol: 8 Kasım 2026
Kaynak: yzdersleri.com/ders/sahte-cekilis-ve-kampanya-mesajlarini-tanimak/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: İşyerinde yapay zekâ çıktısını kontrolsüz göndermeyin
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
