Çocuğunuzun uygulamasında yaş sınırı ve yapay zekâ kontrolü

Murat Bey’in on bir yaşındaki kızı Zeynep, arkadaşlarının önerdiği bir çizim uygulamasını indirmek istedi. Mağazada uygulamanın yanında küçük bir yaş etiketi vardı ve Murat Bey buna bakıp onay verdi. Birkaç gün sonra uygulamanın içinde, her soruya cevap veren bir sohbet botu (chatbot) olduğunu fark etti. Etikette bundan hiç söz edilmiyordu.

Bu derste, çocuğunuzun kullandığı ya da kullanmak istediği bir uygulamayı dört adımda kontrol edeceksiniz: mağaza yaş derecelendirmesi, uygulamanın kendi yaş şartı, uygulama içindeki yapay zekâ özelliği ve telefondaki ebeveyn denetimi. Sonunda elinizde, o uygulama için doldurulmuş kısa bir kontrol notu olacak.

Aklınıza bir soru mu takıldı?

Sorunuzu ya da aradığınız konuyu yazın Ders bul

Bu derste neler öğreneceksiniz?

• Uygulama mağazasındaki yaş derecelendirmesini bulup ne anlattığını yorumlamayı,
• Uygulamanın kullanım koşullarındaki yaş şartını mağaza etiketiyle karşılaştırmayı,
• Uygulamada sohbet botu ya da başka bir yapay zekâ özelliği olup olmadığını tespit etmeyi,
• Google Family Link ya da Apple Ekran Süresi ile en az bir sınırlamayı kurmayı.

Mağaza etiketi neyi anlatır, neyi anlatmaz?

Uygulama mağazalarındaki yaş derecelendirmesi, uygulamanın içeriğinin hangi yaşa uygun olduğunu gösterir. Apple, App Store’da 4+ ve 9+ derecelerine 13+, 16+ ve 18+ derecelerini ekledi. Bu dereceler ülkeye ya da bölgeye göre değişebilir. Apple, geliştiricilerden derece belirlerken yapay zekâ asistanı ve sohbet botu özelliklerinin hassas içeriği nasıl etkilediğini de hesaba katmalarını istiyor.

Google Play’de dereceleri geliştiriciler ve Uluslararası Yaş Derecelendirme Koalisyonu (International Age Rating Coalition, IARC) belirliyor. Bölgeye göre farklı sistemler kullanılıyor. Google’ın yardım sayfası önemli bir noktayı açıkça yazıyor: Uygulamanın etkileşim özellikleri, içerik derecelendirmesinden ayrıdır. Yani kullanıcıların birbiriyle yazışıp yazışamadığı ya da konum paylaşılıp paylaşılmadığı etiketin içinde değil, uygulama sayfasındaki ayrıntılarda yer alır.

Uygulamanın kendi yaş şartı

Mağaza etiketi ile uygulamanın kendi kuralı her zaman aynı değildir. Birçok uygulama, kullanım koşullarında (terms of use) mağaza etiketinden daha yüksek bir yaş ister ya da belli bir yaşın altındakiler için ebeveyn izni şartı koyar. Apple da geliştiricinin kendi kuralı daha yüksek yaş gerektiriyorsa daha yüksek derece seçebileceğini belirtiyor. Bu yüzden uygulamanın sitesinde ya da mağaza sayfasının altında yer alan kullanım koşullarını açıp “yaş” kelimesini aratmak en hızlı yoldur.

MEB’in velilere yönelik önerileri de aynı yönde: Çocuğun kullandığı yapay zekâ araçlarının yaşına uygun olup olmadığına, uygulamaların kullanım koşullarına ve gizlilik politikalarına bakılmalı. Ad, okul, adres ve telefon gibi bilgilerin paylaşılmaması gerektiği de çocuğa anlatılmalı.

Telefondaki ebeveyn denetimi

Android: Google Family Link

Family Link uygulamasında çocuğunuzu seçip Denetimler, ardından Google Play bölümüne girerek uygulama ve oyunlar için izin verdiğiniz en yüksek dereceyi seçebilirsiniz. Ayarı değiştirmek için ebeveynin Google hesabı şifresi gerekir. Bu sınırlamalar her ülkede sunulmayabilir. Google’ın sohbet asistanı Gemini için de ayrı bir anahtar var: Denetimler, Gemini, Gemini Uygulamaları yolunu izleyerek erişimi açıp kapatabilirsiniz. Google, filtrelerin kusursuz olmadığını ve çocuğun Gemini’nin bir insan değil, bir yapay zekâ aracı olduğunu bilmesi gerektiğini de vurguluyor.

iPhone ve iPad: Apple Ekran Süresi

Apple’da Aile Paylaşımı (Family Sharing) ve Ekran Süresi (Screen Time) ile uygulama kategorilerine süre sınırı koyabilir, İçerik ve Gizlilik Sınırlamaları ile uygulamalara, oyunlara ve web sitelerine erişimi kısıtlayabilirsiniz. Apple’ın sayfasına göre ebeveynler, Siri ve Yazma Araçları gibi Apple Intelligence özelliklerini çocuğun kullanıp kullanamayacağına da aynı sınırlamalar bölümünden karar verebilir. Menü adları ve özellikler cihazınıza, sürümünüze ya da bölgenize göre görünmeyebilir.

Adım adım uygulama

1. Uygulamayı seçin: Çocuğunuzun en çok kullandığı ya da indirmek istediği bir uygulamayı belirleyin ve adını bir kâğıda yazın.
2. Mağaza etiketini not edin: App Store ya da Google Play sayfasında yaş derecesini bulun. Google Play’de etkileşim özelliklerini de ayrıntılar bölümünden okuyun. Derece ve etkileşim notu kâğıtta yazılıysa bu adım tamam.
3. Kullanım koşullarını açın: Uygulamanın kullanım koşullarında yaş şartını bulun. Mağaza etiketinden farklıysa yüksek olanı esas alın.
4. Yapay zekâ özelliğini arayın: Uygulamayı kendiniz açın; sohbet balonu, asistan, “sor” ya da “oluştur” gibi düğmelere bakın. Var ya da yok diye işaretlediğinizde tamam.
5. Bir sınırlama kurun: Family Link’te izin verilen en yüksek dereceyi ya da Ekran Süresi’nde içerik sınırlamasını ayarlayın. Çocuğun cihazında daha yüksek dereceli bir uygulama indirilmek istendiğinde izin isteniyorsa tamam.
6. Çocukla konuşun: Kontrol notunu çocuğunuzla paylaşın ve uygulamadaki sohbet botuna kişisel bilgi yazmama kuralında anlaşın.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız mağaza etiketine bakmak. Etiket, sohbet ve yazışma gibi etkileşim özelliklerini tek başına anlatmaz.
• Ebeveyn denetimini bir kez kurup unutmak. Uygulamalar güncellendikçe yeni yapay zekâ özellikleri eklenebilir.
• Denetimi çocuğa söylemeden kurmak. Kuralları çocukla birlikte konuşursanız onları benimsemesi kolaylaşır.

Kendinizi deneyin

Kaynaklar

• Apple: Family Sharing and parental controls overview for kids and teens (İngilizce)
• Apple Developer: Updated age ratings in App Store Connect (İngilizce)
• Google Play: Apps & Games content ratings on Google Play (İngilizce)
• Google for Families: How to set up content restrictions on Google Play (İngilizce)
• Google Gemini Yardım: Manage your child’s Gemini Apps access (İngilizce)
• MEB Veli Vizyon: Yapay zekâ araçlarını kullanan çocuklar için ebeveyn önerileri (PDF) (Türkçe)

Son kontrol: 13 Kasım 2026. Bu bilgi 13.11.2026 tarihli kaynaklara dayanır; durum değişebilir.

Kaynak: yzdersleri.com/ders/cocugun-uygulamasinda-yas-siniri-ve-yapay-zeka-kontrolu/ · Yapay Zeka Dersleri