Sahte e-Devlet ve kargo mesajlarını resmî kanalla sınayın
- Okuma süresi: 5 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Telefonunuza “paketiniz adres hatası nedeniyle bekliyor” ya da “e-Devlet hesabınızda işlem yapılması gerekiyor” diye bir mesaj geldiyse, mesajın yazımına bakarak karar vermek artık yetmiyor. Yapay zekâ destekli metinler kusursuz Türkçeyle yazılabiliyor; bu derste kararı mesajın dilinden değil, resmî kanalın söylediğinden vermeyi öğreneceksiniz.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Bu derste neler öğreneceksiniz?
- Kurum adıyla gelen mesajı hangi resmî adresten sınayacağınızı
- e-Devlet ve PTT’nin ne yapıp ne yapmadığını
- Şüpheli mesajı yapay zekâya güvenle nasıl çözümlettireceğinizi
- Tıkladıysanız ya da bilgi verdiyseniz ilk adımı
Mesajın kusursuzluğu neden artık kanıt değil?
Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, bayram öncesi yaptığı bir uyarıda sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden yapay zekâ destekli dolandırıcılık girişimlerinin arttığını belirtti. Uyarıya göre bu içerikler kamu kurumlarından ya da tanıdık kişilerden geliyormuş izlenimi veriyor ve sizi sahte bağlantılara yönlendirerek kişisel ve finansal bilgilerinizi ele geçirmeye çalışıyor.
Burada işe yarayan kural basit: Mesajın ne kadar düzgün yazıldığı önemli değil. Önemli olan, o kurumun kendi resmî kanalında aynı şeyin yazıp yazmadığı.
Kurgusal bir örnek verelim. Murat Bey, gün içinde “sevkiyatınız adres eksikliği nedeniyle beklemede, bugün güncellenmezse iade edilecek” diyen bir mesaj alıyor. O sırada gerçekten internetten bir sipariş vermiş. Tam da bu yüzden mesaja inanıyor. Oysa dolandırıcılar gönderiyi bekleyen herkesin bu mesaja inanacağını bilir. Murat Bey’in doğru hamlesi bağlantıya basmak değil, siparişi verdiği sitenin uygulamasına kendisi girip gönderi durumuna bakmaktır.
Kurumlar hangi yoldan ulaşır, hangisinden ulaşmaz?
e-Devlet’in kendi güvenlik sayfasındaki bilgiler şöyle özetlenebilir. e-Devlet Kapısı’nın yalnızca www.turkiye.gov.tr adresi vardır ve siteye adresi kendiniz yazarak girmeniz önerilir. Giriş işlemleri giris.turkiye.gov.tr adresinden yapılır. Şifrenizin ya da kişisel bilgilerinizin e-posta ile sorulmayacağı belirtiliyor. Sayfa ayrıca e-Devlet çalışanları dahil hiç kimsenin şifrenizi sormayacağını ve adınıza değiştiremeyeceğini söylüyor.
Mobil uygulama konusunda da sayfa, uygulamayı yalnızca Google Play, App Store ya da App Gallery’den indirmenizi ve geliştiricinin “T.C. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı” olduğuna bakmanızı öneriyor.
PTT’nin uyarısını aktaran bir habere göre PTT, ptt.gov.tr alan adı dışındaki hiçbir siteye bağlantı göndermiyor. Aynı haberde sahte kargo mesajlarının, yanlış adres ya da ödenmemiş gümrük borcu bahanesiyle adres güncelleme, ücret ve kart bilgisi istediği anlatılıyor. Haberde ayrıca PTT personeli kılığında kapıya gelen kişilerin senet ve vekâlet gibi belgeleri imzalatmaya çalıştığı da yer alıyor; beklemediğiniz bir teslimat varsa temkinli olun.
Vergi Denetim Kurulu’yla ilgili bir uyarıda ise yetkililerin vatandaşlara yalnızca sabit hatlar üzerinden ulaştığı, yazışmaların elektronik belge sistemiyle yapıldığı ve belgenin alt kısmındaki kodla kurumun sitesinden kontrol edilebildiği aktarılıyor.
- Kimse e-Devlet şifrenizi sormaz.
- PTT, kendi alan adı dışındaki bir siteye bağlantı göndermez.
- Resmî belgenin üzerindeki kod, kurumun kendi sitesinden sınanabilir.
Yapay zekâyı nasıl kullanmalısınız?
Yapay zekâ bir bağlantının güvenli olup olmadığını bilemez ve bağlantıya tıklamanız da gerekmez. Ondan beklenecek iş, mesajı parçalarına ayırması ve size hangi resmî kanalda neye bakacağınızı sıralamasıdır. Mesajı yapıştırmadan önce adınızı, kimlik numaranızı, takip numaranızı ve telefonunuzu silin. Bağlantıyı yapıştırmak yerine “bağlantı var” yazmanız yeterlidir.
Zayıf komut
Bu mesaj sahte mi?
Güçlü komut
Aşağıda bir SMS metni var. Kişisel bilgileri sildim, bağlantı yerine [bağlantı] yazdım. Mesajı bir dolandırıcılık analisti gibi inceleyin ve şunları yazın: 1) Aciliyet, tehdit, ücret ya da bilgi isteği gibi şüpheli unsurlar. 2) Mesajın iddia ettiği kurum. 3) O kurumun resmî kanalından hangi yolla, hangi adresi kendim yazarak kontrol etmeliyim; adresleri uydurmayın, bilmiyorsanız “resmî sitede arayın” deyin. 4) Mesajı yanıtlamadan önce yapmam gereken üç şey. Kesin hüküm vermeyin. Mesaj: [SMS metni]
Yapay zekâ çıktısı (örnek)
1) Şüpheli unsurlar: “Paketiniz bugün iade edilecek” cümlesi acele ettiriyor; adres güncelleme için bağlantı istiyor. 2) İddia edilen kurum: kargo ya da posta hizmeti. 3) Kontrol: Kurumun adresini tarayıcıya kendiniz yazın ya da kurumun resmî uygulamasını mağazadan indirin; takip numaranızı oraya girin. Hangi alan adının doğru olduğunu burada uydurmuyorum; kurumun resmî sitesine bakın. 4) Yapılacaklar: Bağlantıya tıklamayın, mesajı yanıtlamayın, gönderiyi bekliyor muydunuz diye düşünün. Kesin hüküm vermiyorum; resmî kanal son sözü söyler.
Adım adım uygulama
- Mesajdaki bağlantıya tıklamayın, numarayı aramayın, mesajı yanıtlamayın.
- Mesajın hangi kurumdan geldiğini iddia ettiğini not edin.
- Kişisel bilgileri silerek metni yapay zekâya verip yukarıdaki komutla çözümlettirin.
- Kurumun adresini tarayıcıya kendiniz yazın; e-Devlet için www.turkiye.gov.tr adresini kullanın.
- Kargo beklediğinizi düşünüyorsanız takip numaranızı yalnızca kurumun kendi sitesinden ya da uygulamasından sorgulayın.
- Mesajı yakınlarınıza da gösterin; aynı mesaj çevrenizdekilere de gelmiş olabilir.
Kontrol listesi
- Mesaj beni acele ettiriyor ya da korkutuyor mu?
- Bağlantı kurumun bildiğim resmî adresi mi?
- Mesaj şifre, kart ya da kimlik bilgisi istiyor mu?
- Gerçekten bir gönderi ya da başvuru bekliyor muydum?
- Kontrolü mesajdaki bağlantıdan değil, kendi yazdığım adresten yaptım mı?
Bilgi verdiyseniz ya da tıkladıysanız, ilk saatlerde yapılacaklar için sitedeki “dolandırıcılığa uğradıysanız” dersine bakın.
Sık yapılan hatalar
- Mesajın düzgün yazıldığına bakıp güvenmek.
- Logoyu ve resmî görünümü kanıt saymak. Logo kopyalanabilir.
- Yapay zekâdan bağlantının güvenli olduğunu söylemesini beklemek.
- Aradığınız numarayı mesajın içinden almak. Numarayı kurumun resmî sitesinden bulun.
İpucu
Kendinize bir kural koyun: Bir kurum bana mesaj attıysa ben o kurumun adresini kendim yazarak girerim. Mesajdaki hiçbir bağlantıyı kullanmam.
Kendinizi deneyin
e-Devlet'e girmek için en güvenli yol hangisidir?
Kendini e-Devlet çalışanı olarak tanıtan biri şifrenizi isterse ne yapmalısınız?
Şüpheli mesajı yapay zekâya yapıştırırken ne yapmalısınız?
Kaynaklar
- e-Devlet Kapısı: Güvenlik bilgilendirmesi (Türkçe)
- Ticaret Bakanlığı: Sosyal medya ve dijital mecralardaki dolandırıcılık uyarısı (Türkçe)
- TRT Haber: DMM’den yapay zekâ destekli dolandırıcılık uyarısı (ikincil kaynak) (Türkçe)
- TRT Haber: DMM’den Vergi Denetim Kurulu adıyla dolandırıcılık uyarısı (ikincil kaynak) (Türkçe)
- Habertürk: PTT’nin dolandırıcılık uyarısı (ikincil kaynak) (Türkçe)
Son kontrol: 8 Kasım 2026
Kaynak: yzdersleri.com/ders/sahte-e-devlet-ve-kargo-mesajlarini-resmi-kanalla-sinamak/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Öğrenme yolunda sıradaki ders: Haber sitesi görünümlü sahte yatırım sayfalarını tanıyın
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
