Yeterlilik envanteri çıkarın: bilgi, beceri, kanıt
- Okuma süresi: 4 dk
- Kod bilgisi gerekmez
Yapay zekâ işinizi nasıl değiştirecek sorusuna cevap aramadan önce daha basit bir soru var: işinizde tam olarak neleri biliyor ve yapabiliyorsunuz, bunu neyle gösterebilirsiniz? Bu sorunun yazılı cevabına yeterlilik envanteri diyelim: görevlerinizi, her görev için gereken bilgiyi, beceriyi ve tutumu, bir de elinizdeki kanıtı tek tabloda toplayan liste. Bu derste o tabloyu adım adım çıkaracak ve yapay zekâya devredebileceğiniz kısmı işaretleyeceksiniz.
Hemen yapın
- Boş bir sayfa açıp işinizdeki görevleri bir tabloya yazın.
- Her görevin yanına bilgi, beceri, tavır ve kanıt sütunlarını ekleyin.
- Kanıtı boş kalan görevleri işaretleyin.
Aklınıza bir soru mu takıldı?
Sorun
İnsanlar kendi becerilerini hem unutur hem küçümser: yıllardır yaptığınız iş “zaten herkes yapar” gibi gelir. Oysa bir meslek ne kadar iyi yapılıyorsa o kadar çok görünmez bilgi taşır. Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) bir Ulusal Meslek Standardını, mesleğin başarıyla yapılabilmesi için gereken bilgi, beceri, tavır ve tutumları gösteren asgari norm olarak tanımlıyor. Kendi envanterinizi aynı dört başlıkla kurmak size hazır, sağlam bir çerçeve verir.
Önce ölçün
Bir kâğıt ya da boş bir sayfa açın ve işinizdeki görevleri sayfaya bakmadan, hatırınızdan yazın. İki dakikada kaç görev yazdınız? Yazın: ___ görev.
1. Görevleri çıkarın
Son üç ayın işlerini düşünün. Takviminize, teslim ettiğiniz dosya adlarına, gönderdiğiniz e-postaların başlıklarına bakın (içeriklerine girmeden). On beş ile yirmi görev yeterlidir. “Müşteriyle konuşmak” gibi geniş yazmayın; “itiraz eden müşteriye yazılı yanıt hazırlamak” gibi bir cümle kurun.
2. Her görev için dört sütun doldurun
- Bilgi: Bu işi yapmak için ne bilmeniz gerekiyor?
- Beceri: Neyi yapabiliyorsunuz?
- Tavır ve tutum: İşe nasıl yaklaşıyorsunuz, mesela titizlik, zamanında teslim, sorumluluk.
- Kanıt: Bunu hangi çıktı, belge, referans ya da kayıtla gösterebilirsiniz?
Kanıt sütunu en çok boş kalan sütundur ve en değerli olanıdır. MYK’nın sık sorulan sorular sayfasına göre ulusal yeterlilik sistemi, resmî eğitim almadan işte öğrenen kişilere bilgi ve becerilerini belgelendirme imkânı da tanıyor. Mesleğinizin standardı varsa MYK’nın Ulusal Meslek Standartları sayfasındaki yayımlanmış standartlar listesinden bulup envanterinizle karşılaştırabilirsiniz.
3. Yapay zekâ sütununu deneyle doldurun
Beşinci bir sütun açın: “taslağı yapay zekâ çıkarabilir, karar bende” ya da “yalnız ben” ya da “henüz denemedim”. Bunu tahminle değil, görev başına küçük bir denemeyle doldurun. Çünkü yapay zekâ cevabı kendinden emin yazar ama doğru olmayabilir; son kontrol ve yapay zekâ okuryazarlığı (aracın ne yaptığını ve nerede yanıldığını bilme) sizde kalır.
Kopyalayıp deneyin
Aşağıda işimdeki görevlerin kısa bir listesi var; bunlar anonimleştirilmiş, kişi ve kurum adı içermiyor. Her görev için şu sütunlarla bir tablo yap: gereken bilgi, gereken beceri, tavır ve tutum, bu yeterliliği gösterebileceğim kanıt örneği (belge, çıktı, referans), yapay zekânın taslak çıkarabileceği kısım. Bilmediğin ya da emin olmadığın yeri EMİN DEĞİLİM diye işaretle, kanıt uydurma. Görevler: BURAYA GÖREV LİSTESİNİ YAPIŞTIRIN
Sonucu kontrol edin
- Tablodaki her satırı kendi deneyiminizle sınayın. Sizin yapmadığınız bir beceri satırda yazıyorsa silin; envanter dürüst olmak zorunda.
- Kanıt sütunundaki her şeyin gerçekten elinizde olduğunu doğrulayın. Araç “şu belgeyi gösterebilirsiniz” demiş olabilir; belge yoksa o satırı boş bırakın.
- EMİN DEĞİLİM yazan yerleri kendiniz doldurun ya da bir meslektaşınıza sorun.
- Boş kanıt hücrelerini sayın. Önümüzdeki üç ayda doldurmak istediğiniz en fazla beş tanesini seçin.
- Yapay zekâya “devredebilirim” dediğiniz satırlar için birer deneme yapın ve sonucu yanına yazın.
Sonra ölçün
Üç ay sonra tabloyu yeniden açın. Kanıt hücrelerinin kaçı doldu? Yazın: ___ . Yapay zekâyla denediğiniz görev sayısı: ___ . İlk günkü “hatırdan yazdığım görev” sayısıyla karşılaştırın.
Envanterin sınırı
Envanter bir iş güvencesi ya da maaş pazarlığı garantisi değildir; yalnızca neye sahip olduğunuzu görmenizi sağlar. İşinizin yapay zekâdan nasıl etkileneceği ayrı bir sorudur ve tablo bunu tahmin etmez. Oradaki tartışma için önümüzdeki yıllarda öne çıkacak beceriler yazısını okuyabilirsiniz. Başka bir sınır: yalnız kendi işinizi yazın; başka birinin yeterliliğini tahmin eden bir tablo çıkarmayın.
Gizlilik uyarısı
Envanter sizin hakkınızda, ama görevleriniz çoğu zaman başkalarının bilgisini de taşır. Müşteri adı, hasta ya da öğrenci bilgisi, iç yazışma ve işverenin sırrı sayılan bilgiler yapay zekâ aracına girmemeli. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun üretken yapay zekâ rehberi, bilgi paylaşırken mümkün olduğunca anonimleştirilmiş ve genelleştirilmiş ifadelerin tercih edilmesini tavsiye ediyor. Görevleri “müşteriye yazılı yanıt hazırlamak” gibi genel cümlelerle yazın. Kurumunuzun yapay zekâ kullanım kuralı varsa ona uyun.
Bir sonraki adım
Görevlerinizi görev parçalarına ayırmayı, işinizin hangi yanının değişebileceğini kendi işinizin yapay zekâ haritası yazısında, meslek değiştirmeyi düşünüyorsanız beceri envanteri dersinde bulabilirsiniz. Bu ders onlardan farklı olarak her görev için kanıt aramanıza ve bilgi, beceri, tutum ayrımına odaklanır.
Kendinizi deneyin
Yeterlilik envanterinizi hazırlarken yapay zekâ aracının çıkardığı tabloyu nasıl kullanırsınız?
Kaynaklar
- MYK: Ulusal Meslek Standartları (tanım ve yayımlanmış standartlar)
- MYK: Sıkça sorulan sorular, Genel sorular (Ulusal Mesleki Yeterlilik Sistemi)
- KVKK: Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi (15 Soruda)
Kaynak: yzdersleri.com/ders/yeterlilik-envanteri-cikarin-bilgi-beceri-kanit/ · Yapay Zeka Dersleri
Dersi bitirdiniz mi?
İşaretlerseniz menüde ve ilerleme çubuğunda görünür. Bu bilgi yalnızca sizin tarayıcınızda saklanır.
Bu ders işinize yaradı mı?
Anonim oydur; kişisel veri toplanmaz.
