Kişisel veri sızmasın: adların yerine rol yazın

Bir sohbet botuna (yazdığınıza yazıyla cevap veren program) derdinizi anlatırken en kolay yapılan hata, kişilerin gerçek adını, adresini ve numarasını da yazmaktır. Oysa kişisel veri (bir kişiyi doğrudan ya da dolaylı belli eden bilgi) botun işini kolaylaştırmaz; yalnız riskinizi artırır. Bu derste Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun (KVKK) önerdiği basit yöntemi uygulayacaksınız: adların yerine rol yazmak.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

KVKK ne öneriyor?

KVKK’nın üretken yapay zekâ rehberine göre ad-soyad, adres, telefon numarası ve kimlik bilgileri gibi kişiyi belli eden verilerin paylaşılmasından kaçınılmalıdır. Başkalarına ait kişisel veriler de bu sistemlere yazılmamalıdır; çünkü kişilerin bilgisi olmadan verilerinin paylaşılması onların özel yaşamını olumsuz etkileyebilir. Rehber, kişi isimleri, tarih ya da konum yerine soyut ve genel anlatım kullanmayı öneriyor. Sağlık, mali ve hukuki bilgilerin de paylaşılmamasını istiyor.

1. Anlatacağınız olayı seçin

Örnek: Apartmanda komşunuzla aidat konusunda bir anlaşmazlık var ve bir mektup taslağı istiyorsunuz. Ya da oğlunuzla bir ev ziyareti planı yapıyorsunuz.

2. Adların yerine rol yazın

• Komşunun adı yerine: “komşum”.
• Oğlunuzun adı yerine: “oğlum”.
• Adres yerine: “[MAHALLE]” ya da hiç yazmayın.
• Telefon numarası, kimlik numarası, IBAN (banka hesap numarası): hiç yazmayın.
• Tarih yerine: “geçen ay”.

3. Komutu yazın

Komut, yapay zekâya yazdığınız istektir. İsteği “gerçek adlar sonradan eklenecek” diye bitirin.

4. Gerçek bilgiyi elle ekleyin

Taslak geldikten sonra [AD], [ADRES] ve [TUTAR] yerlerini kendiniz doldurun. Bu şekilde gerçek bilgi sohbet botuna hiç girmemiş olur.

Önce ve sonra: küçük bir örnek

• Önce: “Komşum Ahmet Bey, 12 numaralı dairede oturuyor, 450 lira aidatı ödemedi, numarası şu…”
• Sonra: “Komşum aidatı geciktirdi. Adını, dairesini ve tutarı yazmıyorum; ona nazik bir hatırlatma yaz.”

İkinci örnek de aynı işi görür; bot mektubun biçimini kurar, gerçek bilgiyi siz eklersiniz. Bu yöntemi bir de torununuzla ya da çocuğunuzla deneyin: biri anlatsın, diğeri “bu cümlede kimi belli eden bir şey var mı?” diye sorsun. Aile içinde böyle ortak bir kontrol alışkanlığı, tek başına her seferinde dikkat etmekten daha kolaydır.

Sonucu kontrol edin

1. Taslakta sizin yazmadığınız bir rakam, tarih ya da kanun maddesi varsa silin; araç uydurmuş olabilir.
2. Tonu okuyun: komşunuza söyleyeceğiniz gibi mi?
3. Mektubu göndermeden önce bir aile bireyine okutun.
4. Mevzuat ya da hak iddiası varsa resmî kaynaktan ya da bir uzmandan doğrulayın.

Bir sonraki adım

Bu alışkanlığı acil durum notunuza da taşıyın: gerçek numaraları yapay zekâya yazdırmayıp elle ekleyin; ayrıntı için Acil durum kişileri ve bilgi kartı hazırlamak dersine bakın. Torununuzla birlikte deneyecekseniz Torunumun konuştuğu yapay zekâ nedir? dersi iyi bir başlangıçtır.

Kendinizi deneyin

İzleme tavsiyesi: Barış Özcan (Türkçe)

Kaynaklar

• KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda), 14. soru

Kaynak: yzdersleri.com/ders/kisisel-veri-sizmasin-adlarin-yerine-rol-yazin/ · Yapay Zeka Dersleri