Ürün ve menü metnini turist için yapay zekâyla uyarlamak

Zeynep Hanım’ın çarşıda el yapımı lokum ve şekerleme satan küçük bir dükkânı var. Yaz boyunca turistler tezgâhın önünde durup kutuları inceliyor, içinde ne olduğunu soruyor. Zeynep Hanım bir yakınının yardımıyla etiketleri İngilizceye çevirtti. Sonra bir müşteri, “fındıklı” yazan kutuda İngilizce olarak başka bir yemişin adının geçtiğini fark etti. Küçük bir kelime hatası, yemişe hassasiyeti olan biri için önemli bir yanlış bilgi demekti.

Bu derste ürün açıklamasını, tabela ve menü metnini yapay zekâyla İngilizce, Arapça ya da Rusçaya uyarlayacaksınız. Çeviriyi ters çeviriyle sınayacak, ölçü ve alerjen gibi değişmemesi gereken bilgileri koruyacak, metni okuyan kişinin kültürüne uygun hâle getireceksiniz. Örnekteki ürün ve kişi kurgusaldır.

Bu ders genel bilgi verir; uzman görüşünün yerine geçmez.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Çevrilecek metinden ölçü, içerik, alerjen ve fiyat gibi sabit bilgileri ayırıp listelemek.
• Bir yapay zekâ aracına metni, sabit bilgileri değiştirmeden hedef dile uyarlatmak.
• Ters çeviriyle (back translation) anlam ve bilgi kaymalarını yakalamak.
• Tabela ve menü metnini kısa, okunaklı ve kültüre uygun hâle getirmek.

Önce değişmeyecek bilgileri ayırın

Çeviride en ciddi hata, süslü bir cümlenin bozulması değil, bir bilginin değişmesidir. Gramaj, adet, boyut, içindekiler, alerjen uyarısı, fiyat ve açılış saatleri bu türden bilgilerdir. Bunları çeviriden önce ayrı bir listeye yazın. Bu liste, hem komutunuzun hem de son kontrolünüzün omurgası olur.

Fiyat Etiketi Yönetmeliği, etiket ve fiyat listelerindeki temel bilgilerin Türkçe yazılmasını ve fiyatın Türk lirası olarak, TL ya da ₺ işaretiyle gösterilmesini ister. Bu yüzden yabancı dildeki metni Türkçenin yerine değil, yanına ekleyin. Fiyatı da yapay zekâya dövize çevirtmeyin.

Ürün adları için küçük bir sözlük (glossary) hazırlayın. DeepL, sözlükte her terim için tek bir karşılık tanımlamanızı, çevrilmemesi gereken adları da sözlüğe eklemenizi öneriyor. Sohbet aracında aynı işi komutun başına kısa bir liste koyarak yapabilirsiniz. Bu özellikler hesabınıza, bölgenize ya da dil çiftine göre görünmeyebilir.

Ters çeviriyle sınayın

Ters çeviri, yapay zekânın çevirdiği metni yeniden Türkçeye çevirip aslıyla karşılaştırmaktır. Google Çeviri’de dilleri tek dokunuşla yer değiştirerek bunu kolayca yapabilirsiniz. Google, tek kelime yerine tam cümle yazmanın aracın bağlamı anlamasına yardım ettiğini de belirtiyor.

Ters çeviride güzel bir Türkçe aramayın; bilginin aynı kalıp kalmadığına bakın. “250 gram” hâlâ 250 gram mı? “Fındıklı” hâlâ fındık mı, yoksa başka bir yemişe mi dönmüş? Ters çeviri her hatayı yakalamaz. Mümkünse metni o dili ana dili olarak konuşan bir müşteriye ya da tanıdığa da okutun.

Kültüre ve tabelaya uygun yazın

• Kısa ve okunaklı yazın: Turistler tabelanızı telefon kamerasıyla çevirebilir. Google, küçük, net olmayan ya da süslü yazıların doğru çevrilmeyebileceğini söylüyor. Yabancı dildeki satırları sade bir yazı tipiyle, kısa cümlelerle yazın.
• Hitabı seçin: Rusça gibi bazı dillerde resmî ve samimi hitap ayrıdır. DeepL’in resmiyet (formality) seçeneği bazı hedef dillerde bunu ayarlamanıza izin veriyor; Rusça bu diller arasında, İngilizce ve Arapça değil. Sohbet aracında “kibar ve resmî hitap kullan” diye yazmanız da işe yarar.
• Deyimleri çevirtmeyin: “Ağzınıza layık” gibi bir deyim kelime kelime çevrilince tuhaf durur. Yapay zekâdan deyim yerine anlamı karşılayan sade bir cümle isteyin.
• Arapçada yönü kontrol edin: Arapça sağdan sola yazılır. Tabelayı bastırmadan önce harflerin birleşik ve doğru yönde göründüğünü ekranda değil, baskı provasında kontrol edin.
• Dili ziyaretçiye göre seçin: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye’ye gelen ziyaretçilerle ilgili aylık sınır istatistikleri bültenleri yayımlıyor. Hangi dile öncelik vereceğinize karar verirken bu bültenlere ve kendi müşterilerinize bakabilirsiniz.

Adım adım uygulama

1. Çevireceğiniz bir ürün açıklamasını, menü satırını ya da tabela metnini seçin ve sabit bilgilerini listeleyin. Listede ölçü, içerik ve varsa alerjen satırı yer alıyorsa tamamdır.
2. En çok sattığınız üç ile beş ürünün adı için tercih ettiğiniz karşılığı yazın. Her ad için tek karşılık varsa tamamdır.
3. Güçlü komuttaki kalıbı kendi metninizle doldurup bir yapay zekâ aracına verin. Türkçe metin, hedef dildeki metin ve ters çeviri elinizdeyse tamamdır.
4. Hedef dildeki metni ikinci bir araçta, örneğin Google Çeviri ya da DeepL’de, yeniden Türkçeye çevirin. Sabit listedeki her bilgi bu ikinci çeviride de aynen görünüyorsa tamamdır.
5. Basılı taslağı telefon kamerasıyla bir çeviri uygulamasına okutun. Kamera çevirisi de ölçü ve alerjeni doğru gösteriyorsa tamamdır.
6. Son metni Türkçe bilgilerin yanına ekleyin, fiyatı TL ya da ₺ ile bırakın. Etikette Türkçe satırlar duruyor ve fiyat değişmemişse iş biter.

Sık yapılan hatalar

• Türkçe etiketi kaldırıp yalnız yabancı dilde etiket ya da fiyat listesi asmak.
• Ters çeviriyi aynı sohbette, aynı araca yaptırmak. Araç kendi çevirisini düzelterek her şeyi doğru gösterebilir; ikinci bir araç daha tarafsız bir sınamadır.
• Alerjen ya da içerik satırını yer kaplıyor diye kısaltmak veya çeviride atlamak.

Bir sonraki adım: Konuya yakın şu derslere de bakabilirsiniz: Ürün açıklaması ve fiyat listesi hazırlamak ve Yurt dışı gezisi için çeviri ve cümle kartları hazırlayın. Komut yazarken kullandığımız kavramın sözlükteki karşılığı için İstem (prompt) maddesine bakabilirsiniz.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Google Translate Help: Translate written words (İngilizce)
• Google Translate Help: Translate images (İngilizce)
• DeepL Help Center: About the formality feature (İngilizce)
• DeepL Help Center: Best practices for glossary creation (İngilizce)
• Ticaret Bakanlığı: Fiyat Etiketi Yönetmeliği (Türkçe)
• Kültür ve Turizm Bakanlığı: Sınır İstatistikleri (Türkçe)

Son kontrol: 13 Kasım 2026. Bu bilgi 13.11.2026 tarihli kaynaklara dayanır; durum değişebilir.

Kaynak: yzdersleri.com/ders/urun-ve-menu-metnini-turist-icin-uyarlamak/ · Yapay Zeka Dersleri