Anılarınızı sesle yazın, yapay zekâyla düzeltin

Fatma Hanım yetmiş iki yaşında. Çocukluğunun geçtiği köyü, ilk öğretmenlik yılını, bayram sabahlarını anlatmaya başlayınca saatler nasıl geçiyor anlamıyor. Torunları her seferinde “Babaanne, bunları bir yere yaz” diyor. Ama uzun süre kalem tutmak elini yoruyor, telefonun küçük tuşlarıyla yazmak da gözünü. Anlatınca akan hikâye, yazmaya oturunca duruyor.

Bu derste anınızı telefona sesle anlatıp yazıya çevireceksiniz. Sonra yapay zekâdan yalnızca yazım ve noktalama düzeltmesi ile birkaç başlık önerisi isteyeceksiniz. Kelimelerinizin size ait kalmasını, başkalarının özel bilgilerini metne koymamayı ve torunlarınızla paylaşmadan önce son bir okuma yapmayı da adım adım göreceksiniz.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Android telefonda ya da iPhone’da sesle yazmayı açıp bir anınızı birkaç dakikada yazıya geçirmek
• Yapay zekâdan yalnızca yazım ve noktalama düzeltmesi isteyen bir komut yazmak
• Metinden adres, telefon ve başkalarına ait özel bilgileri ayıklamak
• Düzeltilmiş metni kendi anlatımınızla karşılaştırıp paylaşmaya hazır hâle getirmek

Telefonda sesle yazma nasıl açılır?

Sesle yazma (dikte, İngilizcesi dictation), konuştuğunuz sözleri telefonun yazıya çevirmesidir. Çoğu zaman ayrı bir uygulama gerekmez; telefonunuzun klavyesinde bir mikrofon simgesi bulunur.

• Android’de Gboard klavyesi: Not uygulaması gibi yazı yazabileceğiniz bir yeri açın, yazı alanına dokunun ve klavyenin üstündeki mikrofona basın. Ekranda konuşmanızı isteyen yazıyı görünce anlatmaya başlayın.
• iPhone’da: Önce Ayarlar > Genel > Klavye yolundan dikteyi açın. Sonra yazı alanına dokunup klavyedeki mikrofona basın ve konuşun. 30 saniye hiç konuşmazsanız dikte kendiliğinden durur; mikrofona yeniden basmanız yeter.

Noktalama için işaretin adını söyleyebilirsiniz; satır atlamak için “yeni satır” ya da “yeni paragraf” demek yeter. Apple, desteklenen dillerde virgül, nokta ve soru işaretinin kendiliğinden eklendiğini belirtiyor. Google ise Gboard’da noktalama komutlarının her dilde çalışmayabileceğini yazıyor. Bu yüzden ilk denemeyi birkaç cümleyle yapın ve sonucu okuyun.

Kısa parçalar hâlinde anlatın. Bir anıyı tek oturuşta bitirmek zorunda değilsiniz; her gün bir parçası yeter. Sessiz bir odada, telefonu ağzınıza bir karış uzaklıkta tutarak konuşursanız yanlış duyulan kelime azalır.

Yapay zekâdan ne istemeli, ne istememeli?

Sesle yazılan metinde harf hataları, eksik noktalar ve yanlış anlaşılmış kelimeler olur. Bir sohbet robotu (chatbot), yani ChatGPT ya da Gemini gibi yazışarak kullandığınız bir yapay zekâ aracı, bunları düzeltmekte işinize yarar. Ama ona “güzelleştir” derseniz anınızı kendi kelimeleriyle baştan yazar. “Anam”, “emmim”, “o zamanlar” gibi size ait söyleyişler kaybolur; metin bir gazete yazısına benzemeye başlar.

O yüzden işi dar tanımlayın: Yalnızca yazım ve noktalama düzeltilsin, kelimeler ve cümle sırası olduğu gibi kalsın, emin olunmayan yerler ayrıca sorulsun. Başlık önerisini de istekte ayrı bir madde olarak yazın; seçimi siz yapın.

Kimin bilgisi, kimin hikâyesi?

Anı sizin; ama içinde başka insanlar da var. Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), kişisel veriyi kimliği belirli ya da belirlenebilir bir kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak tanımlıyor. Yani bir akrabanızın borcu ya da aile içindeki eski bir kırgınlık da o kişilerin bilgisidir. KVKK’nın sohbet robotları üzerine yayımladığı bilgi notu, bu araçların mesaj içeriklerini ve yüklenen dosyaları işleyebildiğini, gereğinden fazla bilgi paylaşmanın mahremiyeti riske atabileceğini hatırlatıyor.

Metni yapay zekâya göndermeden önce şunları çıkarın:

• Ev adresi, kapı numarası ve telefon numaraları
• T.C. kimlik numarası, banka ve hesap bilgileri
• Hayatta olan kişilerin izin vermediği özel aile meseleleri
• Torunlarınızın okulunun adı ya da her gün gittikleri yerler

Kullandığınız aracın gizlilik ayarına da bir kez bakın. Google, Gemini’ye gizli bilgi girilmemesini öneriyor ve sohbetlerin bir kısmının insan değerlendiriciler tarafından okunduğunu belirtiyor; etkinlik kaydı kapalıyken bile sohbetler 72 saat hesapta tutuluyor. OpenAI ise ChatGPT’de ayarlar içindeki veri denetimleri (Data Controls) bölümünden sohbetlerinizin modeli geliştirmek için kullanılmasını kapatabileceğinizi, geçici sohbetlerin bu amaçla kullanılmadığını ve 30 gün içinde silindiğini yazıyor. Ayarların adı ve yeri hesabınıza ya da uygulamanın sürümüne göre farklı görünebilir.

Adım adım uygulama

1. Telefonunuzda sesle yazmayı açın ve not uygulamasına üç cümle söyleyin. Üç cümle ekranda yazı olarak görünüyorsa bu adım tamamdır.
2. Tek bir anı seçin; bir bayram, bir yolculuk ya da ilk iş gününüz olabilir. Üç ila beş dakika anlatın. En az bir paragraf metniniz olduğunda bu adım tamamdır.
3. Metni okuyun. Adres, telefon, kimlik numarası ve başkalarına ait özel bilgileri silin ya da “komşumuz”, “bir akrabamız” gibi genel bir ifadeyle değiştirin. Metinde kimsenin evini ya da telefonunu bulmaya yarayacak bilgi kalmadıysa tamamdır.
4. Güçlü komutu kopyalayın, metninizi altına yapıştırın ve yapay zekâya gönderin. Düzeltilmiş metin, emin olunmayan kelimeler listesi ve üç başlık geldiyse tamamdır.
5. Düzeltilmiş metni kendi metninizle yan yana okuyun. Değişen her kelimeye bakın; sizin söylemediğiniz bir şey eklendiyse çıkarın. Her cümle için “Bunu ben söyledim” diyebiliyorsanız tamamdır.
6. Bir başlık seçin. Metni ertesi gün sesli okuyun, sonra torunlarınızla paylaşın. Başlık seçildi ve son okuma yapıldıysa uygulama bitmiştir.

Sık yapılan hatalar

• “Güzelleştir” ya da “edebî yap” demek. Metin akıcılaşır ama sizin sesiniz kaybolur.
• Sesle yazılan metni okumadan göndermek. Telefon bir kişi ya da yer adını yanlış duymuş olabilir; yapay zekâ da bu yanlışı doğru sanıp metne yerleştirir.
• Anıda geçen herkesin tam adını ve adresini yazmak. Aile grubunda paylaşılan bir metin, kolayca aile dışına da ulaşabilir.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Type with your voice – Gboard Help (İngilizce)
• iPhone’da metin dikte etme – Apple Destek (Türkçe)
• Gemini Apps Privacy Hub – Gemini Apps Help (İngilizce)
• Data Controls FAQ – OpenAI Help Center (İngilizce)
• Kişisel Veriler – KVKK (Türkçe)
• Sohbet Robotları (ChatGPT Örneği) Hakkında Bilgi Notu – KVKK (Türkçe)

Son kontrol: 13 Kasım 2026. Bu bilgi 13.11.2026 tarihli kaynaklara dayanır; durum değişebilir.

Kaynak: yzdersleri.com/ders/anilarinizi-sesle-yazin-yapay-zekayla-duzeltin/ · Yapay Zeka Dersleri